II SA/Wr 2219/01

sygn.akt 3 II SA/Wr 2219/2001 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 marca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia NSA Anna Moskała Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk Protokolant: Katarzyna Dziok po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi M. i L. K. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy G. z [...] Nr [...]; II. zasądza od strony przeciwnej na rzecz skarżących 100 zł (sto złotych) - tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. określa, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie mogą być wykonane. sygn.akt 3 II SA/Wr 2219/2001 2 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewoda D. utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy G. z dnia [...] Nr [...], którą wykreślono z urzędu z ewidencji działalności gospodarczej wpis dotyczący spółki cywilnej w składzie M. i L. K., Przedsiębiorstwo A - z dniem 31 marca 2001 r. W uzasadnienia decyzji wynika, że organy obu instancji ustaliły, że małżonkowie K. od 24.10.1991 r. prowadzili działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo A i mimo zmiany przepisów nie zgłosili organowi, w prawem przewidzianym terminie tj. do 31.03.2001 r., przyjętej formy wykonywania działalności gospodarczej, dostosowanej do wymogów ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym i ustawy Prawo o działalności gospodarczej. Małżonkowie K. w odwołaniu od rozstrzygnięcia organu I instancji twierdzili, że nigdy nie stanowili spółki cywilnej w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego a działalność prowadzili "na imię obojga małżonków" i taki stan rzeczy istniał w ewidencji. Organ odwoławczy wywodził, że zgodnie z art.860 kodeksu cywilnego wspólna działalność gospodarcza małżonków zarejestrowana przed 31.12.2001 r. i prowadzona w ramach jednego podmiotu traktowana jest jako działalność wspólników spółki cywilnej; w ocenie organu II instancji działalności gospodarczej małżonków nie można ujmować w kategoriach wspólności majątkowej małżeńskiej, odnosi się ona bowiem do stosunków majątkowych między małżonkami a nie do ich stosunków na zewnątrz, na zewnątrz małżonkowie występują jako osoby fizyczne, a nie jako jeden podmiot. Wskazano nadto, że do powstania spółki cywilnej może dojść także mimo braku pisemnej umowy, wystarczająca jest wola prowadzenia działalności gospodarczej. W tym stanie rzeczy według organu odwoławczego w świetle przepisów art. la ust.3 ustawy z dnia 30.11.2001 r. o zmianie przepisów wprowadzających ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym, skoro małżonkowie K. jako wspólnicy spółki cywilnej nie dostosowali formy działalności o gospodarczej do nowych przepisów - należało wydać decyzję o wykreśleniu wpisu tej działalności z ewidencji. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem M. i L. K. wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę. Domagając się w niej uchylenia decyzji organu odwoławczego oraz zasądzenia kosztów postępowania podnieśli zarzut naruszenia Konstytucji RP przez naruszenie ich wolności. Wskazali też na naruszenie prawa cywilnego i gospodarczego oraz przepisów postępowania administracyjnego. Twierdzili, że nie mieli woli utworzenia spółki cywilnej, nie zawarli takiej umowy, nie prowadzili działalności pod taka formą - stad, w ich ocenie, błędnie sygn.akt 3 II SA/Wr 2219/2001 3 zastosowano w stanie faktycznym sprawy art. 88 i ustawy Prawo o działalności gospodarczej. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Pismem z dnia 10.02.2003 r. strona przeciwna poinformowała Sąd, ze na wniosek stron przedmiotowy wpis w ewidencji wykresowo 23.01.2003 r. - mimo to skarżący oświadczyli, iż skargę podtrzymują. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z przepisem art.97§l ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Wobec powyższego niniejsza skarga podlegała rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako rzeczowo i miejscowo właściwy. Po myśli art. l§l i §2 ustawy z 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153, poz. l269) - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (§1), a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto zgodnie z art.3§l powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Wyżej powiedziane oznacza, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy). W ocenie Sądu kontrolowana decyzja uchybia prawu w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu. W stanie prawnym obowiązującym w dacie wydawania przedmiotowej decyzji zgodnie z przepisem art.2 ust. 2 i ust.3 ustawy z 19.11.1999 r. Prawo o działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz. ll78 ze zm.) przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz niemająca osobowości prawnej spółka prawa handlowego, która zawodowo, we własnym imieniu podejmuje i wykonuje działalność gospodarczą (ust.l), za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej (ust.2). Po myśli zaś z art.88i w/w ustawy wpisy do ewidencji działalności gospodarczej jednostek organizacyjnych, które w dniu 1 stycznia 2001 r. nie są przedsiębiorcami, sygn.akt 3 II SA/Wr 2219/2001 4 podlegają wykreśleniu z urzędu, z uwzględnieniem art. 88e ust. 3, tzn. wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej następuje w drodze decyzji administracyjnej. Nadto przepis art. la ust.3 ustawy z 20.08.1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. Nr 121, poz.770 ze zm.) stanowi, że osoby fizyczne, które do dnia 31 grudnia 2000 r. wykonywały działalność gospodarczą jako wspólnicy spółek cywilnych, są obowiązane w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, o której mowa w ust. 1, dostosować formę wykonywanej działalności do wymogów tej ustawy. Wskazać też należy, iż stosownie do treści art. 26§4 ustawy z dnia 15.09.2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. l037) regulacje dotycząca zgłoszenia spółki jawnej do rejestru sądowego stosuje się do spółki, o której mowa w art.860 kodeksu cywilnego (spółki cywilnej), jeżeli jej przychody netto ze sprzedaży towarów lub świadczenia usług w każdym z dwóch kolejnych lat obrotowych osiągnęły równowartość w walucie polskiej co najmniej 400.000 EURO (przedsiębiorstwo większych rozmiarów). Z chwilą wpisu do rejestru spółka ta staje się spółką jawną. W tym stanie prawnym nie budzi wątpliwości, że spółka cywilna jako jednostka organizacyjna - która w świetle ustawy Prawo o działalności gospodarczej utraciła przymiot przedsiębiorcy (podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą), wynikający z uchylonej ustawy z 23.12.1988 r. o działalności gospodarczej, podlega wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej w drodze decyzji administracyjnej. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się jednak do tego czy skarżący - małżonkowie M. i L. K. - prowadzili działalność gospodarczą jako spółka cywilna i czy spółka ta wpisana została do ewidencji. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności ze zgłoszeń rejestracyjnych (w tym zmian) oraz dokonanych wpisów wynika, że podmiot gospodarczy skarżących oznaczono jako państwo M. i L. K. Wskazać jednak należy, że wpis do ewidencji podmiotów gospodarczych nie tworzy bytu jednostki i nie przesądza tego czy podmiot wpisany jest czy też nie jest spółką cywilną. Zgodnie z przepisem art. 860 kodeksu cywilnego spółka cywilna jest umową, przez którą wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego (§1). Fakt, że umowa ta powinna być stwierdzona pismem (§2) nie znaczy jednakże, że umowa zawarta bez zachowania tej formy jest nieważna. Tak więc jeżeli wolą małżonków było wspólne dążenie do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego, w rozumieniu cytowanego wyżej przepisu - co do zasady istnieje możliwość przyjęcia, oczywiście w zależności od okoliczności konkretnej sprawy, że tworzyli oni spółkę cywilną. Pamiętać jednak należy, iż w praktyce małżonkowie częstokroć prowadzili tzw. działalność "na imię obojga małżonków" (dla celów rozliczeń podatkowych) nie mając woli tworzenia spółki cywilnej. W takiej sytuacji małżonkowie nie mogą być jednak traktowani sygn.akt 3 II SA/Wr 2219/2001 5 jako jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej; małżonkowie traktowani winni być wówczas jak osoby fizyczne. W tym stanie rzeczy organ administracji, z uchybieniem zasadzie prawdy obiektywnej (art.7 kpa) i wymogowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art.77 §1 kpa), bezpodstawnie poprzestał na nieznajdującym oparcia w prawie domniemaniu istnienia spółki cywilnej małżonków K. Nawet jeżeli jednak przyjąć, że skarżący działali w formie spółki cywilnej i tej działalności dotyczył przedmiotowy wpis do ewidencji -zaskarżona decyzja jest wadliwa z uwagi na błędnie wskazaną w sentencji rozstrzygnięcia datę - z jaką wykreślenie miało być skuteczne. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 10.12.2001 r. sygn.akt OPK 21/01 wskazał bowiem, i ze stanowiskiem tym w pełni należy się zgodzić, że "wykreślenie w trybie art. 881 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r., - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) wpisu w ewidencji działalności gospodarczej spółki cywilnej, gdy osoby fizyczne wykonujące do dnia 31 grudnia 2000 r. działalność gospodarczą jako wspólnicy takiej spółki nie dostosowały formy wykonywanej działalności do wymagań tej ustawy stosownie do art. la ust. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. Nr 121, poz. 770 ze zm.), następuje z dniem, w którym decyzja administracyjna o wykreśleniu stała się ostateczna". Trafnie zwrócono uwagę, że ustawodawca -stanowiąc o wykreśleniu z urzędu w drodze decyzji administracyjnej wpisów do ewidencji działalności gospodarczej jednostek organizacyjnych, które w dniu 1.01.2001 r. nie są przedsiębiorcami - nie zakreślił żadnego terminu. Nadto nowe unormowania hołdują zasadzie ciągłości działalności gospodarczej, chodzi o nadanie działalności gospodarczej nowego kształtu a nie o "porządkowanie" ewidencji. Tak więc wykreślenie w niniejszej sprawie z dniem 31.03.2001 r. uchybia prawu. Z tych wszystkich względów, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152 oraz art.200 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.