II SA/Wr 2229/01
WyrokWSA we Wrocławiu2004-05-11
Skład orzekający: Henryka Łysikowska, Barbara Adamiak, Anna Moskała
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o wymeldowaniu może zostać wydana, gdy osoba opuściła lokal dobrowolnie, nie przebywa w nim od ponad sześciu miesięcy, ale nie utraciła formalnie uprawnienia do jego zajmowania, a jednocześnie Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności przepisu dotyczącego utraty uprawnień z Konstytucją?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. K 20/01) o niezgodności art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z Konstytucją stanowił podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W konsekwencji, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b PPSA, decyzja podlegająca uchyleniu z powodu naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, została uchylona. Sąd podkreślił, że w świetle orzeczenia TK, kwestia posiadania lub utraty uprawnień do lokalu nie ma znaczenia dla oceny prawnej wymeldowania, a decydujące jest dobrowolne opuszczenie lokalu i nieprzebywanie w nim przez okres dłuższy niż sześć miesięcy.Stan faktyczny
Skarżąca A. B.-C. wniosła skargę na decyzję Wojewody D., która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą wymeldowania M. C. z pobytu stałego. Skarżąca podnosiła, że M. C. dobrowolnie opuścił lokal w 1999 r., zabierając część majątku, a także znęcał się nad nią psychicznie i fizycznie. Organy administracji odmówiły wymeldowania, uznając, że nie zaszły przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w szczególności M. C. nie utracił uprawnienia do przebywania w lokalu, a jego nowe miejsce pobytu można ustalić. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody D. oraz zasądzenie od Wojewody D. na rzecz skarżącej kwoty 10 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Odstąpiono od orzekania o wykonaniu zaskarżonej decyzji.Pełny tekst orzeczenia
sygn. akt 3 II SA/Wr 2229/2001 1 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 maja 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryka Łysikowska Sędziowie: Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędzia NSA Anna Moskała (sprawozdawca) Protokolant: Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2004 r. przy udziale sprawy ze skargi A. B. –C. na decyzję Wojewody D. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania M. C. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącej kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. odstąpić od orzekania o wykonaniu zaskarżonej decyzji.
sygn. akt 3 II SA/Wr 2229/2001
2
Uzasadnienie
Decyzją nr [...] z dnia [...]r. Wojewoda D., działając w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 1984r. Nr 32, poz. 174 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, którą odmówiono wymeldowania M. C. z pobytu stałego w lokalu przy ul. J. [...] we W .
W uzasadnieniu wskazano, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, stosownie do treści którego, organ właściwy w sprawach ewidencji ludności jest zobowiązany do podjęcia na wniosek strony lub z urzędu decyzji w sprawie wymeldowania w dwojakiego rodzaju sytuacjach. Taki skutek powinien nastąpić, gdy osoba której postępowanie dotyczy:
* utraciła uprawnienie do przebywania w lokalu;
* bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu. Decyzję o wymeldowaniu należy podjąć także względem osoby, która:
* bez wymeldowania puściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego;
* nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy;
* nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić.
Przesłanki opisane w pierwszym stanie faktycznym muszą wystąpić łącznie, by organ meldunkowy mógł podjąć decyzję o wymeldowaniu osoby. Warunek ten dotyczy również i drugiej sytuacji faktyczno-prawnej przytoczonego przepisu.
W dalszej części uzasadnienia wskazano, że Prezydent W. decyzją z dnia [...]r. odmówił wymeldowania M. C. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. J. [...] we W .
Od powyższej decyzji odwołała się A. B.-C. podnosząc, że wzięto pod uwagę jedynie formalne okoliczności, a to fakt, że sporny lokal stanowi ich współwłasność. Nie wzięto natomiast pod uwagę, M. C. dobrowolnie wyprowadził się ze spornego lokalu w [...]r. zabierając te rzeczy z majątku dorobkowego, które chciał. Nie wzięto także pod uwagę faktu psychicznego i fizycznego znęcania się nad skarżącą.
Rozpatrując powyższe odwołanie Wojewoda D. podniósł, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że M. C. nie spełnia wszystkich przesłanek wymeldowania z pierwszej części art. 15 ust. 2 powołanej ustawy, gdyż nie utracił on uprawnienia do przebywania w lokalu przy ul. J. [...] we W . Sytuacja jego nie odpowiada też w całości sytuacji faktycznej opisanej w drugiej części art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy. Wojewoda D. wskazał, że do protokołu przesłuchania M.
sygn. akt 3 II SA/Wr 2229/2001
3
C. podał, iż mieszka u różnych znajomych i podał adres dla doręczeń, a więc nie można przyjąć, że zachodzi niemożność ustalenia jego nowego miejsca pobytu.
W skardze na tę decyzję skarżąca A. B.-C. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podała, że od [...]r. toczy się sprawa rozwodowa, a obecnie toczy się postępowanie prokuratorskie w sprawie znęcania się psychicznego i fizycznego nad nią jak również w sprawie przywłaszczenia samochodu, pieniędzy i armatury łazienkowej. Domagając się wymeldowania M. C. podniosła również, że wymaga tego jej ochrona, gdyż zachowanie męża może doprowadzić ją do samobójstwa.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazał, iż przedmiotowa skarga nie wnosi nic nowego do sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej wyżej ustawy kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem badając decyzję administracyjną sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego.
Podstawą materialnoprawną rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji administracyjnej jest art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz.U. z 200Ir. Nr 87, poz. 960 ze zm.), który stanowi "organ gminy wydając na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić". Podstawą rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy była pierwsza norma prawna zawarta w art. 15 ust. 2 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wymeldowanie na tej podstawie jest uzależnione od łącznego spełnienia dwóch przesłanek: - po pierwsze, przesłanki utraty uprawnienia do przebywania w lokalu, przy czym w aktualnie obowiązującym stanie prawnym należy uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 27
sygn. akt 3 II SA/Wr 2229/2001 4
maja 2002r. sygn. K 20/01, w którym orzeczono, że "art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. 2001 Nr 87, poz. 960 i Nr 110, poz. 1189) jest niezgodny z art. 52 ust. 1, art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej", - po drugie, przesłanki bez wymeldowania się opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Przy ustalaniu wystąpienia tej przesłanki organ związany jest przepisami prawa procesowego, a zwłaszcza zasadą ogólną prawdy obiektywnej, ustanowioną w art. 7 K.p.a. Przepis ten nakłada na organ administracji publicznej obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W tym celu organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.).
Stosownie do art. 145a § 1 K.p.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Konsekwencją zaistnienia podstawy wznowienia postępowania jest możliwość uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten stanowi bowiem, że decyzja podlega uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Nie jest przy tym istotne, że podstawa wznowienia postępowania administracyjnego nie istniała w chwili podejmowania zaskarżonej decyzji.
W niniejszej sprawie pozostawało poza sporem, iż M. C. wyprowadził się ze spornego lokalu i nie przebywa w nim ponad sześć miesięcy. Opuszczając lokal położony przy ul. J. [...] zabrał część rzeczy stanowiących współwłasność małżeńską, nie wymeldował się jednak z niego.
W związku z treścią powołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego kwestia posiadania uprawnień do lokalu lub ich utraty nie ma znaczenia dla oceny prawnej zameldowania lub wymeldowania, o której mowa w ustawie o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Decydujące jest natomiast, iż M. C. dobrowolnie opuścił przedmiotowy lokal i nie przebywa w nim ponad sześć miesięcy.
Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy. Odstąpiono jednocześnie od orzekania na podstawie art. 152 w/w ustawy z uwagi na brak w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcia o uprawnieniach i obowiązkach, które byłyby przedmiotem wykonania.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło