II SA/Wr 231/14

Wiesław Jakubiec – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia ... w przedmiocie wymierzenia inwestorowi opłatę z tytułu samowolnej budowy budynku mieszkalnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 1500 zł, skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego wskazując w uzasadnieniu, że gospodarstwo domowe prowadzi z rodzicami, od lipca 2013 r. jest osobą bezrobotną aktualnie z zasiłkiem w wysokości 419 zł, jego ojciec z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiąga dochód w wysokości 2.000 zł. Wśród posiadanych składników majątkowych skarżący wymienił: dom o pow. 150 m2 oraz działkę w S.-H.. W odpowiedzi na wezwanie Sądu o sprecyzowanie i udokumentowanie przez skarżącego swojej sytuacji finansowej i majątkowej (doręczone w dniu 5 maja 2014 r.) w piśmie z dnia 7 maja 2014 r. wnioskodawca oświadczył, że "z uwagi na trudności i krótki termin w uzyskaniu dokumentów postanowił wpłacić ww. kwotę wpisu pożyczając ją od znajomych i rodziny". W aktach sprawy znajduje się polecenie przelewu z dnia 9 maja 2014 r. na rachunek bankowy Sądu kwoty 1500 zł tytułem wpisu sądowego. Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - zwanej dalej p.p.s.a. (t.jedn. z 2012 r. Dz. U. poz. 270 ze zm.)). W ocenie Sądu wnioskodawca nie dopełnił ww. obowiązku. Skarżąca nie wykazał bowiem, że konieczność poniesienia przez niego wpisu sądowego od skargi (jedynego na tym etapie kosztu sądowego) mogłoby spowodować uszczerbek dla jego koniecznego utrzymania, w szczególności, że sam skarżący w dniu 9 maja 2014 r. wyżej wymieniony wpis zapłacił. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i okoliczności te -na żądanie Sądu- winny być należycie udokumentowane (art. 255 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie wnioskodawca nie wyjaśnił i nie udokumentował wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jego sytuację finansową, np. nie przedłożył zaświadczenia za ostatnie dwa miesiące o wysokości dochodu wnioskodawcy i innych osób prowadzących z nim gospodarstwo domowe (np. rodziców); nie złożył zaświadczenia potwierdzającego rejestrację w urzędzie pracy z prawem do zasiłku lub bez tego prawa jego i jego matki oraz nie wskazał jaki posiadają wyuczony zawód oraz uprawnienia zawodowe; nie wskazał czy korzysta ze wsparcia osób trzecich lub pomocy społeczne; nie przedłożył wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za ostatnie dwa miesiące; nie przedstawił zeznania podatkowego za rok 2013 swojego oraz wszystkich pełnoletnich osób prowadzących z nim gospodarstwo domowe; nie określił wartości posiadanych przez siebie ruchomości; nie wyjaśnił, dlaczego jeśli znajduje się w niedostatku nie dochodzi świadczeń alimentacyjnych od zobowiązanych do tego osób; nie wskazał, z jakich źródeł czerpał środki na prowadzenie inwestycji na działce nr ... w Z., co aktualnie dzieje się z tą nieruchomością, kto ponosi koszty jej utrzymania, czy z tej nieruchomości czerpane są korzyści np. wskutek najmu, dzierżawy? nie wyjaśnił, z jakiego źródła czerpał środki na pokrycie wynagrodzenia osoby, która sporządziła mu skargę; nie wskazał czyją własnością jest nieruchomość położona przy ul. Z., kto ponosi koszty jej utrzymania; i nie wyjaśnił, dlaczego- mając na uwadze przedstawianą we wniosku złą sytuację materialną -skarżący nie sprzedaje działki nr ... w S.i działki nr ... w Z. nadto nie sprecyzował i nie udokumentował danych dotyczących wysokości aktualnych miesięcznych niezbędnych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i domu. Przyznanie prawa pomocy to w istocie "kredytowanie" kosztów postępowania z budżetu Państwa (czyli jest to dodatkowe obciążenie innych obywateli) i dlatego winno być udzielane wyjątkowo. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Do oceny możliwości uiszczenia przez skarżącego kosztów sądowych nie jest istotne źródło, z którego czerpie on środki na koszty swego utrzymania (może to być m.in. wsparcie finansowe najbliższej rodziny czy pożyczka od osób trzecich). Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie radcy prawnego podkreślić należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 u.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącego zarzutów czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadane pod względem jego zgodności z prawem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1134/04). Sąd podjął czynności zmierzające do ustalenia, czy wnioskodawcy przysługuje prawo pomocy w żądanym przez niego zakresie. Niekorzystne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie jest spowodowane wyłącznie brakiem jego inicjatywy przy ustaleniu czy kwalifikuje się on do grona osób legitymowanych do uzyskania takiej pomocy ze strony Państwa. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.