II SA/Wr 219/14
WyrokWSA we Wrocławiu2014-08-27
Skład orzekający: Mieczysław Górkiewicz, Władysław Kulon, Alicja Palus
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Rada Miejska w L. naruszyła prawo, uchwalając miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, który ograniczył przeznaczenie nieruchomości skarżącego z dotychczasowej "obsługi firm" do "usług finansowych" oraz odmówiła dopuszczenia funkcji "administracji" i "oświaty", podczas gdy funkcje te zostały dopuszczone dla nieruchomości sąsiednich?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organ planistyczny nie naruszył prawa, uchwalając miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Organ prawidłowo rozważył interes publiczny i prywatny, a przyjęte ustalenia dotyczące przeznaczenia nieruchomości skarżącego były racjonalne i proporcjonalne. Zmiana koncepcji planistycznej, polegająca na odejściu od szczegółowego definiowania przeznaczenia terenów na rzecz ogólnych kategorii zabudowy usługowej, nie stanowiła naruszenia prawa, podobnie jak nieuwzględnienie wniosków skarżącego o dopuszczenie nowych funkcji, które zostało należycie uzasadnione brakiem zapotrzebowania i możliwości infrastrukturalnych.Stan faktyczny
Skarżący, właściciel nieruchomości w L., zakwestionował uchwałę Rady Miejskiej w L. dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W poprzednim planie jego nieruchomość mogła być przeznaczona pod "obsługę firm", "finanse" i "turystykę". W nowym planie przeznaczenie to ograniczono do "usług finansowych", "ochrony zdrowia i odnowy biologicznej" oraz "turystyki", pomijając "obsługę firm", "administrację" i "oświatę", mimo że te ostatnie funkcje zostały dopuszczone dla nieruchomości sąsiednich. Skarżący zarzucił naruszenie jego interesu prawnego, zasady ochrony własności, swobody działalności gospodarczej oraz proporcjonalności, wskazując na nadużycie władztwa planistycznego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mieczysław Górkiewicz /sprawozdawca/ Sędzia WSA - Władysław Kulon Sędzia WSA - Alicja Palus Protokolant - Ewa Dworzyńska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi B. na uchwałę Rady Miejskiej w L. z dnia ... w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta L.zwanego planem miejscowym Nr ... oddala skargę.
Skarżący jest właścicielem nieruchomości położonej na terenie, którego przeznaczenie w planie miejscowym – uchwale nr ...ustalono w § 25 ust. 1 pkt 1 w brzmieniu " przeznaczenie 1. podstawowe a) finanse b) obsługa firm c) turystyka 2. Uzupełniające...". Według § 4 tej uchwały ustalono w niej kategorie przeznaczenia terenu, w tym " usługi jest to działalność taka jak a) administracja - działalność instytucji administracji publicznej, wojska, policji, straży pożarnej b) finanse – działalność związana z pośrednictwem finansowym, działalność banków, domów maklerskich, instytucji zajmujących się obsługą finansową np. w formie leasingu czy obsługi sprzedaży ratalnej, a także ubezpieczenia i fundusze emerytalno - rentowe itp. ... g) obsługa firm – działalność związana z prowadzeniem interesów w tym doradztwo prawne, rachunkowość, księgowość, doradztwo, badanie rynku i opinii publicznej, pośrednictwo, dostarczenie informacji, sporządzanie opracowań, reklama, internetowe działania marketingowe, punkty obsługi klienta i biura organizacji, działalność konferencyjna, działalność wystawienniczo – targowa, działalność związana z obsługą nieruchomości, biura projektowe, wynajęcie specjalistów, działalność przedsiębiorstw obsługujących firmy oraz usługi rzeczowe np. fotografowanie, poligrafia, plakatowanie, urządzanie wystaw, itp. ... o) turystyka – działalność biur i agencji turystycznych, biur podróży, hoteli, moteli, domów wycieczkowych, informacja turystyczna itp.". W ramach usług wymieniono ponadto gastronomię, handel detaliczny, kulturę, usługi sakralne, rzemiosło, targowisko, obsługę komunikacyjną, stację paliw, służbę zdrowia, oświatę, naukę i wypoczynek, także w sposób szczegółowy i niekiedy otwarty określone.
W § 4 wymienia się także pozostałe kategorie, jak rozmaite rodzaje zabudowy i inne.
Uchwałą z dnia 15 listopada 2011r. organ zdecydował o przystąpieniu do sporządzenia nowego planu miejscowego.
Pismem z dnia 30 marca 2012r. wójt gminy L.w nawiązaniu do wniosku skarżącego zwrócił się do prezydenta miasta L.o rozszerzenie przeznaczenia nieruchomości skarżącego przez ustalenie oprócz finansów, obsługi firm i turystyki ponadto administracji i oświaty. Wniosek taki złożył ponadto sam skarżący pismem dnia 23 marca 2012r.
W pierwotnym projekcie planu miejscowego wniosek skarżącego uwzględniono o tyle, że jego nieruchomość objęta została przeznaczeniem pod usługi w zakresie działalności biurowej i administracyjnej, finansowej, ochrony zdrowia i odnowy biologicznej, oświaty, kultury i turystyki (w tym zamieszkania zbiorowego). Nie przewidziano natomiast "obsługi firm", zresztą na całym obszarze planu.
W ponownie sporządzonym projekcie nowego planu przeznaczenie to ograniczono do usług finansowych, ochrony zdrowia i odnowy biologicznej oraz turystyki (w tym zamieszkania zbiorowego). W dyskusji publicznej przedstawiciel skarżącego postulował dopuszczenie usług z zakresu oświaty i administracji, z uwagi na zamiar rozszerzenia działalności usługowej.
Zarządzeniem prezydenta miasta L. z dnia 9.09.2013r. nie uwzględniono uwag skarżącego z dnia 9.08.2013r. i wójta gminy L. z dnia 12.07.2013r. o dopuszczenie usług z zakresu oświaty i administracji. W uzasadnieniu zarządzenia podano, że ze względu na istniejące zapotrzebowanie i w związku z położeniem obszaru w centralnej części miasta (strefa koncentracji usług w charakterze ogólnomiejskim) zastosowano rygorystyczne zasady określania profilu dopuszczonych usług w poszczególnych częściach projektu planu – przeznaczenie innych terenów na cele usług związanych z administracją i oświatą w pełni wyczerpuje zapotrzebowanie miasta na ten profil usług. W załączonych uwagach gmina wskazała, że przewiduje zakup budynku na cele publiczne, administracyjne i oświatowe. Dlatego postuluje rozszerzenie przeznaczenia działki skarżącego o administrację i oświatę. W pierwotnym projekcie z 2012r. przewidziano takie przeznaczenie, zaś w projekcie z 2013r. je pominięto, co nie znajduje racjonalnego uzasadnienia, gdyż obok tej nieruchomości znajduje się kompleks oświatowy zespołu szkół, budynek administracyjno – biurowy Starostwa, budynek Urzędu Miejskiego i budynek ZUS. Natomiast skarżący postulował dopuszczenie usług z zakresu oświaty i administracji, gdyż ich pominięcie prowadzi do istotnego naruszenia interesów skarżącego, będzie sprzeczne z konstytucyjną zasadą ochrony własności oraz zasadą proporcjonalności, a także będzie niekorzystne dla gminy. Obecne rozwiązania są sprzeczne z zasadą zachowania ładu przestrzennego. Uwaga zawiera obszerne uzasadnienie, w którym skarżący omówił kwestię nadużycia władztwa planistycznego wskutek nierozważenia przesłanek z art. 1 ust. 2 u.p.z.p. i naruszenia zasad konstytucyjnych (art. 31 ust. 3, art. 64 i art. 21). Skarżący podkreślił, że dla nieruchomości sąsiednich funkcja oświaty i administracji została zachowana, co w sposób nieuzasadniony różnicuje sytuację prawną właścicieli, jak też prowadzi do ograniczenia swobody działalności gospodarczej skarżącego. Wskazany teren według Studium położony jest w jednostce funkcjonalno - przestrzennej "C." dla której przewidziano rozwój ośrodka administracyjno – usługowego oraz rozszerzenia programu usług. Teren zakwalifikowano jako teren usług centrotwórczych i ważniejszych usług podstawowych i ponadpodstawowych: oświaty, wychowania, zdrowia, kultury, administracji i łączności, handlu, gastronomii, rzemiosła. Istniejące zagęszczenie placówek oświaty i administracji nie jest argumentem przeciw. Nieruchomość skarżącego obejmuje poniemiecki obiekt koszarowy, który tworzy z sąsiednimi budynkami przestrzennie zharmonizowany zespół architektoniczny, co uzasadnia ustalenie tożsamych funkcji. Szeroko omówiono argumentację przemawiającą za celowością postulowanego przeznaczenie nieruchomości.
W załączniku nr 2 do zaskarżonego planu zawierającym rozstrzygnięcie o sposobie rozpatrzenia nieuwzględnionych uwag wymieniono m.in. uwagę skarżącego jako nieuwzględnioną przez organ z identycznym uzasadnieniem jak w zarządzeniu.
Według § 61 zaskarżonej uchwały dla terenu nieruchomości skarżącego ustalono przeznaczenie podstawowe - zabudowa usługowa.
Według § 61 ust. 4 ustalono zasady kształtowania zabudowy i zagospodarowania terenu, w pkt. 1 "ustala się realizację zabudowy usługowej z zakresu usług finansowych, ochrony zdrowia i odnowy biologicznej oraz turystyki (w tym zamieszkania zbiorowego)".
Według § 6 pkt 7 uchwały usługi to samodzielne obiekty budowlane lub pomieszczenia w budynkach o innych funkcjach niż usługowe i urządzenia służące działalności, której celem jest zaspokojenie potrzeb ludności, a nie wytwarzanie bezpośrednio, metodami przemysłowymi, dóbr materialnych. Według § 25 uchwały dopuszcza się utrzymanie dotychczasowego użytkowania terenu.
Pismem z dnia 4 grudnia 2013r. skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa i wniósł o dokonanie zmiany § 61 uchwały przez dopuszczenie realizacji zabudowy usługowej z zakresu oświaty i administracji oraz z zakresu obsługi firm, ewentualnie innej działalności biurowo - administracyjnej odpowiadającej pojęciu "obsługa firm". W uzasadnieniu wezwania skarżący opisał przebieg dotychczasowego postępowania, szczególnie podkreślając znaczenie uwzględnienia wniosku skarżącego o przeznaczenie jego nieruchomości ponadto dla funkcji z zakresu administracji i oświaty, co nastąpiło w pierwszej wersji projektu planu. Nikt nie zgłosił co do tego uwag czy zastrzeżeń. W kolejnej wersji planu ponownie usunięto funkcję obsługi firm, ale ponadto nowe funkcje z zakresu działalności biurowej i oświaty. Motywowano to nasyceniem terenów sąsiednich takimi funkcjami. Argumentacja ta została powtórzona w zarządzeniu nieuwzględniającym uwagi skarżącego. W tym zakresie skarżący ponownie przedstawił twierdzenia zawarte uprzednio w uwadze do projektu.
Skarżący przypomniał, jakie przeznaczenie dla jego nieruchomości ustalono w planie nr .... Pozbawienie skarżącego dotychczasowej funkcji z zakresu obsługi firm oznacza naruszenie interesu prawnego tego właściciela nieruchomości.
Według skarżącego w nowym planie przeznaczenie takie określono jako zabudowę usługową w zakresie działalności biurowej i administracyjnej oraz ustalono je dla sąsiednich nieruchomości. Doprowadziło to do zróżnicowania sytuacji prawnej właścicieli nieruchomości na danym terenie, jednak bez rzeczowego, merytorycznego uzasadnienia. Wpływa to na potencjał inwestycyjny i atrakcyjność, a w konsekwencji wartość rynkową nieruchomości. To rozwiązanie planistyczne budzi wątpliwości, skoro pozostawiono przeznaczenie "finanse" związane silnie z funkcją "obsługa firm". W tej sytuacji skarżącemu przysługują roszczenia z art. 36 ust. 1 i 3 u.p.z.p. W celu uniknięcia tych roszczeń organ powinien przywrócić funkcję "obsługa firm" dla nieruchomości skarżącego. Kolejno skarżący przypomniał, że sąsiednie nieruchomości (46.U i 47.U) w poprzednim planie również nie posiadały funkcji oświaty i administracji, a obecnie zostały w nią wyposażone, podczas gdy nieruchomość skarżącego została w sposób arbitralny w tym pominięta.
Stanowi to przejaw nadużycia władztwa planistycznego. Skarżącego omówił obszernie problematykę nadużycia władztwa z przytoczeniem tez orzecznictwa sądowego i piśmiennictwa prawniczego na tle art. 1 ust. 2 u.p.z.p oraz ust. 2, 21, 31 i 64 Konstytucji w nawiązaniu do decyzji o pozbawieniu go funkcji obsługi firm i odmowie dopuszczenia nowych funkcji z zakresu administracji i oświaty.
Nastąpiło naruszenie zasady proporcjonalności oraz ograniczenia swobody działalności gospodarczej skarżącego (art. 22 Konstytucji).
Organ podjął uchwałę z dnia 21 stycznia 2014r. w sprawie wezwania do usunięcia naruszenia prawa, która została doręczona skarżącemu w dniu 23 stycznia 2014r. W uzasadnieniu organ podał, że przed ponownym wyłożeniem projektu planu została dokonana ponowna analiza możliwości inwestycyjnych w obszarze planu. Analiza wykazała, że obecne nasycenie terenów usługami w zakresie administracji, obsługi firm oraz oświaty jest wystarczające. Dlatego ograniczono się do ustalenia przeznaczenia już zrealizowanego na nieruchomości skarżącego oraz dodatkowych usług deficytowych. W zakresie usług oświaty nie ma ponadto możliwości zapewnienia niezbędnej infrastruktury na ograniczonej powierzchni tego terenu. Nie było potrzeby na rezerwowanie dodatkowych terenów na cele usług oświaty i administracji w śródmieściu L..
Organ podkreślił, że w uwadze skarżący nie postulował przywrócenia funkcji obsługi firm, co dowodziło wówczas jego akceptacji dla ustalenia nowego planu w tym zakresie.
W skardze do sądu administracyjnego z dnia 18 lutego 2014r. skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności przepisu § 61 ust. 4 pkt 1 uchwały, to jest w zakresie ustalającym zasady kształtowania zabudowy i zagospodarowania terenu 48.U stanowiącego własność skarżącego. Powtórzył dotychczasowe zarzuty i ich uzasadnienie, w szczególności naruszenia art. 1 ust. 2 u.p.z.p. w nawiązaniu do konstytucyjnych zasad ochrony własności, swobody działalności gospodarczej i proporcjonalności. Naruszenie przysługującego mu interesu prawnego (art. 101 ust. 1 u.s.g.) upatrywał skarżący w odebraniu dotychczasowego przeznaczenia nieruchomości w postaci obsługi firm. Jednocześnie skarżący podkreślił trudność w rozróżnieniu przeznaczenia " finanse" i "obsługa firm", skoro w zakresie działalności finansowej mieści się działalność administracyjno- biurowa, w tym obejmująca obsługiwanie firm korzystających z usług finansowych. Nie wiadomo więc, co przemawiało za wyróżnieniem omawianych funkcji jako odrębnych. O ile organ dostrzegł potrzebę ograniczenia na danym terenie funkcji administracyjno - biurowych, to dlaczego zachował je dla nieruchomości sąsiednich. Z uwagi na perspektywiczne znaczenie planu, nie zostało racjonalnie uzasadnione wyłączenie tej funkcji dla nieruchomości skarżącego. Brak wniesienia uwagi do projektu planu, o ile wyłączał dotychczasowe przeznaczenie w zakresie obsługi firm, nie pozbawił skarżącego możności kwestionowania uchwały w tym zakresie i nie zwalniał organu od wymogu uzasadnienia tego wyłączenia.
Naruszenie interesu prawnego skarżącego związane było ponadto z niedopuszczeniem zabudowy usługowej nieruchomości w zakresie oświaty i administracji, gdy tymczasem funkcje te zostały dodane do przeznaczenia nieruchomości sąsiednich. Naruszenie art. 1 ust. 2 u.p.z.p. prowadziło do nadużycia władztwa planistycznego. Pozbawienie skarżącego możności korzystania z nieruchomości w zakresie obsługi firm (działalności biurowej) oraz odmowa jej przeznaczenia na cele działalności oświatowej i administracyjnej, nie zostały należycie uzasadnione, co wskazuje na zignorowanie przez organ interesu właściciela. Organ pominął wymóg stosowania ustawy w świetle art. 2 Konstytucji i nie dochował zasady proporcjonalności (art. art. 31 ust. 3 Konstytucji) w kontekście zasady ochrony własności (art. 64 i art. 21 Konstytucji) oraz swobody działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji). Do skargi dołączono tekst planu miejscowego z 2006r., opinię urbanistyczną z lipca 2013r. oraz odpis z księgi wieczystej nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w uchwale podjętej po wezwaniu do usunięcia naruszenia. Podniósł więc, że ponowna analiza możliwości inwestycyjnych na obszarze planu wykazała, że nasycenie rejonu strefy śródmiejskiej usługami w zakresie administracji, obsługi firm oraz oświaty jest wystarczające w sposób zapewniający pełną obsługę mieszkańców. Nie było potrzeby przeznaczenia dodatkowych terenów z możliwością realizacji inwestycji w zakresie tych usług. Zapewniono utrzymanie dotychczasowej działalności oraz usług deficytowych z zakresu ochrony zdrowia, odnowy biologicznej i turystyki. Brak jest ponadto możliwości zapewnienia niezbędnej infrastruktury z uwagi na ograniczoną powierzchnię terenu. Skarżący w uwadze nie kwestionował zresztą braku przeznaczenia w zakresie obsługi firm.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Nie ulegało wątpliwości, że skarżący spełnił przesłanki dopuszczalności skargi wyrażone w art. 101 u.s.g. i art. 53 § 2 p.p.s.a., zatem dokonał wezwania organu do usunięcia naruszenia interesu prawnego oraz dochował terminu do wniesienia skargi. Wykazał również podstawową przesłankę zasadności skargi w postaci zaistnienia naruszenia przysługującego mu interesu prawnego, a to w części dotyczącej dokonanej w zaskarżonym planie miejscowym zmiany przeznaczenia nieruchomości stanowiącej własność skarżącego.
W pozostałej części, tam gdzie organ nie uwzględnił postulatów skarżącego odnośnie nowego przeznaczenia nieruchomości, nie nastąpiło naruszenie interesu prawnego skarżącego. Podmioty zainteresowane uchwaleniem planu miejscowego w ogóle, zaś przeznaczeniem w nim określonych nieruchomości w postulowany sposób w szczególności, mogą w tym zakresie składać wnioski, nie przysługuje im zaś możność domagania się spełnienia tych żądań wobec braku podstawy prawnej (pomijając sytuacje szczególne). W żadnym razie ponadto nie stanowi nadużycia władztwa planistycznego samo jedynie nieuwzględnienie oczekiwań właściciela nieruchomości odnośnie jej konkretnego przeznaczenia. O ile skarżący nie w sposób wyraźny, lecz poprzez pewne wzmianki, próbował poddać pod rozwagę naruszenie zasady równości, skoro sąsiednie nieruchomości zostały wyposażone w postulowane nowe funkcje, to nie mogło zmienić to powyższej zasadniczej oceny. Nowe przeznaczenie nieruchomości sąsiednich nie prowadziło ponadto do dyskryminacji skarżącego i nie oznaczało stworzenia zagrożeń dla dotychczasowego lub uchwalonego obecnie sposobu korzystania z nieruchomości przez skarżącego. Nie było więc dodatkowych źródeł ewentualnego naruszenia interesu prawnego skarżącego, a dopiero ono otwierało możność badania przez Sąd legalności (zgodności uchwały z prawem przedmiotowym) planu w tym aspekcie. Ocena na temat pozostawania uchwały w ramach władztwa planistycznego stanowi element badania jej legalności.
Przechodząc do badania legalności zaskarżonej części uchwały w opisanym powyżej zakresie, należy na wstępie wskazać na odmienne sposoby regulowania zagadnienia przeznaczenia nieruchomości w planie z 2006r. oraz w zaskarżonej uchwale. Jak wskazano na wstępie, w poprzednim planie pojęcie usług organ wiązał z treścią określonej działalności usługowej. Poszczególne dziedziny usług zostały szczegółowo opisane, chociaż w sposób otwarty, gdyż po wymienieniu przykładowych rodzajów w ramach danej dziedziny pojawia się określenie " itp.". Zwraca uwagę, że pojęcie "administracja" zostało zarezerwowane dla działalności instytucji administracji publicznej. Gdyby rozumienie tego pojęcia przenieść do obecnie obowiązującego planu miejscowego, to okazało by się, że skarżący postuluje ustalenie przeznaczenia w tym zakresie nie dla siebie (skarżący jest bankiem) i z perspektywą wywłaszczenia własnej nieruchomości na cele publiczne. W nowym planie organ w ogóle odstąpił od określenia "obsługa firm". Uprzednio określenie to nie oznaczało wszelkiej działalności biurowej, lecz działalność pomocniczą w odniesieniu do firm (czyli zapewne przede wszystkim dla przedsiębiorców), to jest wszelką działalność poza zasadniczym przedmiotem działalności firmy. Było to o tyle niejasne, że te usługi pomocnicze wykonywałyby przede wszystkim również firmy (przedsiębiorcy). Według nowego planu usługi to nie działalność, lecz sposób zabudowy. Organ zrezygnował z próby drobiazgowego określenia przedmiotu działalności usługowej, skoro plan jej w ogóle nie reguluje. Nowa regulacja może mieć znaczenie dla nieruchomości niezabudowanych lub w przypadku zamiaru przebudowy czy zmiany sposobu użytkowania istniejących budynków. Organ nie mógł uwzględnić postulatu przywrócenia "obsługi firm" jako określonego sposobu przeznaczenia nieruchomości, jedynie dla nieruchomości skarżącego i w jego dawnym znaczeniu, skoro całkowicie zmienił koncepcję sposobu określenia przeznaczeń terenów. Ma rację skarżący, że samo nowe określenie "zabudowa usługowa w zakresie działalności biurowej" może być niejasne i wymaga wykładni przy stosowaniu planu. Należy przypomnieć, że wątpliwości powstałe przy stosowaniu planu rozstrzyga się, według powszechnie przyjętej reguły, na korzyść właścicieli nieruchomości. Ma też rację, ze w tym znaczeniu sam zajmuje budynek przeznaczony do działalności biurowej i w pewnym zakresie działalność taką prowadzi. Już wskazano, że nowy plan nie definiuje przedmiotu działalności usługowej. Skarżący zachował przeznaczenie ("finanse") dotychczasowe i przez siebie wykonywane, jak też możność kontynuowania dotychczasowego sposobu użytkowania posiadanego budynku usługowego. Z pism gminy wynika, z jakiego względu skarżący ubiega się o ustalenie nowych funkcji w postaci administracji (czyli obiektywnie wbrew własnym interesom) oraz oświaty (nie twierdząc, że ma zamiar otworzyć szkołę bankową). Otóż uzgodnił z gminą sprzedaż własnej nieruchomości na rzecz gminy, dla której korzystne byłoby ustalenie jej przeznaczenia ponadto pod administrację i oświatę. Obu tym podmiotom nie zależy zaś w rzeczywistości na "obsłudze firm". Porównanie sytuacji prawnej skarżącego jako właściciela nieruchomości oraz jako banku, wyznaczonej przez ustalenia poprzedniego i nowego planu miejscowego, nie przekonuje więc o nadużyciu przez organ władztwa planistycznego. Nie stanowiła go rezygnacja z definiowania przeznaczenia wszelkich nieruchomości według treści prowadzonej na nich działalności, lecz według zasadniczego przeznaczenia zabudowy, ogólnie określonego. W pewnym niejasnym zakresie ograniczona została możliwość zmiany przez skarżącego dotychczasowego sposobu użytkowania budynku. Jednak ograniczenie to zostało przekonująco umotywowane przez organ brakiem zapotrzebowania gminy na taką zmianę. Było bezsporne, że na nieruchomościach sąsiednich znajdują się budynki administracji publicznej i szkolne, stąd nastąpiło ich przeznaczenie w nowym planie na takie cele.
Przeznaczenie nieruchomości skarżącego zostało ustalone na dwa sposoby. Najpierw określono jej przeznaczenie ogólne pod zabudowę usługową. Kolejno ustalono zasady jej zagospodarowania pod zabudowę z zakresu usług finansowych (ochrony zdrowia itd.). Zakres usług finansowych pozostał w nowym planie niedookreślony i dopiero konkretne zamierzenie inwestycyjne skarżącego będzie podlegało ocenie, czy w nim się mieści. Z pewnością, co dostrzegł sam skarżący, świadczenie tych usług będzie w części obejmowało usługi biurowe i niektóre objęte dawniej pojęciem obsługi firm. Sam brak ciągłości w koncepcji tworzenia planów miejscowych nie oznaczał naruszenia prawa przez organ. W konsekwencji zarzuty skarżącego stanowiły nawiązanie do szeregu interesów faktycznych tego podmiotu oraz podważały celowość lub słuszność zaskarżonego ustalenia, a tego sąd administracyjny powołany do kontroli legalności zaskarżonego aktu nie mógł uwzględnić.
Rozważanie zasady proporcjonalności zasadniczo wchodzi w rachubę wówczas, gdy gmina narzuca właścicielowi ograniczenia jego własności z powołaniem się na interes publiczny. W nin. sprawie nie miało to miejsca. Gdyby odnieść zasadę proporcjonalności, jak postuluje skarżący, do wymogu racjonalnego uzasadnienia przez rozważenie interesu publicznego zróżnicowania przeznaczeń nieruchomości na danym terenie, to w ocenie Sądu przedstawiona przez organ motywacja była przekonująca. Naruszenie przysługującego skarżącemu prawa własności nastąpiło w granicach władztwa planistycznego i nie naruszyło konstytucyjnej zasady ochrony własności (patrz art. 6 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 , art. 4 ust. 1 i art. 15 ust. 2 u.p.z.p.). Organ przedstawił rozważane interesy publiczne i prywatne oraz argumentację omawiająca racjonalność przyjętego ustalenia i proporcjonalność konkretnego ukształtowania treści prawa własności przysługującego skarżącemu. Trudno mówić o nadmiernej ingerencji w prawo własności nieruchomości, gdy organ całkowicie zrezygnował z uregulowania dla całego obszaru planu miejscowego występującego w poprzednim planie miejscowym konkretnego rodzaju przeznaczenia i jego opisu. W to miejsce natomiast wprowadził nowe, bardziej ogólne określenie przeznaczenia, w którym mogą się mieścić pewne elementy przeznaczenia poprzedniego. Jednocześnie zaś utrzymał dotychczasowy sposób korzystania z nieruchomości, zaś dokonane zmiany racjonalnie uzasadnił. Nie nastąpiło również naruszenie zasady wolności gospodarczej (art. 20 Konstytucji). Przepisy u.p.z.p. stanowią przesłankę do ograniczenia dowolności miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, o której stanowi art. 22 Konstytucji (por. wyrok II OSK 1515/11). Nie nastąpiło więc ograniczenie swobody działalności gospodarczej skarżącego w ogóle, lecz jedynie dozwolone określenie rodzaju tej działalności na danym terenie.
Zarzuty skarżącego okazały się więc nieuzasadnione, skoro przesłanki wymienione w art. 1 ust. 2 u.p.z.p. zostały należycie przez organ rozważone, zaś wskazane lub sygnalizowane naruszenia zasad konstytucyjnych nie miały miejsca. Wymaga powtórzenia, że odejście przez organ od szczegółowego określenia przeznaczenia w zakresie obsługi firm oraz wprowadzenie ogólnych kategorii zabudowy usługowej z zakresu finansów lub biurowości, obejmujących w obu pewne elementy składowe dawnej "obsługi firm", nie pozwala na całkowicie pewne ustalenie zasięgu naruszenia interesu prawnego skarżącego. Z kolei racjonalnie uzasadnione nieuwzględnienie wniosków skarżącego o poszerzenie przeznaczenia o biurowość lub oświatę, w ogóle nie oznaczało naruszenia interesu prawnego.
Należy jeszcze wzmiankować, że poza zarzutami skargi Sąd skontrolował dochowanie trybu uchwalania planu i nie stwierdził uchybień w tym zakresie.
Z tych względów oraz zgodnie z art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
J.T.26.09.14r.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło