II SA/Wr 2186/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwinowska, Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (sprawozdawca), Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak, Protokolant apl. prok. Dariusz Brodzisz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2005r. sprawy ze skargi L. H. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień wdowy po kombatancie I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną przez nią w mocy decyzję z dnia [...]r, II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej kwotę 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji Decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 kpa, w związku z art. 127 § 3 kpa oraz art. 20 ust. 3 i art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a", w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 142, poz. 950 z późn. zmianami) po ponownym rozpatrzenie sprawy na wniosek L. H. utrzymano w mocy decyzję własną z dnia [...]r, nr [...] o pozbawieniu uprawnień wdowy po kombatancie. W motywach uzasadnienia podniesiono, że w dniu [...]r. do Urzędu wpłynął wniosek L. H. o ponowne rozpatrzenie sprawy, dotyczącej wydania decyzji o pozbawieniu w/w uprawnień wdowy po kombatancie, zmarłym mężu J. H., który posiadał uprawnienia kombatanckie przyznane przez ZBoWiD z tytułu służby w Odrodzonym Wojsku Polskim. Wobec powyższego Kierownik Urzędu ustalił, co następuje: Fakt zatrudnienia J. H. w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego (zaświadczenie KWP we W. z [...]r.) jest bezsporny, co ustalił Kierownik Urzędu w toku postępowania weryfikacyjnego. W obecnym stanie prawnym, zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 4 lit. "a", w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" cyt. ustawy, uprawnienia kombatanckie nie przysługują z żadnych tytułów osobom, które pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego oraz osobom określonym w art. 20 ust. 3 cyt. ustawy - tj. wdowom i wdowcom. Z obligatoryjnego nakazu pozbawienia uprawnień kombatanckich zostały wyłączone osoby, które przedstawią dowody, o których mowa w art. 21 ust. 3 pkt 1 cyt. ustawy. Do wniosku z [...]r. L. H. takich dowodów nie dołączyła. W skardze na tą decyzję do sądu administracyjnego L. H. zarzuciła, że decyzja ta jest krzywdząca, niesłuszna i niezrozumiała. Jej mąż nigdy nie wykonywał zadań związanych ze zwalczaniem organizacji niepodległościowych i osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości RP. Jej zmarły mąż J. H. otrzymał uprawnienia w dniu [...]r., zatem nie powinien podlegać weryfikacji. Zarzuciła organowi postępowanie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i normami moralnymi. Stwierdziła ponadto, że poinformowanie jej, jako osoby starszej i schorowanej, o możliwości zapoznania się z aktami sprawy w W. - w związku z trudnościami podróży z J. G. do W. - jest równoznaczne w istocie z pozbawieniem jej prawa zapoznania się z aktami weryfikacyjnymi. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, powtarzając swoją argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada niezwiązania sądu granicami skargi, co oznacza, iż granice zaskarżenia nie pokrywają się z granicami rozpoznania tego sądu. Te ostatnie będą zawsze szersze od zakresu zaskarżenia, ale tylko w ramach sprawy administracyjnej, rozstrzygniętej zaskarżonym aktem. Sprawę administracyjną stanowi przewidziana w przepisach materialnego prawa administracyjnego możliwość konkretyzacji stosunku administracyjnego. Ze względu na powołaną zasadę Sąd uwzględnił skargę, aczkolwiek z innych powodów, niż wskazała skarżąca. Zgodnie z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.), Sad administracyjny wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Oznacza to, że Sąd ten ma prawo, a nawet obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, wedle stanu faktycznego i prawnego, jaki istniał w dacie orzekania przez organy administracji. Przedmiotem skargi oraz oceny Sądu jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. oraz utrzymana przez nią w mocy decyzja z dnia [...]r. o pozbawieniu skarżącej uprawnień wdowy po kombatancie. Żadna z tych decyzji nie wskazuje aktu (tytułu) mocą którego skarżącej potwierdzono nabycie uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie. W aktach administracyjnych sprawy zamieszczono deklarację członkowską L. H., opatrzoną datą - [...]r., jako osoby ubiegającej się o przyjęcie w poczet członków podopiecznych ZBoWiD. Treść wskazanej deklaracji kończy się na pozytywnej dla skarżącej opinii weryfikacyjnej Koła Zakładowego ZBoWiD przy WUSW w J. G. stwierdzającej, że skarżąca odpowiada wymogom statutu i wnoszącym o zatwierdzenie. Rubryka zatytułowana: orzeczenie Komisji Weryfikacyjnej ZW ZBoWiD pozostaje niewypełniona i nie podpisana. Z uwagi na fakt, iż w dniu składania wskazanej deklaracji obowiązywała już ustawa z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, a także z uwagi na treść art. 28 tej ustawy, w myśl której sprawy wszczęte na podstawie dotychczasowych przepisów, a nie zakończone do dnia wejścia w życie ustawy z 1991r., podlegają rozpatrzeniu według przepisów tej ustawy trudno uznać, by deklaracja ta mogła wywołać oczekiwane skutki prawne, nawet gdyby sprawę wszczęto wcześniej. Oceniając sprawę na podstawie nowej ustawy kombatanckiej z 1991r. i przepisów doń wykonawczych stwierdzić należy, że stosownie do art. 21 ust. 1 tej ustawy uprawnienia w niej określone przysługują osobie, która uzyskała decyzję potwierdzającą fakty, o których mowa w art. 4. Zgodnie z art. 22 w/w ustawy, o spełnieniu warunków, o których mowa w art. 21, orzeka Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Na podstawie decyzji o przyznaniu przez Kierownika uprawnień określonych w ustawie Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydaje odpowiednie zaświadczenie. Zgodnie z art. 25 ust. 4 wymienionej ustawy decyzje w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich podejmuje Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. W myśl z § 2 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 22 września 1997r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawienia i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień (Dz. U. nr 116, poz. 745) w sytuacji gdy osoba, której uprawnień kombatanckich dotyczy art. 25 ust. 2 ustawy, zmarła, stroną postępowania weryfikacyjnego, o którym mowa w ust. 1, jest pozostały po niej współmałżonek, który uzyskał uprawnienia, o których mowa w art. 20 ust. 3, lub złożył wniosek w Urzędzie o ich przyznanie. W orzecznictwie sądowym panuje niekwestionowany pogląd, że powierzenie stwierdzenia nabycia uprawnień przewidzianych w ustawie z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych nie oznacza, iż dopiero z datą orzeczenia kombatant lub osoba uprawniona nabywa prawo określone ustawą. Kierownik Urzędu potwierdza tylko posiadanie takich usprawnień przez osobę zainteresowaną. Wydana przez niego decyzja ma zatem charakter deklaratywny (wyrok SN z 12.10.1994r., II URN 37/94 OSNP 1994/11/183; z dnia 7.04.1994r., II URN 9/94, OSNP 1994/3/48). Powyższe oznacza, że na postawie powołanych przepisów może się toczyć postępowanie weryfikacyjne o pozbawienie uprawnień pod warunkiem ich przyznania mocą określonego aktu o charakterze deklaratoryjnym stwierdzającego ich powstanie (uzyskanie). Dopiero wydanie takiego aktu stwarza nową sytuację prawną w zakresie prawa procesowego: z tą chwilą strona może czynić użytek z praw i obowiązków wywołanych sytuacją prawną, której istnienie stwierdził akt deklaratoryjny, może skutecznie powoływać się na swoje prawo lub obowiązek. Z drugiej strony, również działanie organu z mocy prawa wymaga z natury swej konkretyzacji w odniesieniu do przedmiotu w zakresie tych działań. Organ nie może zatem wydać decyzji pozbawiającej (stwierdzającej wygaśnięcie) uprawnień wynikających wprawdzie wprost z ustawy, jeżeli ich przedmiot nie został skonkretyzowany stosownym aktem potwierdzającym ich posiadanie skierowanym do indywidualnego adresata. W dokumentacji sprawy brak jakiegokolwiek innego dokumentu, z którego wynikałoby, że w stosunku do skarżącej podjęto jakiś akt orzekający o spełnieniu warunków do uzyskania uprawnień na podstawie ustawy z dnia 26 maja 1982r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów (Dz. U. nr 16, poz. 122 ze zm.) lub też uzyskała ona potwierdzenie posiadania uprawnienia lub złożyła skuteczny wniosek w tym przedmiocie w Urzędzie do Spraw Kombatantów na podstawie nowych przepisów. W związku z brakiem w aktach sprawy dokumentów, z których wynikałoby potwierdzenie posiadania przez skarżącą uprawnień wdowy po kombatancie Sąd nie jest w stanie skontrolować prawidłowość decyzji organu, w tym stwierdzić, czy akt będący przedmiotem postępowania decyzyjnego Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w ogóle istnieje, ewentualnie, jaki akt (zaświadczenie, legitymacja, decyzja) był przedmiotem tego postępowania. Uwzględniając powyższe, na postawie art. 145 § 1 pkt 1 "c" powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 ustawy - Przepisy wprowadzające..., powołanej wyżej, orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm.) w związku z art. 97 § 2 ustawy - Przepisy wprowadzające. Sąd nie orzekał w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż z mocy art. 26 ustawy o Kombatantach, wobec uchylenia zaskarżonej decyzji, nie nabyła ona cech prawomocności, wobec czego skarżącej nadal przysługują uprawnienia wdowy po kombatancie.