II SA/Wr 2207/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie: sędzia WSA Ewa Janowska asesor sądowy Grażyna Jeżewska – spraw. Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Johan po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. P. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie rozbiórka obiektu budowlanego 1) stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] z dnia [...], nr [...], 2) orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. na rzecz J. P. kwotę 10 (dziesięciu) złotych tytułem kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w O. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] postanowieniem z dnia [...], nr [...], działając na podstawie art. 113 § l ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98 z 2000 r., poz. 1071- zwaną dalej kpa) w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 110 z 2002 r., poz. 968 z późn. zm.), sprostował oczywistą omyłkę w wystawionym przez siebie - (jako wierzyciel) tytule wykonawczym z 15 grudnia 1999r. nr [...], który to tytuł wykonawczy został następnie skierowany do egzekucji administracyjnej. Wskazując w uzasadnieniu, iż w tytule wykonawczym błędnie wpisano numer posesji, na której został samowolnie wybudowany przedsionek objęty nakazem rozbiórki tj. [...] ul. [...], podczas gdy nakaz rozbiórki, zawarty w decyzji ostatecznej Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z 19 grudnia 1996r. nr [...] dotyczył przedsionka zlokalizowanego przy ul. [...]. W zażaleniu na to postanowienie J. P. zarzucił, że sprostowanie oczywistej omyłki, w jego ocenie, dotyczy "ważnej kwestii, a mianowicie tytułu wykonawczego, który to tytuł wykonawczy został wystawiony na inną nieruchomość - pod innym adresem". Wobec powyższego, zmiana adresu wykonania obowiązku podlegającego egzekucji winna nastąpić poprzez wydanie nowej decyzji, nowego tytułu wykonawczego, a nie poprzez sprostowanie oczywistej omyłki co do adresu wykonania przedmiotowej rozbiórki. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w O., działając na podstawie art. 138 § l pkt l w związku z art. 144 kpa oraz art. 17 § l, art. 18, art. 23 § l i § 4 ustawy z 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), postanowieniem z dnia [...], nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Stwierdził w uzasadnieniu, iż wierzyciel faktycznie błędnie określił w tytule wykonawczym nr domu, pod którym to numerem znajduje się objęty obowiązkiem rozbiórki samowolnie wybudowany przedsionek, co skutkowało, powieleniem tego błędu przez organ egzekucyjny. Błędne podanie numeru posesji, będącego wyłącznie numerem porządkowym, stanowi jednak oczywistą omyłkę, ponieważ zgromadzone w sprawie dokumenty wskazują na to, że rozbudowa istniejącego budynku mieszkalnego położonego na działce nr [...], podlegająca teraz egzekucji administracyjnej - stanowi rozbudowę budynku położonego przy ul. [...]. Wystawiony przez wierzyciela tytuł wykonawczy, nie jest decyzją, a jedynie potwierdza nałożony na skarżącego obowiązek wynikający z prawomocnej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z 19 grudnia 1996r. Zaistniała w przedmiotowej sprawie pomyłka nie może więc mieć wpływu na prowadzone w tej sprawie postępowanie egzekucyjne i wyegzekwowanie spoczywającego na skarżącym obowiązku. Wskazuje nadto, że przedmiotowe postępowanie egzekucyjne prowadzone jest prawidłowo, co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 stycznia 2003r., sygn. akt II SA/Wr 963/2000. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. P. wniósł o unieważnienie decyzji z dnia 19 grudnia 1996r., nr [...] wydanej przez Kierownika Urzędu Rejonowego w K. i wydanie nowej decyzji, bowiem fakty na podstawie których została wydana zostały sfałszowane. Domaga się wznowienia postępowania i powtórne ustalenie faktów, na podstawie których została wydana zakwestionowana przez niego decyzja. Decyzja dotyczyła innej posesji, a potraktowanie tak poważnej sprawy jako oczywistej pomyłki jest nie do przyjęcia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. J. P. w dodatkowym piśmie skierowanym do tut. Sądu zwrócił się z prośbą rozpatrzenie jego sprawy bądź zwrócenie akt do Starostwa w celu jej ponownego zbadania. Wykroczenie popełnił nieświadomie i w dobrej wierze. Przedstawia swoją trudną sytuację, wskazując także, iż przedsionek jest jedynym wejściem do jego mieszkania. Dołączył do niego kserokopię zawartej ugody przed Sądem Rejonowym w K. z dnia [...] oraz postanowienia tegoż Sądu z dnia [...] o ustalenie sposobu użytkowania działki nr [...], położonej w K. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz z innych powodów niż w niej wskazano. Na wstępie odnotować należy, że ponieważ skarga J. P. została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., to w oparciu o art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy sąd administracyjny. W tym przypadku jest to, z mocy § 1 pkt 9 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 25 kwietnia 2003r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwości między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 145 § 1 pkt 2, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z zasady legalności, wynika konsekwencja, iż administracyjny sąd wojewódzki ocenia, czy wydana decyzja jest zgodna z prawem obowiązującym w dacie jej wydania (wyrok NSA z dn. 14 stycznia 1999 r., sygn. akt III SA 4731/97 – LEX nr 37180). Zgodnie z treścią art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270), zwaną dalej Prawo o postępowaniu, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, prawną, co pozwala i obliguje do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Tak przeprowadzona kontrola zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji wykazała, iż nie odpowiadają one wymogom prawa, przy czym waga i rodzaj popełnionych naruszeń przesądziły o konieczności stwierdzenia nieważności postanowień obu instancji. Przedmiotem oceny Sądu, w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie z dnia [...], nr [...], [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] z dnia [...], które na podstawie art. 113 § l kpa w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 110 z 2002 r., poz. 968 z późn. zm. zwaną dalej ustawą pea), sprostował oczywistą omyłkę w wystawionym przez siebie tytule wykonawczym z 15 grudnia 1999r. nr [...], który to tytuł wykonawczy został skierowany do egzekucji administracyjnej. Przeprowadzona kontrola zaskarżonego postanowienia wykazała, że nie odpowiada ono wymogom prawa, a w szczególności narusza przepis art. 18 ustawy pea. Przedmiotem postępowania egzekucyjnego jest postanowienie organu egzekucyjnego prostujące oczywistą omyłkę w tytule wykonawczym. Organy powołały się na, m. in. art. 18 ustawy pea. W myśl art.18 ustawy pea, jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zagadnienia związane z tytułem wykonawczym jako podstawą wszczęcia egzekucji administracyjnej oraz z ustawowymi wymogami dotyczącymi jego treści były przedmiotem rozważań NSA, odnoszących się również do samej istoty tego dokumentu. NSA wielokrotnie w swoich orzeczeniach zwraca uwagę, iż tytuł wykonawczy nie jest aktem administracyjnym. Jest on jedynie dokumentem urzędowym wystawionym przez wierzyciela, niezbędnym do wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej. Wystawionego tytułu wykonawczego, zatem nie można utożsamiać z decyzjami administracyjnymi i postanowieniami wydawanymi w postępowaniu prowadzonym przed organami administracji publicznej w trybie przepisów kpa. Tytuł wykonawczy nie rozstrzyga żadnej sprawy administracyjnej, będąc wyłącznie, jak już wyżej powiedziano, dokumentem w którym wierzyciel podaje jedynie informacje potrzebne do prowadzenia egzekucji oraz wnioskuje o jej wszczęcie. W świetle powyższych rozważań prawnych należy ocenić, czy zaskarżony akt organu egzekucyjnego wydany w oparciu, m. in. o art. 18 ustawy pea, jest zgodny zobowiązującymi przepisami kpa oraz ustawy pea. W postępowaniu egzekucyjnym, na co już wyżej wskazano, stosuje się przepisy ustawy pea oraz odpowiednio przepisy kpa, jednakże w ocenie Sądu, zawarte w art. 18 ustawy pea odesłanie do przepisów kpa nie odnosi się do instytucji prostowania w drodze postanowienia błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek w wydanych przez ten organ decyzjach, unormowanej w art. 113 § 1 tego kodeksu. Wedle art. 113 § 1 kpa, organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Przedstawiona na wstępie analiza charakteru prawnego tytułu wykonawczego wykazała, że nie jest on decyzją administracyjną oraz postanowieniem w rozumieniu przepisów kpa. Z tego względu istotne jest, iż wada ujawniona w postępowaniu egzekucyjnym (oczywista omyłka), w jakim może nastąpić jej eliminacja, dotyczy wyłącznie orzeczeń podejmowanych w postępowaniu administracyjnym w formie decyzji ( postanowienia ). Wprawdzie przepis art. 18 ustawy pea pozwala, w braku odmiennego uregulowania, na odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym przepisów kpa, ale zdaniem tut. Sądu ponownie trzeba powiedzieć, że w zakresie przyjętego w tym przepisie odesłania nie zawiera się możliwość weryfikacji tytułu wykonawczego, który bezspornie nie jest decyzją, poprzez prostowanie ujawnionych w nim oczywistych omyłek. Należy przeto uznać, iż organy egzekucyjne nie mogły sprostować oczywistej omyłki w tytule wykonawczym, skoro zatem doszło do rażącego naruszenia prawa, zaszła przyczyna określona w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, okoliczność ta skutkuje stwierdzeniem nieważności zaskarżonego postanowienia przez tut. Sąd. Stwierdzenie nieważności postanowienia I instancji uzasadnia art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu. W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu (Dz. U Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w pkt 2 i 3 oparto na podstawie art. 152 powołanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu, art. 55 ust. 1 ustawy o NSA w związku z art. 97 § 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.