II SA/Wr 2182/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwinowska (sprawozdawca), Sędzia (del.) WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko, Asesor WSA Maria Tkacz-Rutkowska, Protokolant Krzysztof Caliński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2005r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie wstrzymania wypłaty dodatku do uposażenia za mistrzowską klasę specjalisty wojskowego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Dowódca Jednostki Wojskowej [...] w Ł.na podstawie art. 104 § Kodeksu postępowania administracyjnego oraz § 5 ust. 1 pkt 2 i § 25 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy (Dz. U. Nr 90, poz. 1005) przyznał st. chor. W. W. pełniącemu służbę w Komendzie [...] na stanowisku Chorąży Sekcji Zaopatrywania Technicznego Wydziału Zaopatrywania dodatek za klasę kwalifikacyjną w wysokości 18% kwoty uposażenia bazowego - od dnia [...]r. W uzasadnieniu decyzji podano, iż "na podstawie Rozporządzenia MON dodatek za klasę kwalifikacyjną przysługuje w specjalności właściwej dla zajmowanego stanowiska służbowego - wyczerpuje warunki § 25 ust. 1 powołanego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy". Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Dowódca Jednostki Wojskowej [...] w Ł., działając na podstawie art. 2 ust. 1 i art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 1992r. Nr 5, poz. 18 ze zm.) § 5, § 11 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000r. w sprawie dodatków do uposażenia żołnierzy (Dz. U. Nr 90, poz. 1005) oraz § 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 marca 1993r. w sprawie określenia organów wojskowych i organów wojskowych wyższego stopnia (Dz. U. Nr 23, poz. 101) wstrzymał st. chor. W.W. pełniącemu służbę w Komendzie [...]na stanowisku chorąży w Sekcji Zaopatrywania Technicznego Wydział Zaopatrzenia wypłatę od [...]r. dodatku za klasę kwalifikacyjną w wysokości 18% kwoty uposażenia bazowego przyznanego decyzją z dnia [...]r. Nr [...]. Stwierdzono, że rozkazem Nr [...] z dnia [...]r. Dowódca Śląskiego Okręgu Wojskowego uchylił rozkaz [...]z dnia [...]r. nadający klasę w specjalności [...]. W związku z powyższym st. chor. W. W. nie spełnia warunków uzasadniających wypłatę dodatku wynikającego z § 25 rozporządzenia tj. st. chor. W. W. nie posiada klasy kwalifikacyjnej. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, iż zgodnie z rozkazem personalnym Dowódcy ŚOW [...]z dnia [...]r. został przeniesiony służbowo z JW [...] O. W.. do JW [...] Ł. na stanowisko chorążego Sekcji Zaopatrywania Technicznego zgodnie ze specjalnością. Przy przeniesieniu służbowym posiadał klasę mistrzowską specjalisty wojskowego nr [...]w korpusie osobowym, grupie logistyki, czołgowo samochodowej od dnia [...]r (zgodnie z rozkazem Dowódcy ŚOW [...]z dnia 1[...]r). Przy weryfikacji przeprowadzonej przez organ finansowy na początku [...] roku okazało się, iż na jego stanowisku wymagana jest klasa specjalisty wojskowego nr [...]w korpusie osobowym logistyki, którą otrzymał przy weryfikacji dnia [...]r. zgodnie z Rozkazem Dowódcy ŚOW nr [...]z dnia [...]r. Potwierdzenie w/w klasy spec. wojskowego uzyskał w dniu [...]r. zgodnie z decyzją nr [...] z dnia [...]r). Jest niezrozumiałym, że z dniem 30.03.2001r. tracą moc obowiązującą przepisy decyzji Nr 29/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 2.03.1995r. w sprawie uzyskiwania klas kwalifikacyjnych przez specjalistów wojskowych i instruktorów spadochronowych w Siłach Zbrojnych RP (Dz. Rozk. MON poz. 24) oraz "Instrukcja o klasyfikowaniu specjalistów wojskowych w Siłach Zbrojnych RP (Sygn. Sztab. Gen. Szkol. 765/95). Zdaniem skarżącego brak jest jakichkolwiek podstaw do wstrzymania wypłaty dodatku za klasę kwalifikacyjną. Dowódca Śląskiego Okręgu Wojskowego, po rozpatrzeniu odwołania st. chor. W. W. od decyzji Nr [...]Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] z dnia [...]r. w sprawie wstrzymania wypłaty dodatku do uposażenia za mistrzowską klasę specjalisty wojskowego - decyzją z dnia [...]r. Nr [...] , na podstawie art. 2 ust. 1, art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1974r. o uposażeniu żołnierzy (tj. Dz. U. z 2002r. Nr 76, poz. 693), § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy (Dz. U. Nr 90, poz. 1005 z późn. zm.), § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 marca 1993r. w sprawie określenia organów wojskowych wyższego stopnia, właściwych w sprawach określonych w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz w ustawie o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. nr 23, poz.101) i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Dowódca Śląskiego Okręgu Wojskowego, działając w przedmiotowej sprawie jako właściwy organ wojskowy wyższego stopnia, po zbadaniu sprawy stwierdził, że decyzja organu I instancji nie budzi zastrzeżeń merytorycznych dlatego utrzymał ją w mocy. Należy jednak podkreślić, że organ II instancji badając sprawę zauważył, że organ I instancji w decyzji Nr [...]z dnia [...]r. nie zawarł stwierdzenia o uchyleniu wcześniejszej decyzji Nr [...]z dnia [...]r. używając jedynie stwierdzenia "wstrzymuję" wypłatę od dnia [...]r. dodatku pieniężnego przyznanego wcześniejszą decyzją Nr [...]z dnia [...]r. Zaznaczyć należy również, że faktyczne zaprzestanie wypłaty przedmiotowego dodatku może nastąpić dopiero po uprawomocnieniu się decyzji kończącej postępowanie administracyjne w obu instancjach (art. 130 Kpa). Powyższe uchybienie - zdaniem organu odwoławczego - nie stanowi jednak przesłanki uzasadniającej uchylenie bądź zmianę zaskarżonej decyzji. Przedmiotowy dodatek przyznany był na podstawie Decyzji Nr 29/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 2 marca 1995 r. w sprawie uzyskiwania klas kwalifikacyjnych przez specjalistów wojskowych i instruktorów spadochronowych w Siłach Zbrojnych RP (Dz. Rozk. MON poz. 24) oraz Instrukcji o klasyfikowaniu specjalistów wojskowych w Siłach Zbrojnych RP (Sygn. Szkol. 765/95). Stosownie do postanowień art. 75 ustawy z dnia 22 grudnia 2000r. o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 120, poz. 1268) powyższe dokumenty utraciły moc z dniem 30 marca 2001 r., ponieważ zostały wydane bez upoważnienia ustawowego, a zawierały normy prawne obowiązujące w resorcie obrony narodowej. Po tym dniu nie ukazały się nowe przepisy regulujące nadawanie klas kwalifikacyjnych. W tym stanie faktycznym i prawnym nie było podstaw do wydawania decyzji w sprawie nadawania, potwierdzania, bądź podwyższania klas kwalifikacyjnych oraz przyznawania dodatków za klasę kwalifikacyjną uzyskaną lub podwyższoną po dniu 30 marca 2001r. W związku z powyższym, zaistniała konieczność dokonania weryfikacji ponownego ustalenia prawa każdego żołnierza - nie tylko skarżącego - do posiadanej klasy kwalifikacyjnej i pobieranego dodatku po dniu 30 marca 2001r. W skardze na powyższą decyzję skarżący powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu. Ponadto dodał, iż jest rzeczą niedopuszczalną, że Dowódca Śląskiego Okręgu Wojskowego uchyla wcześniej wydany przez siebie rozkaz nadający klasę specjalisty wojskowego powołując się na błędy prawne przy wydawaniu tychże uprawnień przez organy mu podległe. Wynikłe błędy Dowódcy ŚOW powodują, iż został pozbawiony dość pokaźnej kwoty uposażenia, nie dowiadując się nawet przybliżonego terminu wznowienia wypłaty tego dodatku. Dodatkowym faktem jest, iż w/w uprawnienia zostały zabrane właśnie z powodu weryfikacji klasy spec. wojskowego i późniejszego jej potwierdzenia w 2001 roku, Tak, więc prawa nabyte zostają zabrane przez nieznajomość pracodawcy aktów prawnych i niezapewnienie możliwości podnoszenia swoich kwalifikacji zawodowych, co jest zapisane w obowiązkach każdego żołnierza zawodowego. W odpowiedzi na skargę Dowódca Śląskiego Okręgu Wojskowego wniósł o oddalenie skargi. Oświadczył, iż organy wojskowe I i II instancji wydały decyzje zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Podstawą prawną działania organów wojskowych uchylenia wydanych decyzji były postanowienia: art. 75 ustawy z dnia 22 grudnia 2000r. o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 120, poz. 1268) i art. 163 Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie bowiem do postanowień art. 75 wyżej powołanej ustawy, Decyzja Nr 29/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 2 marca 1995r. w sprawie uzyskiwania klas kwalifikacyjnych przez specjalistów wojskowych i instruktorów spadochronowych w Siłach Zbrojnych RP (Dz. Rozk. MON poz. 24) i Instrukcja o klasyfikowaniu specjalistów wojskowych w Siłach Zbrojnych (Sygn. Szkol. 765/95) - jako akty, które zostały wydane bez upoważnienia ustawowego - utraciły moc z dniem 30 marca 2001r. Natomiast art. 163 Kpa zezwalał organowi wydającemu decyzję, uchylić z urzędu wydaną decyzję na mocy której strona nabyła prawo. W związku z brakiem podstaw prawnych zezwalających na wydawanie rozkazów czy decyzji w sprawie nadawania, podwyższania, potwierdzania klas kwalifikacyjnych oraz do przyznawania dodatków pieniężnych za klasę kwalifikacyjną uzyskaną po dniu 30 marca 2001r. zaistniała konieczność dokonania weryfikacji i ponownego ustalenia prawa każdego żołnierza do posiadanej klasy i pobieranego dodatku po dniu 30 marca 2001r., co organy wojskowe uczyniły wydając zaskarżone decyzje. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola obejmuje zatem materialną i formalną prawidłowość zaskarżonego aktu. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1974r. o uposażeniu żołnierzy (tj. Dz. U. z 2002r. Nr 76, poz. 693) oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 października 2000r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy (Dz. U. Nr 90, poz. 1005 z późn. zm.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 cyt. wyżej ustawy "Uposażenie żołnierzy składa się z uposażenia zasadniczego i dodatków". Według § 5 ust. 1 rozporządzenia z dnia 10 października 2000r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy "Jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, dodatki, o których mowa w § 11 przyznają, podwyższają, wstrzymują lub obniżają decyzję: 1) dyrektor departamentu Ministerstwa Obrony Narodowej właściwego w sprawach kadr a) w stosunku do żołnierza podległego bezpośrednio Ministrowi Obrony Narodowej b) w stosunku do żołnierza pełniącego służbę na stanowisku w jednostce organizacyjnej poza resortem obrony narodowej na wniosek kierownika, dyrektora lub szefa instytucji cywilnej 2) dowódca jednostki wojskowej zajmujący stanowisko o stopniu etatowym co najmniej podpułkownika (komandora porucznika) - w stosunku do żołnierza pełniącego służbę w podległej mu jednostce wojskowej, z wyjątkiem tego dowódcy i jego zastępcy 3) bezpośredni przełożony dowódcy jednostki wojskowej - w stosunku do tego dowódcy i jego zastępcy oraz żołnierza pełniącego służbę w jednostce wojskowej, której dowódca zajmuje stanowisko o stopniu etatowym niższym niż określony w pkt 2 - określającą datę nabycia lub utraty uprawnień do dodatku, jego wysokość i podstawę przyznania, wstrzymania lub obniżenia dodatku. Podwyższenie dodatku o charakterze stałym albo dodatku strefowego, wynikające z dokonanej odrębnymi przepisami zmiany stawek uposażenia zasadniczego, nie wymaga wydawania odrębnych decyzji. (ust. 2) Skarżący uzyskał dodatek za klasę kwalifikacyjną w wysokości 18% kwoty uposażenia bazowego od dnia [...]r., na podstawie decyzji Dowódcy JW [...] w Ł. z dnia [...]r. Nr [...]. Rozkazem z dnia [...]r. Nr [...] (w aktach sprawy brak) nadał skarżącemu klasę o specjalności [...]. Rozkazem z dnia [...]r. Nr [...] Dowódca Śląskiego Okręgu Wojskowego uchylił powyższy rozkaz w związku z czym organ I instancji stwierdził, iż W. W. nie spełnia warunków uzasadniających wypłatę dodatku, wynikających z § 25 rozporządzenia z dnia 10 października 2000r. Przepis ten jednakże stanowi jedynie, że "chorążemu, podoficerowi zawodowemu albo żołnierzowi służby nadterminowej, który uzyskał klasę kwalifikacyjną w specjalności wojskowej właściwej dla zajmowanego stanowiska służbowego lub pełnionej funkcji, przysługuje, z zastrzeżeniem ust. 2, dodatek za uzyskanie klasy kwalifikacyjnej w wysokości: 1) w razie uzyskania II klasy - 6 % 2) w razie uzyskania I klasy - 10% 3) w razie uzyskania klasy mistrzowskiej - 18% - uposażenia bazowego (ust. 1 § 25 rozporządzenia). Dodatku, o którym mowa w ust. 1, nie przyznaje się żołnierzom, którzy uzyskali klasy kwalifikacyjne instruktorów spadochronowych, pilotów lub nawigatorów wojskowych (ust. 2). Nie trudno więc z jego treści wywieść, że prawodawca nie sformułował w nim żadnych warunków uzasadniających - jak przyjął organ I instancji, wypłatę dodatku. Przepis § 5 ust. 1 cytowanego rozporządzenia natomiast uprawnia właściwy organ administracji wojskowej do wstrzymania tego dodatku w drodze decyzji, ale decyzja taka z kolei musi podawać podstawę wstrzymania dodatku. Użycie wyrażenia "podstawa" pozwala przyjąć, że chodzić tu będzie o podstawę faktyczną i prawną, tak jak podstawę rozstrzygnięcia rozumie art. 107 § 2 Kpa. Należy przyjąć, iż póki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja o przyznaniu tego rodzaju dodatku w niniejszym przypadku: decyzja z dnia [...]r. Nr [...]podstawy takiej brak. Decyzja ta jest decyzją ostateczną więc jej ewentualne zniesienie mogłoby nastąpić w jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego. Rozważenia wymagałoby również, czy nie podlegałaby ona wygaśnięciu - zgodnie z art. 162 § 1 Kpa. Z tego punktu widzenia istotne są relacje między obu powołanymi rozkazami a decyzją z dnia [...]r., w materiałach sprawy jednakże aktów tych brak więc trudno ocenić jaki wpływ rozkazy te mają na byt prawny tego orzeczenia. W każdym bądź razie podstawy takiej nie stanowi art. 75 ustawy z dnia 22 grudnia 2000r. o zmianie niektórych uprawnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 120, poz. 1268). Przepis art. 75 powołanej ustawy jest bowiem wyłącznie przepisem uchylającym (derogacyjnym), który - poza zawarciem w swej treści postanowień o uchyleniu przepisów dotychczas obowiązujących - nie spełnia sam przez się innych samodzielnych funkcji prawnych. Nie wskazuje organu właściwego do wzruszenia dotychczasowych decyzji, nie określa przesłanek ich zmiany lub uchylenia, nie odnosi się do kwestii obligatoryjności lub uznaniowości tej zmiany. Należy przy tym wykluczyć taką interpretację przepisów, która zakłada, że samo uchylenie dotychczasowego stanu prawnego stanowi samodzielną podstawę do wzruszenia decyzji tworzących prawa nabyte. Dla dokonania takich zmian musiałaby istnieć wyraźna podstawa normatywna w przepisach derogujących dotychczasowy stan prawny. W tym stanie rzeczy należało uznać, iż organy administracji wojskowej dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Ponadto co wyżej powiedziano, zauważyć trzeba iż obowiązkiem organu administracyjnego było zawiadomienie skarżącego - stosownie do art. 61 § 4 Kpa - o wszczęciu postępowania z urzędu. Organ uchylił się od tego obowiązku. Tym samym uchybił podstawowej zasadzie postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 10 § 1 Kpa. Z zasady tej wynikają bowiem dla organu administracyjnego obowiązki a mianowicie zagwarantowanie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz zagwarantowanie stronie przed wydaniem decyzji możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "a" w związku z art. 135 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) oraz art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) należało orzec jak w sentencji.