II SA/Wr 2315/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz asesor sądowy Grażyna Jeżewska – spraw. Protokolant: sekretarz sądowy Jolanta Hadała po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi R. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Miejskiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...] nr [...] 2) orzeka, że zaskarżona decyzja w całości nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] nr [...] Miejski Inspektor Sanitarny w O., na podstawie § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65 poz. 294 z późn. zm.- zwanego dalej rozporządzeniem) oraz art. 104 § l Kodeksu postępowania administracyjnego nie stwierdził u R. K. choroby zawodowej- uszkodzenia słuchu, wymienionej w pozycji 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. W uzasadnieniu powołał się na opinię Instytutu Medycyny Pracy w S. z dnia 23.05.2001 r., który rozpoznając niedosłuch obustronnie odbiorczy, stwierdził brak podstaw do rozpoznania przewlekłego urazu akustycznego, bowiem średnie podwyższenie progu słuchu z częstotliwości 1000, 2000, 4000 Hz z uwzględnieniem fizjologicznej poprawki - wynosi UP - 25 dB, UL -21 dB. Obustronnie obniżenie czułości słuchu nie powoduje z lekarskiego punktu widzenia upośledzenia funkcji narządu słuchu w stopniu upoważniającym do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny, na podstawie art. 138 § l pkt l Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z § 10 ust. l i 3 rozporządzenia po rozpatrzeniu odwołania R. K. od decyzji Miejskiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy wskazując że R. K. od 1970 do 1999r. był pracownikiem Huty A S.A. w O. zatrudnionym do lutego 1992r. na stanowisku montera maszyn w Wydziale Urządzeń Hutniczych w narażeniu na hałas ponadnormatywny, a od marca 1992r. jako ślusarz hydraulik w Dziale Gospodarczym - bez narażenia na hałas. W wyniku badań, którym poddany został w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w O. z siedzibą w K., a następnie na swój wniosek, w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. orzeczono o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Dnia 23 czerwca 2001r. Instytut orzekł, iż rozpoznany u badanego niedosłuch obustronnie odbiorczy o wielkości 25 dB w uchu prawym i 21 dB w uchu lewym nie powoduje z lekarskiego punktu widzenia upośledzenia funkcji narządu słuchu w stopniu upoważniającym do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Od tej decyzji organu I instancji odwołał się R. K., stwierdzając, iż z powodu ubytku słuchu nie może wykonywać pracy na stanowisku montera. Rozpatrując odwołanie organ II instancji podniósł, iż oceny stanu słuchu R. K. dokonywały dwie upoważnione do orzekania o chorobach zawodowych jednostki. Wyniki przeprowadzonych badań nie upoważniły organów inspekcji do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Z orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy w S. wynika, iż stwierdzona u R. K. obustronna wielkość ubytków słuchu świadczy, iż ubytek ten nie nosi cech zawodowego uszkodzenia narządu słuchu. Podstawą do stwierdzenia choroby zawodowej przez inspekcję sanitarną jest orzeczenie o rozpoznaniu schorzenia zawodowego przez upoważnioną jednostkę służby zdrowia. W przypadku R. K. takiego schorzenia nie rozpoznano, zatem brak jest podstaw do stwierdzenia u niego choroby zawodowej. W skardze na decyzję organu II instancji do Naczelnego Sadu Administracyjnego R. K. wniósł o uchylenie decyzji obu instancji, stwierdzając, ze organy orzekające w swoich uzasadnieniach nie wykazały, dlaczego nie uznały ubytku słuchu za chorobę zawodową. Organ II instancji przytoczył jedynie uzasadnienie opinii Instytutu z S., twierdząc, iż: "ubytek ten nie nosi cech zawodowego uszkodzenia narządu słuchu". Jednocześnie w uzasadnieniu decyzji nie wskazano cech jakim powinno odpowiadać zawodowe uszkodzenie narządu słuchu oraz nie podano podstawy prawnej uprawniającej do formułowania takich wniosków. W/w rozporządzenie nie wymienia bowiem, poza § l, żadnych innych cech, od których zależy --zakwalifikowanie jego urazu do choroby zawodowej. Skarżący stwierdza, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu SA/Wr 147/94, Prok. i Pr. 1995/2/53, że orzeczenie lekarskie Instytutu z S., będące opinią, nie spełnia warunków jakim powinna odpowiadać opinia biegłego w rozumieniu art. 84 k.p.a., ponieważ "Opinia uprawnionej jednostki, stanowiąca podstawę decyzji w przedmiocie choroby zawodowej, musi mieć wszystkie cechy opinii biegłego w rozumieniu art. 84 k.p.a., zatem powinna być wszechstronnie uzasadniona i wyjaśniać wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron, organu prowadzącego postępowanie oraz sądu administracyjnego" Organ II instancji powtórzył natomiast niejasne i lakoniczne argumenty zawarte w orzeczeniu lekarskim. Zdaniem skarżącego organy, rozpatrując jego sprawę, naruszyły szereg przepisów procedury administracyjnej, gdyż nie przeprowadzono dodatkowych badań lekarskich, które pozwoliłyby stwierdzić, iż jedyną przyczyną urazu akustycznego była praca w warunkach szkodliwych dla zdrowia. Nie zażądano zaświadczeń lekarskich wskazujących na stan narządów słuchowych przed podjęciem oraz w trakcie zatrudnienia w Hucie A w O. co świadczy o tym, iż organy nie zebrały materiałów dowodowych w sprawie, a ocena dowodów była dowolna, nie uwzględniała całokształtu materiału dowodowego. Przed wydaniem decyzji nie umożliwiono skarżącemu wypowiedzenia się wobec przeprowadzonych dowodów i materiałów zebranych w sprawie. W ocenie skarżącego z orzeczeń merytorycznych organów można wywnioskować, iż przyczyną niezakwalifikowania jego urazu do chorób zawodowych jest niedostateczny stopień uszkodzenia słuchu, a taka wykładnia przepisów jest niedopuszczalna, albowiem stosownie do stanowiska Sądu Najwyższego "brak jest podstaw prawnych do eliminacji z pojęcia choroby zawodowej stopnia uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Ograniczenia tej choroby zawodowej z uwagi na stopień uszkodzenia słuchu nie przewiduje prawo materialne". [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, wskazując, iż zarzuty skarżącego są chybione, ponieważ miał on możliwość ustosunkowania się do dowodów stanowiących podstawę decyzji i co uczynił, nie zgadzając się z orzeczeniem Poradni Chorób zawodowych w K. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji, przeprowadzona przez Sąd wykazała, że decyzja ta nie odpowiada wymogom prawa. Z przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia obowiązującego w czasie wydania zaskarżonej decyzji wynika, że stwierdzenie choroby zawodowej następuje, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki : - wystąpienie w środowisku pracy czynników szkodliwych , - rozpoznanie u pracownika choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych , - zaistnienie związku przyczynowego między czynnikami szkodliwymi a rozpoznaną u pracownika chorobą. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że R. K. od 1970r. do 1999r. był pracownikiem Huty A S.A. w O., zatrudnionym do lutego 1992r. na stanowisku montera maszyn w Wydziale Urządzeń Hutniczych narażonym na hałas ponadnormatywny, a od marca 1992r. pracował jako ślusarz hydraulik w Dziale Gospodarczym, bez narażenia na hałas. Skarżący pracował więc w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej narządu słuchu. Inspektorzy sanitarni obu instancji nie kwestionują pracy wnioskodawcy w warunkach narażenia na chorobę zawodową, zaś uprawnione jednostki diagnostyczne rozpoznały u niego uszkodzenie słuchu typu odbiorczego. Schorzenie to, czyli uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu, jest określone jako choroba zawodowa, gdyż znajduje się pod poz. 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Zawodowe uszkodzenie słuchu rozpoznaję się w przypadkach stwierdzenia ubytku słuchu, typu odbiorczego u pracowników przewlekle narażonych na ponadnormatywny poziom hałasu. Hipoteza § 1 ust. 1 rozporządzenia stanowi, iż w przypadku pozytywnego ustalenia, że rozpoznana u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych i praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą a warunkami narażającymi na jej powstanie (vide- wyrok SN z dnia 11 marca 1999 r., sygn. akt. III RN 128/98, OSNAP 1999 / 24 / 771). Wobec powyższego odmowa stwierdzenia u wnioskodawcy choroby zawodowej uszkodzenia słuchu, z powodu niewystarczającego poziomu niedosłuchu, wynoszącego wg pierwszej jednostki: UP – 28 dB, UL – 31 dB, natomiast według orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.: UP –25dB, UL –21dB, w ocenie Sądu, stanowi naruszenie przepisu §1 ust.1 rozporządzenia. Brak jest podstaw prawnych do wyłączenia z pojęcia chorób zawodowych uszkodzenia słuchu ze względu na stopień stwierdzonego uszkodzenia, jeżeli wykazano, że uszkodzenie to zostało spowodowane działaniem hałasu (por. m.in. w wyroku SN z dnia 28 czerwca 2000 r., sygn. akt. III RN 202/99 , Wokanda 2000 / 9 / 33). Odmienna ocena przyjęta w zaskarżonej decyzji stanowi naruszenie przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia, a naruszenie to ma istotny wpływ na wynik sprawy, przeto nie można było zaakceptować orzeczeń lekarskich, jednak organy administracyjne nie zakwestionowały wniosków zawartych w tych orzeczeniach. Wobec powyższej oceny prawnej, wyrażonej przez Sąd, pozostałe zarzuty podnoszone przez skarżącego w skardze nie mają znaczenia w rozstrzyganej sprawie. Niezależnie od powyższego należy także zwrócić uwagę, iż postępowanie w sprawie choroby zawodowej opiera się na orzeczeniu jednostki organizacyjnej wymienionej w ust. 1-3 § 7 rozporządzenia, która na podstawie: - informacji o zagrożeniach zawodowych, - wyników dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, - dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienia, - wyników przeprowadzonych badań klinicznych i dokumentacji lekarskiej. W aktach niniejszej sprawy brak jest wyników dochodzenia epidemiologicznego, w środowisku pracy, tj. dokumentu który może zapewnić właściwe rozpoznanie u wnioskodawcy przez powołane do tego jednostki służby zdrowia choroby zawodowej, czym naruszono art. 7 i 77 K.p.a. W dalszym postępowaniu należy, w oparciu o wyżej zamieszczoną ocenę prawną, ponownie rozpoznać odwołanie R. K. Jeszcze raz podkreślić trzeba, że dotychczas zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do odmowy stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej – uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. Przesłanki tego pojęcia nie nawiązują do socjalnej niewydolności słuchu, obniżenia ostrości słuchu, obniżenia progu słyszalności, czy też odchylenia od normy nie skutkującego istotnym zaburzeniem funkcji narządu słuchu. Są one elementem diagnozy lekarskiej, która nie może polegać na modyfikowaniu przepisów ustanowionych przez ustawodawcę. Dla prawidłowego zastosowania przepisu poz. 15 wykazu chorób zawodowych w związku z § 1 ust. 1 rozporządzenia znaczenie ma tylko to, czy doszło do uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu. W razie rozpoznania, iż do takiego uszkodzenia doszło, nie można odmówić stwierdzenia choroby zawodowej, uzasadniając odmowę niewielkim stopniem niedosłuchu. Wskazania do dalszego postępowania pozostają aktualne, mimo wejścia w życie, z dniem 3 września 2002 r., rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132 , poz. 1115). Zgodnie bowiem z § 10 tego rozporządzenia, postępowanie w sprawach rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia rozporządzenia w życie, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów . Wobec powyższego należało, na mocy art. 145 § l pkt l lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylić zaskarżoną decyzję (Dz. U. Nr 153, poz 1270). Rozstrzygnięcia w pkt 2 wyroku dokonano na podstawie art. 152 w/w ustawy.