II SA/Wr 2211/02
WyrokWSA we Wrocławiu2005-05-19
Skład orzekający: Bogumiła Skrzypczak, Krystyna Skowrońska-Pastuszko, Ewa Kamieniecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy praca w gospodarstwie rolnym jako domownik może być zaliczona do okresu uprawniającego do świadczenia przedemerytalnego na podstawie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu?Ratio decidendi
Praca w gospodarstwie rolnym jako domownik, niewykonywana na podstawie umowy o pracę, nie może być zaliczona do okresu uprawniającego do świadczenia przedemerytalnego zgodnie z przepisami ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Ustawa ta definiuje okres uprawniający do zasiłku w sposób odmienny od okresów zaliczanych do emerytury, wykluczając z tego okresu pracę w gospodarstwie rolnym, która nie była świadczona w ramach stosunku pracy.Stan faktyczny
Skarżąca I. Z. domagała się przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego, argumentując, że posiada wymagany okres pracy, wliczając w to pracę w gospodarstwie rolnym ojca. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że skarżąca nie spełnia warunków określonych w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w szczególności nie posiada wymaganego stażu pracy, ponieważ praca w gospodarstwie rolnym nie może być zaliczona do okresu uprawniającego do świadczenia. Skarżąca wniosła skargę do sądu, podtrzymując swoje stanowisko.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę I. Z. na decyzję Wojewody D. utrzymującą w mocy decyzję Starosty O. o odmowie przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NS A Bogumiła Skrzypczak Sędzia WSA ( del.) Krystyna Skowrońska-Pastuszko (spr.) Asesor WSA Ewa Kamieniecka Protokolant: Agnieszka Figura po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi I. Z. na decyzję Wojewody D. we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego oddala skargę. .
2 Sygn.akt 4 II SA /Wr 2211/02
UZASADNIENIE
Decyzją Starosty O. z dnia [...]r. Nr [...]odmówiono I. Z. przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego.
Decyzję I instancji , po rozpatrzeniu odwołania zainteresowanej , Wojewoda D. utrzymał w mocy , powołując się na przepisy art. 37k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( Dz. U. z 2001 r. Nr 6 , poz. 56 , z późn. zm. ) . Organ II instancji ustalił na podstawie akt sprawy , że I. Z. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w O.w dniu [...] r. ( po raz trzeci ) , po okresie zatrudnienia w ramach robót publicznych . Uzyskała status osoby bezrobotnej oraz prawo do zasiłku dla bezrobotnych na okres 12 miesięcy , od dnia [...]r. do dnia [...]r. W chwili wskazanej wyżej rejestracji zainteresowana udokumentowała staż pracy wynoszący [...] lat.
Brak uprawnień I. Z. do świadczenia przedemerytalnego wykazany został w świetle art. 37k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu . Wskazany przepis przewidywał prawo do świadczenia przedemerytalnego osoby spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz warunki wyszczególnione w pkt 1-4 art. 37k ust. 1 ustawy , co w przypadku kobiety oznaczało : osiągnięcie wieku co najmniej 58 lat i posiadanie okresu uprawniającego do emerytury wynoszącego 30 lat ( pkt 1 ) albo ukończenie co najmniej 50 lat oraz osiągnięcie okresu uprawniającego do emerytury wynoszącego 30 lat , do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy , w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy ( pkt 2 ) , bądź osiągnięcie do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy , w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy okresu uprawniającego do emerytury wynoszącego co najmniej 35 lat ( pkt 3 ) , czy też ( pkt 4 ) posiadanie do 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy okresu uprawniającego do emerytury wynoszącego co najmniej 34 lata , przy rozwiązaniu stosunku pracy w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29 marca 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy ( Dz. U. z 1994 r. Nr 1, poz. 1 , z późn. zm.) .
3 Sygn. akt 4 II SA AVr 2211/02
Oceniając sytuację I. Z. organy zatrudnienia stwierdziły , że nie spełnia ona żadnego z wymienionych warunków , więc brak jest możliwości przyznania zainteresowanej prawa do świadczenia przedemerytalnego .
Nadto organ II instancji podał , że przepisy ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nie przewidują możliwości przyznania prawa do zasiłku bądź świadczenia przedemerytalnego z tego powodu , że osoba zainteresowana znajduje się w trudnej sytuacji materialnej , na co powoływała się w odwołaniu I. Z. .
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego I. Z. domagała się przyznania jej świadczenia ( zasiłku przedemerytalnego ) powołując się na to , iż w chwili rejestracji w [...] r. miała [...] lat pracy , licząc " łącznie z pracą w rolnictwie " , która polegała na pracy od dziecka w gospodarstwie rolnym należącym do ojca skarżącej .
Skarżąca ponownie podnosiła argument dotyczący bardzo trudnej od wielu lat sytuacji finansowej i życiowej .
Odpowiadając na skargę Wojewoda D. wnosił o jej oddalenie , podtrzymując dotychczasową argumentację co do niespełniania przez I. Z. żadnego z ustawowych warunków , od których w świetle art. 37k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu zależy prawo do świadczenia przedemerytalnego.
Organ II instancji w odpowiedzi na skargę podał ponadto , iż jak wynika z dokumentów , I. Z. w dniu ostatniej rejestracji , tj. [...]r. również nie spełniała warunków wynikających z obowiązującej wówczas ustawy do przyznania jej świadczenia przedemerytalnego .
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :
Prawo do świadczenia przedemerytalnego , określone w art. 37k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu uzależnione zostało od szeregu przesłanek , z których wyróżnić należy okres uprawniający do emerytury (pkt 1-4), jak również wiek zainteresowanej osoby (pkt 1 i 2) .
Niemniej wyżej wymienione dwa warunki co do wieku oraz co do okresu uprawniającego do emerytury "same,, występują tylko w jednym przypadku , przewidzianym w art. 37k ust. 1 pkt 1 ustawy . Przepis ten stanowi , że świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku , jeżeli osoba ta osiągnęła wiek co najmniej 58 lat kobieta i posiada okres uprawniający do emerytury , wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet . Są to warunki występujące łącznie a I. Z. nie spełniła ich w odniesieniu do wieku
4 Sygn. akt 4 II SA /Wr 2211/02
wynoszącego [...] lat, bowiem jako osoba urodzona w dniu [...]r. w momencie składania wniosku o świadczenie miała ukończone [...] lata .
W pozostałych przypadkach określonych w art. 37k ust. l pkt 2-4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu , obok wieku lub posiadania wymaganego okresu uprawniającego do emerytury , przewidziano do łącznego spełnienia takie warunki jak : rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy , przy okresie zatrudnienia w tym zakładzie pracy nie krótszym niż 6 miesięcy ( pkt 2 i 3 ) , rozwiązanie stosunku pracy w związku z niewypłacalnością pracodawcy ( pkt 4 ) .
I. Z. , która przed złożeniem wniosku o świadczenie zatrudniona była w ramach robót publicznych ( MOPS J. - L. w okresie od [...] do [...]r.) bezsprzecznie nie spełniała też warunków określonych w pkt 2-4 art.37k ust. 1 ustawy .
Prawidłowe zatem było ustalenie w zaskarżonej decyzji , że I. Z. nie spełnia żadnego z warunków określonych w art. 37k ust. 1 pkt 1-4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu .
W tej sytuacji żadnego też znaczenia nie mogła mieć kwestia zaliczenia bądź niezaliczenia okresu pracy w gospodarstwie rolnym .
Z pism skarżącej ( odwołanie , skarga ) zdaje się wynikać , iż w zakresie świadczeń przewidzianych dla osób bezrobotnych wszystkim nadaje nazwę rodzajową "zasiłek,, bądź też zamiennie traktuje świadczenie przedemerytalne oraz zasiłek przedemerytalny , wyraźnie podnosząc jedynie kwestię posiadania trzydziestoletniego okresu pracy " łącznie z pracą w rolnictwie " .
Organy zatrudnienia orzekające w sprawie nie wypowiedziały się jednoznacznie co do uprawnień I. Z. do zasiłku przedemerytalnego , bowiem jej żądanie zgłoszone zostało w [...]r. , natomiast od dnia [...]r. , zgodnie z nowelizacją z dnia 17 grudnia 200 Ir. ( Dz. U. Nr 154 , poz. 1793 ) , ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nie przewidywała już świadczenia w postaci zasiłku przedemerytalnego.
Gdyby jednak oceniać sytuację I. Z. z uwzględnieniem art. 11 ust. 2 ustawy nowelizującej z dnia 17 grudnia 2001 r., który stanowił, że osoby które przed dniem wejścia w życie tej ustawy ( tj. przed 1 stycznia 2002 r. ) spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego , nabywają oraz zachowują do niego prawo na dotychczasowych zasadach , to należy stwierdzić , że skarżąca nie spełniała warunków do nabycia prawa do tego zasiłku .
Według obowiązującego do dnia 31 grudnia 2001 r. przepisu art. 37j ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu zasiłek przedemerytalny
5 Sygn. akt 4 II SA /Wr 2211/02
przysługiwał osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury , jeżeli : 1) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn lub
2) posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet i 30 lat
dla mężczyzn , w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
W przypadku I. Z. , która utrzymuje , że legitymuje się trzydziestoletnim okresem pracy , nabycie przez nią prawa do zasiłku przedemerytalnego oceniać należy w świetle przytoczonego powyżej art. 37j ust. 1 pkt 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu .
Jak wynika z akt sprawy , I. Z. ma udokumentowaną świadectwami pracy oraz na podstawie wyroku SR w O. z dnia [...]r. , sygn. akt [...]pracę zawodową , głównie w placówkach oświatowo-wychowawczych , w okresie od [...] r. do [...] r. ,tj[...] lata [...] miesięcy [...] dni ( odliczając łącznie trzy dni przerwy między niektórymi zatrudnieniami ) . Okresem zatrudnienia jest też praca w PPH A. od [...] r. do [...]r. , tj. [...] miesięcy [...] dni, jak również praca w ramach robót publicznych od [...]r. do [...]r. ([...] miesięcy ) oraz od [...] do [...]r. ([...] dni ) . Łącznie wymienione powyżej okresy obejmują [...] miesięcy [...] dni, więc suma wszystkich okresów zatrudnienia wynosi [...] lat [...] miesięcy [...] dni.
Ponadto I. Z. korzystała trzykrotnie z zasiłku dla bezrobotnych ( od [...]r. do [...]r., od [...]r. do [...]r. oraz od [...]r. do [...]r. ) , w łącznym okresie wynoszącym [...] lata [...] miesięcy.
Nadto w aktach sprawy znajdują się dokumenty ( oświadczenie skarżącej oraz zeznania dwóch świadków ) dotyczące pracy I. Z.w okresie od [...]r. do [...] r. ([...] lata [...] miesięcy [...] dni ) w położonym w miejscowości W. gospodarstwie rolnym jej ojca W. B..
I. Z. podkreśla cały czas , że to właśnie z wymienioną pracą w gospodarstwie rolnym ojca posiada 30 lat pracy .
Dokonując oceny przedstawionego zestawu okresów do celów ustalenia prawa do zasiłku przedemerytalnego należy zwrócić uwagę , że w art. 37j ust. 1 pkt 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu warunek 30 lat dla kobiet dotyczy okresu uprawniającego do zasiłku .
6
Sygn. akt 4IISA/Wr 2211/02
Według ustawowej definicji zawartej w art. 24 ust.2 cyt. ustawy okresem uprawniającym do zasiłku są okresy zatrudnienia , innej pracy zarobkowej , pozarolniczej działalności gospodarczej , wymienione w art. 23 ust. 1 pkt 2 oraz okresy , o których mowa w art. 23 ust. 2 pkt 1, 2 , 4 i 5 ustawy . Do okresu uprawniającego do zasiłku zalicza się również okresy wymienione w art. 24 ust. 4 ustawy ( np. okres pobierania gwarantowanego zasiłku okresowego z pomocy społecznej ).
Jak z powyższego wynika okresy zaliczalne do okresu uprawniającego do zasiłku na podstawie przepisów o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nie są identyczne z innymi okresami zatrudnienia zaliczalnymi w konkretnych sprawach do emerytury.
Pogląd ten znalazł odzwierciedlenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, np. w wyroku NSA w Warszawie z dnia 11 września 1998 r. , sygn. akt II SA 898/98 - LEX nr 41878.
Należy zatem stwierdzić , że przepisy ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nie przewidują zaliczenia do okresu uprawniającego do zasiłku , o którym mowa także w art. 37j ust. 1 pkt 1 ustawy, pracy w gospodarstwie rolnym niewykonywanej na podstawie umowy o pracę .
I. Z. wyłącznie w przypadku zaliczenia jej okresu , w którym według własnego oświadczenia pracowała jako domownik w gospodarstwie rolnym ojca , mogłaby nabyć w [...] r. prawo do zasiłku przedemerytalnego , a skoro brak było podstaw do takiego zaliczenia , to należy przyjąć , że zaskarżona decyzja oceniająca przede wszystkim uprawnienia skarżącej do świadczenia przedemerytalnego jest decyzją odpowiadającą prawu .
Wobec powyższych ustaleń Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdza , aby zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem prawa materialnego , tj. art. 37k ust. 1 oraz art. 37j ust. 1 pkt 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu , które miało wpływ na wynik sprawy , jak stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 , z późn. zm. ) . Zaskarżonej decyzji nie można też przypisać innego naruszenia przepisów postępowania , które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej wyżej ustawy .
W tej sytuacji, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło