II SA/Wr 2315/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogumiła Skrzypczak Sędziowie: Sędzia WSA ( del. ) Krystyna Skowrońska - Pastuszko Asesor WSA Ewa Kamieniecka – sprawozdawca Protokolant: Agnieszka Figura po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2005 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie przyznania dodatku mieszkaniowego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. nie orzeka w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji. W dniu [...]r. K. S. złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej – Dział Dodatków Mieszkaniowych we W. wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego, podając że nie posiada źródła dochodów, ponieważ jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy, w związku z czym korzysta z pomocy MOPS i Kościoła. Najemcą dwupokojowego lokalu mieszkalnego jest [...] – letnia matka G. S., posiadająca I grupę inwalidzką, która zajmuje pokój o powierzchni [...]m2. W dniu [...]r. wnioskodawca poinformował MOPS, że matka zajęła pokój o powierzchni [...]m2, załączając zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, że chora ze względu na zły stan zdrowia wymaga dobrych warunków mieszkaniowych. Decyzją z dnia [...]r. nr [...]Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. odmówił przyznania K. S. dodatku mieszkaniowego, ponieważ powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego wynosząca [...]m2 przekracza powierzchnię normatywną dla dwóch osób o więcej niż 30 %, natomiast udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej lokalu przekracza 60 %, ponieważ wynosi [...]. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. decyzją z dnia [...]r. nr [...]utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, wyjaśniając że ani organ przyznający dodatki mieszkaniowe ani organ odwoławczy nie są uprawnione do stosowania uznaniowych odstępstw od regulacji ustawowych. Odwołujący nie dostarczył organowi pierwszej instancji orzeczenia lekarskiego, stwierdzającego konieczność zajmowania przez matkę oddzielnego pokoju. Dostarczył tylko zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, że matka wymaga dobrych warunków mieszkaniowych, zamiast orzeczenia o konieczności zajmowania oddzielnego pokoju. Nadmierna wielkość mieszkania zajmowanego przez dwie osoby wyklucza możliwość przyznania dodatku mieszkaniowego. W skardze na decyzję G. S. wyjaśniła, że jest osobą schorowaną, posiadającą I grupę inwalidzką zgodnie z orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z dnia [...]r., a ponadto przedłożyła zaświadczenie lekarskie stwierdzające konieczność zamieszkiwania w dobrych warunkach lokalowych. Według skarżącej niepełnosprawność wymaga zamieszkania w oddzielnym pokoju, w związku z czym istnieje możliwość zwiększenia powierzchni normatywnej o dodatkowe 15 m2. Skarżąca załączyła pismo Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności we W. z dnia [...]r., wyjaśniające że zgodnie z obowiązującym systemem prawnym Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności nie jest uprawniony do dokonywania w orzeczeniach wpisu o konieczności zamieszkiwania osoby niepełnosprawnej w oddzielnym pokoju. W ustawie o dodatkach mieszkaniowych nie określono podmiotu uprawnionego do stwierdzenia występowania wspomnianego wymogu ani dokumentu potwierdzającego taki stan. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Skarżąca nie przedłożyła bowiem orzeczenia lekarskiego, stwierdzającego, że ze względu na niepełnosprawność wymaga ona zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm. ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W sprawach tych stosuje się jedynie dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych ( art. 97 § 2 ). Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, odmawiającą przyznania dodatku mieszkaniowego z uwagi na przekroczenie normatywnej powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego oraz nie przedłożenie orzeczenia lekarskiego stwierdzającego konieczność zajmowania przez skarżącą oddzielnego pokoju. Podstawę materialno – prawną orzekania w rozpatrywanej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych ( Dz. U. z 2001 r., Nr 71, poz. 734 ). Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego ( ... ), zwana dalej "normatywną powierzchnią", w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego nie może przekraczać dla dwóch osób 40 m2. Normatywną powierzchnię powiększa się o 15 m2, jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, jeżeli niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju ( art. 5 ust. 3 ). Osoba ubiegająca się o przyznanie dodatku mieszkaniowego zobowiązana jest do dołączenia do wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego deklaracji o dochodach gospodarstwa domowego za okres 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających dzień złożenia wniosku oraz innych niezbędnych dokumentów ( art. 7 ust. 1 zd. 2 ). Przepisu ustawy o dodatkach mieszkaniowych nie regulują, w jakiej formie dowodowej powinna być wykazana okoliczność, że osoba niepełnosprawna wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Oznacza to, że okoliczność, iż osoba niepełnosprawna wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju jest przesłanką orzekania w sprawie o przyznanie dodatku mieszkaniowego, której ustalenie należy do organu właściwego do rozpoznania tej sprawy. Okoliczność ta może być udowodniona według ogólnych reguł postępowania dowodowego w postępowaniu administracyjnym ( np. dokumentem w postaci orzeczenia lekarskiego, opinią biegłego ). Powyższe stanowisko zostało zaprezentowane w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2002 r. sygn. akt OPK 27/02. Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ciąży na organie prowadzącym postępowanie administracyjne, co wynika z art. 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. ). Zgodnie bowiem z art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast stosownie do art. 77 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Nie znaczy to, że strona jest zwolniona od współudziału w realizacji tego obowiązku, zwłaszcza iż nieudowodnienie określonej okoliczności faktycznej może prowadzić do niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia sprawy. Jednakże na gruncie przepisów K.p.a. nie do zaakceptowania jest przyjęcie przez organ administracji biernej postawy, ograniczającej się jedynie do oceny, czy strona udowodniła fakty stanowiące podstawę jej żądania, czy też nie i do przerzucenia obowiązku wyjaśnienia sprawy na stronę. Organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Jeżeli strona przedstawiła niepełny materiał dowodowy, organ ma obowiązek z własnej inicjatywy go uzupełnić. W rozpatrywanej sprawie strona przedstawiła, w celu udokumentowania uprawnienia do zastosowania zwiększonej powierzchni normatywnej, zaświadczenie lekarskie z dnia [...]r., z którego wynika, że chora ze względu na zły stan zdrowia wymaga dobrych warunków lokalowych. Powyższe zaświadczenie nie zostało uwzględnione przez organy rozpatrujące sprawę, ponieważ nie stwierdzono w nim wprost ( z użyciem sformułowania wynikającego z art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych ), że niepełnosprawność skarżącej wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Jednakże z uwagi na obowiązki nałożone na organy administracji w art. 7 i 77 § 1 K.p.a., organ prowadzący postępowanie zobowiązany był do wyjaśnienia, czy stan zdrowia skarżącej wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, np. poprzez przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka – lekarza wydającego zaświadczenie. Zaniechanie przez organ prowadzący postępowanie podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwość decyzji. Należy również zauważyć, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego winna złożyć osoba uprawniona do otrzymania tego dodatku. Natomiast stosownie do art. 2 ust. 1 dodatek mieszkaniowy, z zastrzeżeniem ust. 2, przysługuje: 1) najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych, 2) członkom spółdzielni mieszkaniowych zamieszkującym na podstawie spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, 3) osobom zajmującym lokale mieszkalne w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom lokali mieszkalnych, 4) innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem, 5) osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny. Dodatek mieszkaniowy przysługuje na podstawie tylko jednego z tytułów wymienionych powyżej ( art. 2 ust. 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych ). Z załączonej do akt sprawy umowy najmu lokalu mieszkalnego z dnia [...] r. oraz aneksu do umowy nr [...] wynika, że najemcą tego lokalu jest G. S., natomiast syn K. S. osobą zamieszkującą w lokalu wraz z najemcą. Wobec uregulowań zawartych w art. 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych osobą uprawnioną do złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego była G. S. jako najemca lokalu mieszkalnego, zajmowanego wspólnie z synem. Organy prowadzące postępowanie w niniejszej sprawie nieprawidłowo uznały za osobę uprawnioną do złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego również syna najemcy, wydając decyzje odmawiające przyznania dodatku mieszkaniowego K. S. ze względu na przekroczenie normatywnej powierzchni lokalu. Wprawdzie we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego K. S. podał, że jest najemcą lokalu, to jednak oświadczenie to stoi w sprzeczności z umową najmu oraz aneksem do umowy nr [...]. W niniejszej sprawie syn najemcy uprawniony był jedynie do działania w imieniu matki jako jej pełnomocnik. Stosownie bowiem do art. 32 i 33 K.p.a. w postępowaniu administracyjnym strona może działać przez pełnomocnika, którym może być także członek najbliższej rodziny oraz domownik strony. Wobec powyższego zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wystąpiły przesłanki do uchylenia zaskarżonych decyzji. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II wyroku znajduje umocowanie w art. 152 powyższej ustawy.