II SA/Wr 228/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.S. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzupełnienie protokołu rozprawy w sprawie ze skargi D.S. i K.S. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych postanawia odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzupełnienie protokołu rozprawy. W dniu 25 stycznia 2017 r. odbyła się rozprawa, po zamknięciu której Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowił odroczyć termin ogłoszenia orzeczenia i wyznaczyć na dzień 8 lutego 2017 r.. Na rozprawie obecni byli skarżący, pełnomocnik strony skarżącej oraz uczestniczki postępowania A.S. i jej pełnomocnik ustanowiony z urzędu - adwokat K.S.. Na posiedzeniu w dniu 8 lutego 2017 r. został ogłoszony wyrok, którym Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu sprawy ze skargi D.S. i K.S. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych uchylił decyzję I i II instancji (pkt I), zasądził od D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. na rzecz strony skarżącej kwotę 1460 zł (słownie: jeden tysiąc czterysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu poniesionych kosztów postępowania sądowego (pkt II) oraz odmówił przyznania adwokatowi K.S. kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Pismem z dnia 16 lutego 2017 r. adwokat K.S. jako pełnomocnik uczestniczki postępowania A.S. wniósł o uzupełnienie protokołu rozprawy z dnia 25 stycznia 2017 r. poprzez dodanie złożonego przez pełnomocnika oświadczenia, że "koszty te nie zostały zapłacone w całości ani w części", wskazując, że w dniu 25 stycznia 2017 r. przed Sądem po zajęciu merytorycznego stanowiska w sprawie pełnomocnik złożył ustny wniosek o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł + VAT oraz o zasądzenie zwrotu kosztów dojazdu do Sądu (przeglądanie akt w dniu 6 grudnia 2016 r. oraz udział w rozprawie w dniu 25 stycznia 2017 r.) w łącznej kwocie 260 zł za 2 wyjazdy do Sądu na trasie L.-W.-L. (siedziba pełnomocnika - siedziba Sądu - siedziba pełnomocnika, trasa 78 km w jedną stronę), czyli 78 km x 4 x 0,8358 zł, oświadczając jednocześnie, że koszty te nie zostały zapłacone w całości ani w części. Ponadto wskazał, że Sąd odroczył na dzień 8 lutego 2017 r. publikację wyroku. W dniu publikacji pełnomocnik zadzwonił do sekretariatu Sądu i telefonicznie udzielono mu informacji o rozstrzygnięciu oraz o tym, że Sąd odmówił przyznania pełnomocnikowi kosztów zastępstwa. Kolejnego dnia, tj. 9 lutego 2017 r., w rozmowie telefonicznej z pracownikiem Sądu Panią M.P. pełnomocnik ustalił, że w protokole znalazł się wniosek o zasądzenie kosztów, natomiast brak jest oświadczenia, że koszty te nie zostały zapłacone w całości ani w części. W załączeniu pełnomocnik przedłożył oświadczenie A.S., która wskazała, że oświadczenie o którego uzupełnienie pełnomocnik wnosi zostało złożone. Z ostrożności procesowej, na wypadek gdyby Sąd stwierdził, że uchybiono terminowi do złożenia przedmiotowego wniosku, gdyż nie został on złożony na kolejnym posiedzeniu, tj. w dniu 8 lutego 2017 r., pełnomocnik wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzupełnienie protokołu, gdyż jego ewentualne uchybienie nastąpiło bez winy strony oraz pełnomocnika. Do dnia 9 lutego 2017 r. pełnomocnik ani reprezentowana strona nie mieli wiedzy, że w protokole nie zapisano złożonego oświadczenia. Mając powyższe na uwadze, przedmiotowy wniosek składany jest w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny ewentualnego uchybienia terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 103 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", strony mogą żądać sprostowania lub uzupełnienia protokołu na następnym posiedzeniu, nie później jednak niż w terminie trzydziestu dni od dnia posiedzenia, z którego sporządzono protokół. Czas do zgłoszenia wniosku o uzupełnienie protokołu rozprawy jest więc ograniczony – można to uczynić na następnym posiedzeniu, jeśli zostało ono wyznaczone przed upływem 30 dni od posiedzenia, z którego został sporządzony protokół. W innym przypadku wniosek można zgłosić nie później niż w ciągu 30 dni od dnia posiedzenia, z którego sporządzono protokół. Należy również przyjąć, że terminy powyższe wyłączają się w tym znaczeniu, że jeśli przed upływem 30 dni od dnia posiedzenia, z którego sporządzono protokół, odbyło się kolejne posiedzenie, to zgłoszenie wniosku o sprostowanie protokołu po dacie kolejnego posiedzenia jest niedopuszczalne. Termin do sprostowania lub uzupełnienia protokołu, o którym mowa w art. 103 P.p.s.a., jest jednak terminem procesowym i może być ewentualnie przez sąd przywrócony, w razie spełnienia przesłanek określonych w art. 86 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 11 października 2012 r. sygn. akt II FZ 836/12, publ. LEX nr 1219930). Tak więc przedmiotem rozpoznania należało uczynić w pierwszej kolejności wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzupełnienie protokołu rozprawy, który powinien zostać złożony – zgodnie z tym co wyżej wskazano - w dniu następnego posiedzenia, tj. 8 lutego 2017 r.. Zgodnie bowiem z art. 139 § 2 zd. pierwsze P.p.s.a. ogłoszenie wyroku następuje na posiedzeniu jawnym. Wniosek w rozpoznawanej sprawie został natomiast złożony w dniu 16 lutego 2017 r. (data stempla pocztowego na kopercie). Zgodnie zaś z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W art. 87 P.p.s.a. wskazano przesłanki do przywrócenia terminu dla czynności procesowej, które łącznie musi spełnić strona wnioskująca o przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). W niniejszej sprawie warunki powyższe nie zostały spełnione. A mianowicie uczestniczka postępowania we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzupełnienie protokołu rozprawy nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu tego terminu. Należy bowiem zauważyć, że A.S. prośbę swą umotywowała tym, że ani ona ani jej pełnomocnik nie mieli wiedzy, że w protokole nie zapisano złożonego oświadczenia. Należy tutaj podkreślić, że uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu oznacza, że wnioskodawca musi uzasadnić wniosek okolicznościami, które wskazują, że nie miał możliwości dokonania czynności w wyznaczonym terminie. To zaś oznacza, że okoliczności te muszą znajdować potwierdzenie nie tylko w przytoczonych we wniosku twierdzeniach, ale także w obiektywnych faktach. Rozpoznając wniosek o przywrócenie uchybionego terminu, sąd administracyjny nie jest bowiem związany twierdzeniami wniosku, gdyż uprawdopodobnienie, o którym mowa w art. 87 § 2 P.p.s.a., sprowadza się do przekonania sądu o (przynajmniej) prawdopodobieństwie zaistnienia faktów, na które powołuje się strona domagająca się przywrócenia terminu. Przekonanie to powinno zatem opierać się na obiektywnych przesłankach wynikających z przytoczonych we wniosku twierdzeń. Uwzględniając powyższe Sąd doszedł do przekonania, że uczestniczka postępowania nie uprawdopodobniła, że w terminie właściwym do złożenia wniosku o uzupełnienie protokołu rozprawy ona i jej pełnomocnik pozbawieni byli możliwości podjęcia stosownych działań zmierzających do terminowego jego złożenia. Przy ocenie, czy uchybienie terminu było zawinione, należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Skoro art. 86 § 2 P.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Taka sytuacja nie zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Zauważyć bowiem wypada, że choć udział stron i ich pełnomocników w ogłoszeniu wyroku jest ich prawem, a nie obowiązkiem, to gdyby w niniejszej sprawie uczestnik postępowania i jego pełnomocnik zdecydowali się z tego prawa skorzystać, to na posiedzeniu, na którym został ogłoszony wyrok, usłyszeliby sentencję wyroku wraz z jego uzasadnieniem (w tym również z jakich przyczyn Sąd odmówił przyznania adwokatowi kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu) i uzyskaliby informację o tym, co zostało zapisane w protokole rozprawy, a co za tym idzie – mogliby złożyć wniosek o uzupełnienie protokołu rozprawy w dniu 8 lutego 2017 r.. Wnioskodawczyni ani jej pełnomocnik jednak z tego prawa nie skorzystali, zatem świadomie zrezygnowali z uczestnictwa w ogłoszeniu wyroku i powinni byli liczyć się ze wszelkimi tego konsekwencjami. Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonywujący przytoczy okoliczności, które uprawdopodobniają brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Negatywnej przesłanki zawinienia, która wyłącza możliwość przywrócenia terminu, należy upatrywać w zaniechaniu przez wnioskodawczynię i jej pełnomocnika tych wszystkich czynności, które przy dołożeniu przez nich należytej staranności zapobiegłyby konsekwencjom, jakie ustawodawca wiąże z upływem terminów do dokonania określonych czynności procesowych. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Za taką przeszkodę nie można natomiast uznać brak wiedzy o tym, co zostało zapisane w protokole rozprawy. Na ten brak miała bowiem wpływ decyzja uczestnika postępowania i jej pełnomocnika, aby nie brać udziału w posiedzeniu Sądu w dniu 8 lutego 2017 r.. Zatem powinni oni byli liczyć się z konsekwencjami tak podjętej decyzji. Stąd też na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.