II SA/Wr 2283/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Krystyna Anna Stec, Sędzia NSA - Barbara Adamiak (sprawozdawca), Asesor WSA - Bogumiła Kalinowska, Protokolant - Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi J. R. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia 17 lipca 2001 r. Nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej Uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną przez nią w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w J. G. z dnia 25 maja 2001 r. Nr [...]. Powiatowy Inspektor Sanitarny w J. G. decyzją z 25 maja 2001r. Nr [...], wydaną na postawie § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.), orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u J. R. choroby zawodowej: krzemicy, azbestozy płuc pochodzenia zawodowego (poz. 2 wykazu stanowiącego załącznik do powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). W uzasadnieniu wskazał, że w oparciu o wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wszczął w dniu 28.10.1999r. postępowanie administracyjne, w wyniku którego ustalił następujące fakty. J. R. pracowała od 03.11.1949r. do 27.01.1953r. jako maszynista przy obsłudze kołowrotu pod ziemią w Zakładach Przemysłowych A w K. Wykonując czynności zawodowe J. R. narażona była na działanie czynnika szkodliwego, uciążliwego dla zdrowia - pył mineralny, promieniowanie jonizujące. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w dniu 01.03.2001r. dokonał oceny stanu zdrowia - J. R. i wydał orzeczenie lekarskie w sprawie choroby zawodowej. W przedstawionym orzeczeniu lekarskim nie stwierdzono jednostek chorobowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r w sprawie chorób zawodowych. Podjęcie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej zgodnie z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65 poz. 294 z późniejszymi zmianami) następuje w wyniku postępowania administracyjnego opartego o orzeczenie lekarskie wydane przez właściwą jednostkę służby zdrowia, która rozpoznała chorobę zawodową wskazaną w załączniku do cytowanego wyżej rozporządzenia oraz w oparciu o wyniki dochodzenia epidemiologicznego. Brak rozpoznania lekarskiego choroby zawodowej krzemicy, azbestozy płuc pochodzenia zawodowego uzasadnia podjęcie decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, stanowiącej pozycję 2 wykazu chorób zawodowych. J. R. wniosła na decyzję odwołanie. Wskazała na swój stan zdrowia: zapalny stan oskrzeli, przewlekły stan bronchitu, astmę oskrzelową. Jest chyba jedyną kobietą pracującą w kopalni uranu "pod powierzchnią ziemi". D. Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. decyzją z 17 lipca 2001r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z § 10 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że jednostki służby zdrowia upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych (JOMP - J. G., IMP - S.) nie rozpoznały u J. R. choroby zawodowej związanej z narażeniem na działanie pyłów mineralnych, promieniowania jonizującego. W/w zatrudniona była w Kopalni Uranu A w K. na stanowisku maszynisty przy obsłudze kołowrotu pod ziemią w narażeniu na działanie pyłów mineralnych i promieniowania jonizującego. Jednak sam fakt wykonywania pracy zawodowej w narażeniu na pyły mineralne nie upoważnia do stwierdzenia choroby zawodowej, bowiem z uwagi na wrażliwość osobniczą niezbędne jest jej kliniczne rozpoznanie. Stosownie do § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) właściwy ze względu na siedzibę zakładu pracy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego w sprawie choroby zawodowej wydanego po ocenie stanu zdrowia badanego pracownika, czy byłego pracownika przez właściwą, zgodnie z § 7 rozporządzenia, jednostkę organizacyjną służby zdrowia oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego. Zatem aby inspektor sanitarny mógł stwierdzić chorobę zawodową zaistnieć muszą łącznie dwie przesłanki (wyrok NSA sygn. akt II SA/Wr 1080/2000): | - |musi zostać rozpoznana przez uprawnione jednostki służby zdrowia choroba określona w załączniku do cyt. wyżej rozporządzania; | | |choroba musi być spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. | |- | | W tym stanie faktycznym i prawnym stwierdzić należy, że skoro uprawnione jednostki służby zdrowia do rozpoznania przedmiotowej choroby, choroby zawodowej u skarżącej nie rozpoznały, należało stwierdzić u J. R. brak podstaw do uznania choroby zawodowej krzemica, azbestoza płuc pochodzenia zawodowego związanej z narażeniem na pyły mineralne. Decyzja Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego jest uzależniona od orzeczenia lekarskiego, kompetentnych instytucji lekarskich (§7 i 8 cyt. rozporządzenia). Inspekcja Sanitarna nie ma podstaw prawnych do oceniania jakości i rzetelności orzeczeń lekarskich w sprawie chorób zawodowych, może jedynie na podstawie orzeczenia wydać decyzję o stwierdzeniu lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej (wyrok NSA sygn. akt II SA/Wr 701/97). J. R. wniosła na decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego żądając jej uchylenia i uchylenia decyzji I instancji. W uzasadnieniu zarzuciła, że organ nie uwzględnił choroby: przewlekłego zapalenia oskrzeli, na która choruje od czasu pracy w Kopalni Uranu A w K. Organy pominęły fakt pracy w Hucie Szkła Kryształowego B w S. P., w której pracowała w warunkach szczególnych, narażenia na działanie pyłów zawierających związki ołowiu, co potwierdziło dochodzenie epidemiologiczne. Nie może uznać za prawidłowe ustalenie, że choruje na chorobę nie wymienioną w wykazie chorób. Organy nie pouczyły jej, że może przytoczyć dowody na ustalenie faktu choroby. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art.1 § 2 powołanej ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując decyzję administracyjną sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Według § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze z.) "Za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy". Stwierdzenie zatem choroby zawodowej jest uzależnione od łącznego wystąpienia dwóch przesłanek: - po pierwsze, musi być to rodzaj choroby, który mieści się w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do powołanego rozporządzenia; - po drugie, choroba zawodowa została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy". Ustalenie wystąpienia przesłanek, o których przepisy prawa materialnego uzależniają stwierdzenie choroby zawodowej musi nastąpić zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego. Prowadząc postępowanie w sprawie, po uchyleniu decyzji administracyjnej przez sąd administracyjny, organy orzekające są związane oceną prawną wyrażoną w wyroku sądu administracyjnego. Związanie oceną prawną wyroku sądu administracyjnego przyjmowała ustawa z 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm.), stanowiąc w art. 30 "Ocena prawna wyrażona w wyroku Sądu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia". Związanie oceną prawną wyroku przyjmuje też obowiązująca od 1 stycznia 2004r. ustawa z 30s sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), stanowiąc w art. 153 "Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia". W wyroku z 3 września 1999r. sygn. akt II SA/Wr 495/98 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu wskazał na obowiązek dokonania przez organy orzekające oceny orzeczeń właściwych jednostek służby zdrowia powołanych do rozpoznania chorób zawodowych. Organy orzekające w I i II instancji nie dokonały oceny orzeczeń, a w uzasadnieniu decyzji wskazały na bezwzględne związanie mocą orzeczenia właściwej jednostki służby zdrowia. Naruszyły tym art. 30 powołanej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Ustalając stan faktyczny w sprawie organy związane są zasadami ogólnymi przyjętymi w kodeksie postępowania administracyjnego, a zwłaszcza zasadą ogólną prawdy obiektywnej, ustanowioną w art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego, która nakłada na organy obowiązek ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. W tym celu organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego). Ustalenia tanu faktycznego dokonane przez organ obowiązkowo muszą być przedstawione w uzasadnieniu faktycznym decyzji, które zgodnie z art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego musi zawierać "(...) wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej". Takiego uzasadnienia nie zawiera zarówno decyzja organu I instancji, jak i decyzja organu II instancji. Nie można uznać za zgodne z prawem uzasadnienie, w którym organ powołuje się ogólnikowo na orzeczenia jednostek służby zdrowia. Brak jest jednak oceny ich mocy dowodowej. Dokonanie oceny mocy dowodowej jest istotne zwłaszcza gdy organ I i II instancji przyjmuje, jako bezsporne, że skarżąca pracowała w warunkach narażenia na czynniki szkodliwe dla zdrowia. Powołane rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych przyjmuje tryb pośredni ustalenia rodzaju choroby. Tryb ustalenia jest unormowany w ten sposób, że jednostkami właściwymi do rozpoznania chorób zawodowych są poradnie chorób zawodowych, kliniki chorób zawodowych, oddziały chorób zawodowych wchodzących w skład odpowiednich zakładów społecznej służby zdrowia, akademii medycznych lub instytutów naukowo-badawczych (§ 7 ust. 1 powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). Ten tryb ustalania choroby zawodowej nie oznacza, że organ jest bezwzględnie związany orzeczeniem jednostki właściwej do rozpoznania choroby. Prowadziłoby to do tego, że organ tylko formalnie podejmowałby decyzję. Orzeczenie jednostki właściwej do rozpoznania choroby zawodowej jest poddane pełnej ocenie organu orzekającego (art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego). Ocena ta musi być przedstawiona w uzasadnieniu decyzji. Brak takiej oceny powoduje wadliwość decyzji. Organy przyjmują istnienie narażenia zawodowego, a w orzeczeniu Jeleniogórskiego Ośrodka Medycyny Pracy z 16 stycznia 2000r. stwierdza się brak udokumentowania narażenia zawodowego na pyły i związki drażniące drogi oddechowe. Orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. jest ogólnikowe. Odrzuca się narażenie na włókna azbestu. Brak przedstawienia w uzasadnieniu zarówno decyzji I i II instancji, jak i w orzeczeniach lekarskich warunków pracy skarżącej, powoduje, że nie można uznać za prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Brak ustaleń związku choroby z narażeniem na włókna azbestu. W tym stanie rzeczy, skoro organy orzekające naruszyły art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 30 powołanej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (obecnie art. 153 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.