II SA/Wr 2218/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Moskała (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk Protokolant: Jolanta Ryndak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2005 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Wojewody D. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie wymeldowania z pobytu stałego uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Prezydenta W. z dnia [...]., nr [...]. Prezydent W. postanowieniem z dnia [...]nr [...]zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania B. W. z lokalu przy ul. K. [...]we W. Przyczynę zawieszenia postępowania stanowił fakt wystąpienia przez pełnomocnika B. W. do Sądu Okręgowego Wydziału XIII Cywilnego Rodzinnego o ustalenie sposobu korzystania z mieszkania stron. W zażaleniu na powyższe postanowienia M. W. podniósł, iż – zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego – rozpatrywana w trakcie postępowania rozwodowego sprawa dotycząca sposobu korzystania z mieszkania przez strony nie może stanowić zagadnienia wstępnego w niniejszej sprawie. Wojewoda D. postanowieniem z dnia [...]., nr [...]utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie wskazując, że nie znalazł podstaw do jego zmiany lub uchylenia. Organ odwoławczy zgodził się ze skarżącym, iż sprawa dotycząca ustalenia sposobu korzystania stron ze spornego lokalu nie stanowi zagadnienia wstępnego w niniejszej sprawie. Podniósł jednak, że postanowieniem z dnia [...] Prokuratura Rejonowa dla W. – F. przedstawiła M. W. zarzut popełnienia przestępstwa z art. 207 § 1 kodeksu karnego, tj. przestępstwa znęcania się fizycznego i psychicznego nad B. W. i w konsekwencji przymuszenia jej do opuszczenia spornego lokalu. Podniesiono, że tocząca się przeciwko M. W. sprawa o przestępstwo z art. 207 § 1 k.k. stanowi zagadnienie wstępne w sprawie o wymeldowanie z miejsca pobytu stałego, a zatem zawieszenie postępowania administracyjnego jest zasadne. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem M. W. wniósł w dniu [...]skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu, domagając się uchylenia przedmiotowego postanowienia i wydania orzeczenia nakazującego Wojewodzie D. wymeldowanie z urzędu B. W. W skardze podtrzymał swoje dotychczasowe twierdzenia, a ponadto zarzucił, że postępowanie prowadzone przeciwko niemu przez prokuraturę jest wynikiem pomówień ze strony jego żony – B. W., natomiast postanowienie Wojewody D. obraża wszelkie przepisy prawa, a w szczególności art. 41 ust. 3 Konstytucji. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § l ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270). Wobec powyższego niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako rzeczowo i miejscowo właściwy. W myśl art. 3 § l powołanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą, co oznacza, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy). W ocenie Sądu skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych względów, niż wskazane przez skarżącego. Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "zagadnienia wstępnego" i ta przesłanka obligatoryjnego zawieszenia postępowania administracyjnego niewątpliwie jest problematyczna i niejednoznaczna. W ocenie składu orzekającego podzielić należy jednakże pogląd, że zagadnienie wstępne to sytuacja, w której merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego jest uzależnione od wcześniejszego zagadnienia materialnoprawnego, które ze swojej istoty należy do wyłącznej kompetencji innego organu. Zagadnienie wstępne zachodzi, gdy wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie administracyjnej uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem przez inny organ; ocena zagadnienia wstępnego należy, ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu niż ten, przed którym postępowanie administracyjne się toczy. Wystąpienie zagadnienia wstępnego oznacza zatem, że bez jego rozstrzygnięcia przez inny właściwy organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. Zdaniem Sądu w sprawie o wymeldowanie osoby z miejsca pobytu stałego w przypadku toczącego się postępowania karnego przed sądami lub organami prokuratury nie można mówić o występowaniu w sprawie administracyjnej zagadnienia wstępnego w przedstawionym wyżej rozumieniu art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a. obligującego organ administracyjny do zawieszenia postępowania. Podkreślić trzeba, że także sprawa dotycząca ustalenia sposobu korzystania rozwodzących się stron ze spornego lokalu nie stanowi – jak słusznie zauważył organ drugiej instancji – zagadnienia wstępnego. W procesie rozwodowym sąd ma obowiązek orzec co najmniej o sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania, jeżeli nie orzeknie o eksmisji jednego z małżonków lub o przyznaniu mieszkania jednemu z nich. Są to jednak rozstrzygnięcia, które są ściśle połączone z rozwiązaniem małżeństwa, organ administracji natomiast ma orzec o żądaniu administracyjnym według stanu faktycznego w momencie wydawania decyzji, co nie stanowi przeszkody do ponownego rozpoznania sprawy administracyjnej po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego, jeżeli rozstrzygnięcia w nim zawarte w sposób odmienny uregulują uprawnienia do lokalu mieszkalnego byłych małżonków (wyrok NSA w Gdańsku z dnia 03.10.1991 r., SA/Gd 828/91, ONSA 1991/3-4/83). Wskazać należy, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 1984r. Nr 32, poz. l74 ze zm) organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła wymienione w art. 9 ust. 2 ustawy uprawnienie do przebywania w lokalu i bez wymeldowania opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego albo osoby, która opuściła bez wymeldowania dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy a nadto ponownego miejsca jej pobytu ustalić nie można. Poza sporem ugruntowany jest przy tym pogląd, że "opuszczenie" – jako przesłanka wymeldowania – musi mieć charakter trwały i dobrowolny. W tym stanie rzeczy postępowanie karne dotyczące przestępstwa znęcania się przez skarżącego nad B. W. niewątpliwie pozostaje w związku z postępowaniem administracyjnym w przedmiocie wymeldowania, gdyż może rzutować na ocenę dobrowolności opuszczenia lokalu, niemniej jednak brak podstaw do przyjęcia, że organ administracyjny pozbawiony jest przez ustawodawcę możliwości samodzielnej oceny charakteru opuszczenia lokalu i poczynienia w tym zakresie samodzielnych ustaleń stanu faktycznego koniecznego do rozstrzygnięcia sprawy. Jak zasadnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny ustalenie charakteru i przyczyn opuszczenia (spornego) lokalu nie jest wyłączone z właściwości orzekającego w sprawie meldunkowej organu administracji, który w ramach administracyjnego postępowania dowodowego uprawniony jest do samodzielnych ustaleń i ocen w tym zakresie także, gdy równolegle toczy się postępowanie karne mogące obejmować ustalenia w analogicznym zakresie. W konsekwencji, ustalenie charakteru i przyczyn opuszczenia lokalu nie może być kwalifikowane jako zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa. (wyrok NSA w warszawie z dnia 18.04.2000 r., V SA 1701/99, LEX 792444). Pamiętać przy tym należy, że postępowanie administracyjne winno mieć charakter ciągły, toczyć się bez przerwy od momentu wszczęcia do chwili wydania decyzji. Zawieszenie postępowania jest wyjątkiem od tej zasady. Z tego względu podstawy obligatoryjnego i fakultatywnego zawieszenia postępowania nie mogą być interpretowane rozszerzająco. W konsekwencji zauważyć należy, że co prawda ewentualne orzeczenie sądu w sprawie karnej może stanowić okoliczność rzutującą na ocenę materiału dowodowego sprawy i na czynione w sprawie przez organ administracyjny ustalenia stanu faktycznego, to jednak nie jest to tożsame z przyjęciem, że rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od zakończenia postępowania przygotowawczego lub sądowego w sprawie karnej. Niezależnie od powyższego podkreślić trzeba, że wyrokiem Sądu Okręgowego we W. z dnia [...] (sygn. akt [...]), prawomocnie orzeczono eksmisję M. W. z lokalu przy ul. K. [...]we W. z powodu znęcania się nad żoną. Godzi się przy tym zauważyć, że wyrok orzekający eksmisję wiąże na podstawie art. 365 § 1 k.p.c. nie tylko sąd, który go wydał, ale także inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej. Skoro więc w przedmiotowej sprawie przesądzona została kwestia dobrowolności opuszczenia mieszkania przez B. W. (znęcanie się nad nią przez skarżącego wskazuje, że do opuszczenia spornego lokalu B. W. została zmuszona) i jednocześnie orzeczono eksmisję skarżącego ze spornego lokalu, to tym bardziej nie ma już przeszkód, które uzasadniałyby dalsze zawieszenie postępowania administracyjnego. Na koniec wskazać także należy, że Sąd na tym etapie sprawy, wbrew żądaniu skarżącego, nie może merytorycznie rozpatrzyć sprawy dotyczącej kwestii wymeldowania B. W. ze spornego lokalu. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 145 § 1 lit c) p.s.a orzekł jak w sentencji.