II SA/Wr 221/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA – Mieczysław Górkiewicz po rozpoznaniu w dniu 10 września 2009r . na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu W. Ł. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 12 sierpnia 2009r. w sprawie ze skargi W. Ł. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu postanawia: I. przyznać skarżącemu prawo pomocy w części w zakresie ustanowienia adwokata; II. wniosek oddalić w pozostałym zakresie . Postanowieniem z dnia 1 lipca 2009r. Sąd odrzucił skargę W. Ł. złożoną w niniejszej sprawie, bowiem skarżący mimo wezwania nie uiścił całości opłaty od skargi. Powyższe postanowienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 8 lipca 2009r. W dnu 20 lipca 2009 r. skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z uwagi na rozpoczęte inwestycje, ogólny kryzys krajowy oraz kłopoty zdrowotne (niedawno przebyty zawał serca). Dodał, że w przypadku nieuwzględnienia niniejszego wniosku i odrzucenia skargi likwidacji ulegnie jego firma, a w konsekwencji zatrudnienie i utrzymanie straci ok. 100 osób. Wśród posiadanych składników majątkowych skarżący wymienił: mieszkanie o pow. 43 m2 oraz nieruchomość rolna o pow. 1,25 ha. Poinformował, że on z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiąga dochód w wysokości 2.000 zł, a jego żona z tytułu zatrudnienia otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 3.000 zł. Podniósł, że działalność gospodarczą w roku 2008 zakończył stratą finansową. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 27 lipca 2009r. skierowanie do skarżącego w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. skarżący w piśmie z dnia 4 sierpnia 2009 r. wyjaśnił, że nie ma zdolności kredytowej, a posiadanej nieruchomości rolnej, mimo zgłoszenia jej do kilku agencji nieruchomości, nie może jak do tej pory zbyć. Dodał, że zobowiązany jest do ponoszenia następujących wydatków: czynsz- 350 zł; opłata za energię elektryczną- 100 zł; za gaz- 100 zł; koszt lekarstw- 300 zł. Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2009r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżący złożył w ustawowym terminie sprzeciw od powyższego postanowienia . W uzasadnieniu wskazał, że przedstawiona przez niego informacja o dochodach rodziny dotyczy dochodu brutto, a miesięczna kwota zobowiązań kredytowych jego rodziny wynosi 1200 zł. Oświadczył również, że podejmowane przez niego próby zbycia nieruchomości rolnej (pow. 1,25 ha), mimo znacznego obniżenia ceny, nie powiodły się bowiem położona jest w miejscowości Błota, która w czasie powodzi w 1997r. była najdłużej zalana wodą, co skutecznie odstrasza potencjalnych nabywców. Nadto jest to ziemia niskiej klasy zatem brak jest chętnych do jej dzierżawy. Podkreślił również, że dochody które osiąga z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie mają stałego charakteru, bowiem zależą od wielu czynników w tym od pogody. Skarżący utrzymuje się bowiem z dzierżawy placu targowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)zwanej dalej p.p.s.a. stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2).Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§ 4). Rozpoznając zgłoszony przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny znalazł podstawy do jego uwzględnienia w części w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, gdyż sytuacja materialna skarżącego wskazuje, iż nie jest on w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W rozpatrywanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy zauważyć, iż oceniając możliwość przyznania prawa pomocy, Sąd musiał rozważyć zarówno wysokość obciążeń finansowych, jakie strona byłaby ewentualnie zobowiązana ponieść na obecnym etapie postępowania, takie jak np. wpis od skargi kasacyjnej, koszt ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w celu sporządzenia skargi kasacyjnej, jak i sytuację materialną wnioskodawcy i w kontekście tego - możliwość ponoszenia przez niego kosztów postępowania. Na obecnym etapie postępowania w niniejszej sprawie skarżący w przypadku ewentualnego złożenia skargi kasacyjnej winien uiścić wpis od skargi kasacyjnej, wynoszący zgodnie z treścią §3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). wynosi połowę wpisu od skargi (ustalonego w kwocie 2265 złotych) byłby to zatem koszt 1132,50 zł. Oceniając okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy, w szczególności wysokość miesięcznego dochodu o charakterze stałym w kwocie łącznie około 5000 zł brutto, co daje na osobę kwotę 2500zł, przy jednoczesnym braku jakichkolwiek zasobów pieniężnych, czy przedmiotów wartościowych oraz biorąc z drugiej strony pod uwagę fakt, że wnioskodawca w dodatkowym oświadczeniu złożonym w trybie art. 255 p.p.s.a. podał jedynie, bez udokumentowania, że jego miesięczne wydatki związane z opłaceniem energii elektrycznej, gazu, czynszu oraz wydatki na zakup leków wynoszą w sumie ok. 850 zł dodając do tego wskazaną w sprzeciwie miesięczną wysokość zobowiązań kredytowych w kwocie- 1200 złotych Sąd doszedł do przekonania, iż powyższe okoliczności nie mogą stanowić podstawy uzasadniającej przyznanie skarżącym prawa pomocy w całym wnioskowanym zakresie. Nie wystarczy bowiem, zgodnie utartymi poglądami orzecznictwa ( por postanowienia NSA Sygn. akt FZ 810/04, II FZ 470/05, II FZ 556/05, II FZ 733/05, II FZ 834/05, II FZ 875/05) do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy ogólnikowe stwierdzenie o trudnej sytuacji wnioskodawcy. To na wnoszącym ten wniosek spoczywa obowiązek wykazania, że znajduje się w trudnej sytuacji. Z drugiej zaś strony Sąd stwierdza, że biorąc pod uwagę obecny etap postępowania (prawomocne postanowienie o odrzuceniu skargi, wobec nieuzupełnienia przez stronę w terminie braków formalnych skargi poprzez uiszczenie wpisu w prawidłowej wysokości ) oraz koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji kiedy skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej obwarowane jest przymusem w postaci obowiązku sporządzenia skargi kasacyjnej, co do zasady przez adwokata lub radcę prawnego ( art.174 p.p.s.a.) wniosek o ustanowienie adwokata należało uwzględnić. Kryterium przyznania prawa pomocy w tym zakresie jest to, że strona znajduje się w sytuacji, w której wymaga takiej pomocy, a ze względu na swój stan majątkowy nie jest w stanie ponieść kosztów reprezentacji prawnej. W tym też kontekście należy jednak wskazać, iż argumentacja skarżącego z której wynika, iż brak (całkowitego) zwolnienia od kosztów sądowych, skutkowałby koniecznością całkowitego zaprzestania działalności, co wyłączałoby również realizację prawa do sądu nie może także przemawiać za przyznaniem skarżącym zwolnienia od obowiązku uiszczenia całości kosztów sądowych. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza bowiem konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do zwolnienia od kosztów. Wymóg ponoszenia kosztów sądowych nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Jednak wysokość opłaty oceniona w świetle okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, włączając w to zdolność skarżącego do jej uiszczenia oraz etap rozpoznania sprawy, na którym ograniczenia w dostępie do sądu zostały nałożone, stanowią czynniki, które są podstawą stwierdzenia, czy "jednostka" mogła skorzystać z prawa dostępu do sądu i jej sprawa mogła zostać rozpatrzona przez sąd ( por Kreuz I przeciwko Polsce z 19 czerwca 2001r., skarga nr 28249/95,) W istocie dochody rodziny skarżącego są jak na warunki polskie wyższe niż przeciętne i częściowo mają charakter stały, co pozwalało i pozwala na planowanie wydatków- celem zabezpieczenia przynajmniej części kosztów postępowania. Nadto zauważyć należy, że strata podatkowa wykazana przez skarżącego w zeznaniu podatkowym za 2008 rok nie stanowi jednoznacznego dowodu na istniejące trudności finansowe firmy, bowiem może być ona wynikiem znaczących inwestycji czy wydatków przedsiębiorcy, na które wymagane jest posiadanie zasobów finansowych. Uwzględniając powyższe, Sąd doszedł do wniosku, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest uzasadnione, stąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.