II SA/Wr 222/13

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.P.o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia ... w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania czynności postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego do skargi w wysokości 500 zł skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wskazując w uzasadnieniu, iż samotnie prowadzi gospodarstwo domowe i utrzymuje się z działalności gospodarczej. Poinformował nadto, że posiada mieszkanie o pow. 102 m2 oraz ma do spłaty kredyty. Wezwanie do szczegółowego przedstawienia swojej sytuacji materialnej i do udokumentowania wskazywanych we wniosku okoliczności doręczone skarżącemu w dniu 19 kwietnia 2013 r. pozostało bez odpowiedzi. Prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)). W ocenie Sądu wnioskodawca nie dopełnił ww. obowiązku. Skarżący nie wykazał bowiem, że konieczność poniesienia przez niego wpisu sądowego od skargi (jedynego na tym etapie kosztu sądowego) mógłby spowodować uszczerbek dla jego koniecznego utrzymania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie wnioskodawca – mimo wezwania- nie wyjaśnił i nie udokumentował wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację finansową, np. nie przedłożył dokumentu potwierdzającego wysokość uzyskiwanego dochodu, w tym dokumentów rachunkowych dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej (ew. wykazu zleceń za których realizację oczekuje zapłaty wynagrodzenia); nie wyjaśnił w jakiej formie i wysokości otrzymuje wsparcie od swojej rodziny; nie przedłożył wyciągów z posiadanych rachunków bankowych; nie określił i nie udokumentował wysokości swoich niezbędnych miesięcznych wydatków oraz np. wysokości ponoszonych rat kredytowych; nie przedłożył swoich deklaracji podatkowych za 2012 r.; nie wyjaśnił dlaczego określił wysokość swoich rat kredytowych prawie w wysokości uzyskiwanych przez siebie dochodów i dlaczego nie podejmuje próbuje zmniejszenia wysokości tych rat (np. poprzez wydłużenie okresu kredytowania czy konsolidacji kredytów itp.); nie wyjaśnił także z jakich źródeł czerpie środki na pokrycie kosztów utrzymania siebie, domu czy spłatę rat kredytowych skoro w rubryce wniosku dotyczącej dochodu nie wpisał żadnej kwoty; ponadto nie wskazał, dlaczego nie czerpie korzyści z posiadanego mieszkania o pow. 102 m2 np. poprzez wynajem części pomieszczeń. Zauważyć należy, iż skarżący od kilkunastu miesięcy w innych prowadzonych przed tut. Sądem sprawach nie wskazuje, że ma złą sytuację materialną czy że nie posiada źródła z którego może pokryć swoje wydatki, twierdzi jedynie, że w momencie wezwania go o wpis akurat nie ma środków finansowych na ten cel, bo czeka na wpłynięcie wynagrodzenia za wykonywane usługi i dodaje, że jeśli tylko takie środki wpłyną, to on koszty sądowe opłaci. Podkreślić zatem należy, że skoro skarżący uzyskuje dochód nieregularnie (większe kwoty co kilka miesięcy), to z uwagi na powyższe, tym bardziej zobowiązany był (i jest) do staranności w planowaniu wydatków i gromadzenia oszczędności w okresie, gdy pozyskuje środki finansowe. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Podkreślić przy tym należy, iż spłata rat kredytu czy pożyczek również nie stanowi wydatku niezbędnego, który mógłby mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie on środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Sąd podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy wnioskodawcy przysługuje prawo pomocy w żądanym przez niego zakresie. Niekorzystne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie jest spowodowane wyłącznie brakiem jego inicjatywy przy ustaleniu czy kwalifikuje się on do grona osób legitymowanych do uzyskania takiej pomocy ze strony Państwa. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.