II SA/Wr 2305/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędziowie : Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Asesor WSA Alojzy Wyszkowski /sprawozdawca/ Protokolant: Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w dniu 5 październik 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. L. na decyzję Wojewody D. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego świadczenia w kwocie [...]zł I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Starosta Powiatu w Z. Ś. decyzją z dnia [...]r. nr [...]odmówił Pani E. L. w związku z jej wnioskiem z dnia [...]r. umorzenia nienależnie pobranego świadczenia z tytułu zasiłku dla bezrobotnych w kwocie [...]zł . W uzasadnieniu podał, iż Ośrodek Pomocy Społecznej przeprowadził wywiad środowiskowy dot. E. L. z dnia [...]r., informując , że sama wychowuje syna, który choruje, co powoduje zwiększone wydatki z budżetu domowego (kserokopie KART PORAD SPECJALISTYCZNYCH ze Specjalistycznego ZOZ -u nad Matką i Dzieckiem - Poradnia Alergologii w W., Poradnia Gastroenterologiczna dla dzieci w W.). Pani L. jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w Z. Ś. i pobiera zasiłek dla bezrobotnych w wysokości [...]zł oraz zasiłek rodzinny w wysokości [...]zł a także otrzymuje alimenty w kwocie [...]zł. i dodatek mieszkaniowy - [...]zł, z dniem [...]r. utraciła prawo do zasiłku dla bezrobotnych, z powodu upływu maksymalnego okresu pobierania. Podając dalej, że Powiatowa Rada Zatrudnienia rozpatrzyła wniosek E. L. umorzenia nienależnie pobranego świadczenia negatywnie. Od decyzji Starosty Powiatu strona wniosła odwołanie wnosząc o jej zmianę i umorzenie nienależnie pobranego świadczenia podając, że samotnie wychowuje 11 letniego syna, który choruje przewlekle od urodzenia w związku z tym wymaga stałego stosowania drogiej diety eliminacyjnej. Często jeździ z synem do różnych specjalistów, co jest bardzo kosztowne, a utrzymują się z alimentów w wysokości [...] zł miesięcznie oraz zasiłku rodzinnego w kwocie [...]zł. Wojewoda D. decyzją z dnia [...]r. nr [...]uchylił decyzję organu I instancji i przekazał do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu podał, że w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji powołano nieistniejący przepis oraz nie ustosunkowano się do sytuacji materialnej i nie umotywowano wyczerpująco odmowy umorzenia nienależnie pobranego świadczenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta Powiatu odmówił umorzenia nienależnie pobranego świadczenia. W uzasadnieniu podał, że Ośrodek Pomocy Społecznej przeprowadził wywiad środowiskowy dot. E. L. z dnia [...]r. podając, że Pani E. L. jest osobą bezrobotną, mieszka z synem K., uczniem [...] kl. Szkoły Podstawowej nr [...], otrzymuje dodatek mieszkaniowy w wysokości. [...]zł, alimenty w wysokości [...] zł miesięcznie i zasiłek rodzinny w kwocie [...]zł. Wysokość dochodu na osobę w rodzinie wynosi [...]zł : 2 = [...]zł miesięcznie, a obciążenia finansowe stanowią: czynsz - [...]zł, energia elektr., gaz - [...]zł + [...]zł oraz leki ok. - [...]zł miesięcznie. W karcie informacyjnej podano również, że sytuacja rodziny jest bardzo trudna z uwagi na bezrobocie petentki oraz stan zdrowia syna, który od urodzenia choruje i w związku z tym ponosi wysokie koszty leczenia. Obecnie znacznemu pogorszeniu uległa sytuacja finansowa rodziny, bowiem w/w utraciła prawo do zasiłku dla bezrobotnych, a jedyny dochód, to alimenty, dodatek mieszkaniowy oraz zasiłek rodzinny - łącznie [...]zł. Pani E. L. otrzymała z OPS zasiłek celowy oraz będzie się ubiegać o dalszą pomoc finansową w związku z trudną sytuacją. Do karty informacyjnej dołączono zaświadczenie PUP w Z. Ś. z dnia [...]r. , w którym podano, że Pani E. L. jest zarejestrowana jako osoba bezrobotną bez prawa do zasiłku od dnia [...]r., pobiera zasiłek rodzinny w kwocie [...]zł, decyzją z dnia [...]r. przyznano dodatek mieszkaniowy, w kwocie [...]zł miesięcznie na okres od [...]r. do [...]r. oraz kartę informacyjną leczenia szpitalnego K. L.. Podając dalej, że w dniu [...]r. Powiatowa Rada Zatrudnienia rozpatrzyła wniosek Pani E. L. o umorzeniu i zaopiniowała go negatywnie, zaproponowano jedynie rozłożenie na raty nienależnie pobranego świadczenia po przedłożeniu przez stronę propozycji. W odwołaniu od tej decyzji Pani E. L. wnosi o jej zmianę i umorzenie nienależnie pobranego zasiłku motywując tym, kolejny raz nie otrzymała konkretnego i rzeczowego uzasadnienia "takiej" decyzji, ponownie zaproponowano jej rozłożenie długu na raty po przedłożeniu przez nią stosownej propozycji. Skarżąca stwierdza, że nie jest w stanie sprostać finansowo tej' propozycji, utrzymuje się wraz z 11- letnim synem z alimentów w wysokości [...]zł miesięcznie oraz zasiłku rodzinnego, nie ma innych dochodów, od kilku miesięcy zalega z opłacaniem czynszu, co uniemożliwiło jej staranie się o przyznanie dodatku mieszkaniowego, z którego korzystała od kilku lat, ze względu na trudna sytuację materialną. Zadłużenie za gaz, energię i telefon sprawiło, że obecnie nie może wykupić podstawowych lekarstw, które jej przewlekle chory syn musi stale zażywać. Skarżąca' stwierdza, że nie otrzymuje zasiłku pielęgnacyjnego, ponieważ od kilku miesięcy oczekuje na termin drugiej "Komisji (Odwoławczej) Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności". Skarżąca wskazuje, jej sytuacja jest beznadziejna, a wszystkie te kłopoty oraz brak szansy zatrudnienia sprawiają, iż jej sytuacja materialna stale ulega pogorszeniu, więc nie jest w stanie spłacić w/w zadłużenia nawet w formie ratalnej. Organ odwoławczy podtrzymał ustalenia organu I instancji uzasadniając, że zgodnie z przepisem art. 28 ust. 8 ustawy z dnia [...]r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu starosta może w szczególnie uzasadnionych przypadkach odroczyć, rozłożyć na raty lub po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć całość lub część nienależnie pobranego świadczenia. Podając dalej, że decyzja Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w Z. Ś., działającego z upoważnienia Starosty Powiatu, rozstrzygająca w sprawie wniosku skarżącej została podjęta w przewidzianej formie i trybie tj. po zasięgnięciu opinii Powiatowej Rady Zatrudnienia i przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego dotyczącego sytuacji finansowej skarżącej. Motywy rozstrzygnięcia są właściwe i prawidłowo wskazano, że brak szczególnych podstaw do odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie' pobranego świadczenia. Z akt sprawy wynika, że skarżąca osiąga dochody i mimo że stałe obciążenia finansowe są znaczne, to istnieje szansa na spłatę zadłużenia w systemie ratalnym. W skardze do NSA Pani E. L.wniosła o wnikliwe sprawdzenie trybu postępowania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje ustalenia faktyczne i prawne zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołany przepis uzasadnia rozpatrywanie niniejszej skargi przez tutejszy Wojewódzki Sąd Administracyjny. Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269/, sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując decyzję administracyjną sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Ustalając stan faktyczny w sprawie organ związany jest zasadami ogólnymi przyjętymi w kodeksie postępowania administracyjnego (art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego), z której wynika obowiązek szczególnie starannego ustalenia stanu faktycznego sprawy. W tym celu obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego). Art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego nakłada na organ administracyjny obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Realizacja zasady ogólnej prawdy obiektywnej musi znaleźć odbicie w uzasadnieniu faktycznym decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego "Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. (...). W sprawie będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji zostały naruszone przepisy prawa procesowego. Nie zostały w niej bowiem prawidłowo ustalone przesłanki warunkujące umorzenie nienależnie pobranego świadczenia z tytułu zasiłku dla bezrobotnych (art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego), co w uzasadnieniu decyzji winno znaleźć odzwierciedlenie przez przedstawienie zebranego pełnego materiału dowodowego i jego oceny dla ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego. W aktach postępowania administracyjnego, przesłanych sądowi wraz z odpowiedzią na skargę, znajduje się szczegółowa dokumentacja sytuacji materialnej skarżącej, jak i zdrowia jej syna. Organy administracyjne na podstawie posiadanych dokumentów nie dokonały wnikliwej i wszechstronnej oceny sytuacji finansowej i możliwości zwrotu nienależnie pobranego przez E. L. świadczenia, która znalazłaby odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji. Art. 28 ust. 8 ustawy z dnia 14.12.1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz. U. z 2001 r. Nr 6 poz. 56 ze zm./ stanowi, starosta może w szczególnie uzasadnionych przypadkach odroczyć, rozłożyć na raty lub po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć całość lub część nienależnie pobranego świadczenia. Pojęcie "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" wskazuje na uznaniowy charakter decyzji. Ograniczenie się w treści uzasadnienia do odwołania się do prawidłowego podjęcia decyzji pod względem formalnym tj. po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia oraz przytoczenia ogólnego stwierdzenia, iż brak szczególnych podstaw do odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia nie pozwala uznać go za prawidłowe. Nie zawarto w nim bowiem merytorycznego umotywowania stwierdzenia, że w niniejszej sprawie nie występują przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku. Wskazanie na szansę spłaty w formie ratalnej jest ogólnikowe i nie poparte wszechstronną i wnikliwą analizą sytuacji materialnej i realnych możliwości finansowych skarżącej w świetle zdroworozsądkowej oceny konkretnego przypadku. Niewyjaśnienie powyższych okoliczności i przekroczenie granic uznania administracyjnego skutkowało koniecznością uchylenia wydanych w sprawie decyzji jako podjętych z naruszeniem art. 7, art. 77 kpa. W tej sytuacji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w wyroku. Mając na względzie z jednej strony treść wydanego w sprawie wyroku, z drugiej zaś treść podlegającej wykonaniu zaskarżonej decyzji Sąd na podstawie art. 152 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.