II SA/Wr 2275/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie WSA Lidia Serwiniowska WSA Marcin Miemiec (sprawozdawca) Protokolant Magdalena Domańska-Byskosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2005 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby uchyla zaskarżone orzeczenie i poprzedzające je orzeczenie organu pierwszej instancji. W dniu [...] r., Komendant Miejski Policji we W., po rozpatrzeniu sprawy st. post. A. K., obwinionego o to, że dnia [...] r., około godz. [...], w K., st. post. A.K., w czasie wolnym od służby, będąc w stanie nietrzeźwym, działając wspólnie i w porozumieniu z I. D., dokonał pobicia W. S. w ten sposób, że uderzał go pięściami po twarzy oraz kopał leżącego po głowie i tułowiu, w wyniku czego pobity doznał ogólnych obrażeń twarzy i tułowia, w tym krwiaka oka lewego oraz rozcięcia piątego palca prawej ręki, to jest o czyn z art. 158 § 1 kodeksu karnego, wydał na podstawie § 24 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielenia wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz. U. Nr 4 z 1998 r., poz. 14) orzeczenie, którym uznał st. post. A. K. winnym naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzył mu karę dyscyplinarną w postaci wydalenia ze służby. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia organ pierwszej instancji wskazał, iż w dniu [...]r. Prokuratura Rejonowa w B. poinformowała Komendę Miejską Policji we W., że w toku prowadzonego śledztwa Ds[...]przedstawiono st. post. A. K. zarzut o czyn z art. 158 § 1 kodeksu karnego. Wszczęto postępowanie dyscyplinarne na podstawie § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielenia wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów. W dniu [...]r. wydano orzeczenie uznające policjanta winnym i wymierzono karę wydalenia ze służby. Uznano, że popełnienie przestępstwa jest oczywiste. St. post. A. K. odwołał się od orzeczenia do Komendanta Wojewódzkiego Policji we W., który utrzymał je w mocy. Komendant Miejski wydał rozkaz personalny nr [...]o zwolnieniu policjanta z dniem [...]r. St. post. A. K. złożył skargę na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. do Naczelnego Sadu Administracyjnego we W.. Na skutek uznania, że zarzucany A. K. czyn nie jest oczywisty, dnia [...]r. Komendant Wojewódzki Policji we W. wydał orzeczenie [...]uchylające poprzednią decyzję i rozkaz nr [...]. W dniu [...]r. postępowanie dyscyplinarne zawieszono do czasu zakończenia postępowania karnego. Do czasu zakończenia postępowania karnego st. post. A. K. zawieszono w czynnościach służbowych. W dniu [...]r. do Komendy Miejskiej Policji we W. wpłynął wyrok Sądu Okręgowego w O., sygn. akt [...], który uchylił zaskarżony przez st. post. A. K. wyrok I instancji Sądu Rejonowego w B., sygn. akt[...], umarzając warunkowo postępowanie karne na okres próby [...] lat. Sąd Okręgowy uwzględnił postawę oskarżonego po zaistnieniu zdarzenia, jego dotychczasowy tryb życia i dobre rokowania w zakresie przestrzegania porządku prawnego. Bezpośredni przełożeni policjanta pozytywnie wypowiedzieli się o pracy obwinionego i o jego zaangażowaniu. Ponadto st. post. A. K. uzyskał poparcie Terenowego Zarządu Związków Zawodowych co do rozważenia możliwości pozostawienia go w służbie. W dniu [...]Komendant Miejski Policji we W. wydał orzeczenie o uznaniu st. post. A. K. winnym i wymierzył mu karę wydalenia za służby, na które obwiniony złożył odwołanie do Komendanta Wojewódzkiego. Zaskarżone orzeczenie uchylono i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwagi na to, że przed wydaniem orzeczenia nie wezwano st. post. A. K. do raportu, naruszając tym samym przepisy proceduralne. W celu zapoznania się przed terminem stawienia do raportu wyznaczonym na [...]r., w dniu [...]r. st. post. A. Sygn. akt 4 II SA/Wr 2275/03 K. doręczono orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji oraz sprawozdanie z przeprowadzonego postępowania dyscyplinarnego z wnioskiem o wydalenie ze służby. Na rozstrzygnięcie decyzji wpłynął powołany wyrok Sądu Okręgowego stwierdzający popełnienie przez st. post. A. K. przestępstwa umyślnego, choć postępowanie karne warunkowo umorzono na okres próby [...] lat. Od powyższego orzeczenia st. post. A. K. wniósł odwołanie do Komendanta Wojewódzkiego Policji we W.. Zarzucił orzeczeniu naruszenie prawa materialnego, to znaczy art. 41 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji, który jako przesłankę wydalenia funkcjonariusza ze służby ustala prawomocne skazanie za popełnienie przestępstwa umyślnego. Zdaniem skarżącego, nie został on bowiem skazany prawomocnym wyrokiem sądu, gdyż sąd umorzył wobec niego warunkowo postępowanie karne. W dniu [...]r. Komendant Wojewódzki Policji we W. na podstawie art. § 32 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień ora przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz. U. Nr 4 z 1998 r., poz. 14), wydał orzeczenie Nr [...], którym utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia organ II instancji podał, że nietrafny jest pogląd skarżącego o braku podstaw prawnych do wydalenia ze służby z uwagi na warunkowe umorzenie przez sąd postępowania karnego. Zgodnie bowiem z art. 132 ustawy o Policji, policjant ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną za popełnione przestępstwa i wykroczenia niezależnie od odpowiedzialności karnej. Postępowanie dyscyplinarne wobec policjanta ma zatem charakter samodzielny. Podstawą wymierzenia st. post. A. K. kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby był całokształt okoliczności towarzyszących przewinieniu, którego się on dopuścił, a także zebrany materiał dowodowy w postępowaniu dyscyplinarnym. Biorąc zatem pod uwagę zasady oceny czynu wynikające z § 32 ust. 4 pkt 1 powoływanego rozporządzenia oraz przepis art. 134 ust. 1 ustawy o Policji, uwzględniając okoliczności łagodzące i obciążające, wymierzono stosowną karę. Od powyższego orzeczenia A. K. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której zarzucił naruszenie przepisów § 27 ust. 1 pkt 1 powoływanego rozporządzenia oraz art. 134 ust. 1 ustawy o Policji. Podniósł również, że w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia kwestii wymiaru kary poświęcono tylko jedno zdanie. Przy wymiarze kary powinno się natomiast uwzględniać zasady określone w § 27 ust. 1 pkt 1 powoływanego rozporządzenia. Ich pominięcie jest naruszeniem przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy. Spośród katalogu kar dyscyplinarnych, wymienionych w art. 134 ustawy o Policji, wymierzono skarżącemu karę najsurowszą. Nie było to uzasadnione, zważając na dotychczasowy przebieg jego służby oraz na wyrok sądu, który zapadł w sprawie skarżącego. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji we W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Ponadto dodał, że skarżący nie kwestionuje popełnienia czynu, wskazując jednak, że nie został skazany prawomocnym wyrokiem sądu. Przy wymiarze kary zostały uwzględnione wszystkie okoliczności towarzyszące przewinieniu, które nie budzi wątpliwości. Skarga A. K. nie zasługuje zatem na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył co następuje. Skarga została wniesiona pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Postępowanie sądowe nie zostało jednakże zakończone do końca 2003 r. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r.- Przepisy wprowadzające Sygn. akt 4 II SA/Wr 2275/03 ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., a postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Akt administracyjny jest zgodny z prawem, jeżeli jest zgodny z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie aktu administracyjnego, względnie stwierdzenie jego nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zasługiwała zatem na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w niej wskazane. Należy wskazać, że art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Stosownie zaś do art. 145 a § 1 kpa można żądać wznowienia postępowania również wtedy, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się jednolicie, że skoro stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana decyzja, jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego (przesłanką wznowienia), to taka sytuacja uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji przez Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Jest bowiem zasadą, że Naczelny Sąd Administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego (z wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2002 r., III RN 200 /Ol). Pogląd ten pozostał także aktualny w obecnie obowiązującym stanie prawnym, w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. b wyżej powołanej ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wyrokiem z dnia 8 października 2002 r. sygn. akt K. 36/00 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 139 ust. 2 ustawy o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.) w części dotyczącej postępowania dyscyplinarnego jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji oraz że przepis ten w części dotyczącej postępowania dyscyplinarnego traci moc z dniem 30 września 2003r. (Dz. U. z 2002 r., Nr 176, poz. 1457). W uzasadnieniu owego wyroku Trybunał Konstytucyjny zgodził się z poglądem wnioskodawcy i Prokuratora Generalnego, iż z uwagi na represyjny charakter postępowania dyscyplinarnego przedmiot ten wymaga szerokiej regulacji ustawowej, zwłaszcza w zasadniczych kwestiach dotyczących określenia trybu odwoławczego. Zwrócił uwagę, że postulat ten znalazł częściowo odzwierciedlenie w regulacji wprowadzonej na mocy ustawy z 27 lipca 2001 r. zmieniającej m.in. przepisy ustawy o Policji. Ustawodawca dodał do art. 139 ustawy ustęp la i 1b, regulując tryb odwoływania się do przełożonych wyższego stopnia od orzeczenia o wymierzeniu kary dyscyplinarnej oraz ustęp trzeci w brzmieniu: "Na orzeczenie kończące postępowanie dyscyplinarne policjantowi przysługuje skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego". Należy stwierdzić, zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, że "chociaż ustawa zapewnia Sygn. akt 4 II SA/Wr 2275/03 obecnie prawo do sądu, to upoważnienie zamieszczone w art. 139 ust. 2 ustawy zachowało swoje brzmienie, przekazując do regulacji podustawowej tak istotną materię, jak kształtowanie zasad postępowania dyscyplinarnego i wymierzania w nim kar, właściwość podmiotów wszczynających i prowadzących postępowanie. Pozostawienie tak szerokiej swobody w kształtowaniu postępowania dyscyplinarnego ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych nie daje tak istotnych dla obwinionego gwarancji procesowych. W przypadku żołnierzy zasady ogólne postępowania dyscyplinarnego określa ustawa z dnia 1 września 1997 r. (Dz. U. Nr 141, poz. 944 ze zm.), przekazując do regulacji podustawowej tylko określenie szczegółowego trybu postępowania. Także ustawa o Służbie Granicznej w szerszym zakresie aniżeli ustawa o Policji reguluje ogólne zasady postępowania dyscyplinarnego. Należy zatem zgodzić się z wnioskodawcą, że upoważnienie ustawowe zamieszczone w art. 139 ust. 2 ustawy nie spełnia warunków przewidzianych w art. 92 ust. 1 Konstytucji." Trybunał Konstytucyjny dodał, że w tym stanie rzeczy badanie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów, w części dotyczącej przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego, jest zbędne. Z chwilą utraty mocy obowiązującej przepisu upoważniającego (art. 139 ust. 2) akt wykonawczy wydany na tej podstawie utraci bowiem moc obowiązującą. Przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w uznanym za niekonstytucyjny przepisie art. 139 ust. 2 ustawy o Policji (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 ze zm.) były podstawą prawną podjętych w sprawie orzeczeń dyscyplinarnych. Akt normatywny uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą, nie powinien być stosowany przez Sąd w odniesieniu do stanów faktycznych sprzed ogłoszenia orzeczenia Trybunału (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2000 r., sygn. III ZP 27/00, OSNP 2001/10/331). Skoro zatem przepis będący postawą prawną wydanych w sprawie orzeczeń dyscyplinarnych został uznany za niekonstytucyjny, stwarza to podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145a § 1 kpa). W związku z czym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.