II SA/Wr 2320/01

sygn. akt 3 II SA/Wr 2320/2001 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 maja 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Moskała (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Asesor WSA Bogumiła Kalinowska Protokolant: apl. prok. Tomasz Łoziński po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2004 r. przy udziale sprawy ze skargi A. Z. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzająca ją decyzję organu I instancji z dnia [...] r. nr [...]; II. odstępuje od orzeczenia o wykonaniu zaskarżonej decyzji. III. sygn. akt 3 II SA/Wr 2320/2001 2 Uzasadnienie Decyzją nr [...] z dnia [...] r. D Wojewódzki Inspektor Sanitarny, działając w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z § 10 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, którą orzeczono o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej w postaci choroby zawodowej przewlekłe zapalenie oskrzeli, pylica płuc, uszkodzenie słuchu i zespół wibracyjny. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy podniósł, że jednostki służby zdrowia, upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych nie rozpoznały u skarżącego chorób zawodowych związanych z narażeniem na działanie zapylenia, hałasu i drgań mechanicznych. Poza sporem jest w sprawie, że skarżący pracował na różnych stanowiskach w Kopalni "A" w narażeniu na zapylenie, hałas i drgania mechaniczne. Jednak sam fakt wykonywania pracy zawodowej w narażeniu na wymienione szkodliwe czynniki nie upoważnia do stwierdzenia choroby zawodowej, bowiem z uwagi na wrażliwość osobniczą niezbędne jest jej kliniczne rozpoznanie. Aby inspektor sanitarny mógł stwierdzić chorobę zawodową muszą zaistnieć łącznie dwie przesłanki: 1) musi zostać rozpoznana przez uprawnione jednostki służby zdrowia choroba zawodowa określona w załączniku do rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983r.; 2) choroba musi być spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. W niniejszej sprawie uprawnione jednostki służby zdrowia choroby zawodowej u skarżącego nie stwierdziły, co powodowało, że brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej w postaci zapalenia oskrzeli, pylicy płuc, uszkodzenia słuchu i zespołu wibracyjnego. Nie ma przy tym znaczenia, że w okresie zatrudnienia w Kopalni "A" skarżący narażony był na działanie substancji szkodliwych, gdyż sam ten fakt nie daje podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej przy braku rozpoznań kompetentnych organów służby zdrowia. Decyzja Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego jest bowiem uzależniona od orzeczenia lekarskiego. Inspekcja Sanitarna nie ma uprawnień do oceniania jakości i rzetelności orzeczeń lekarskich w sprawie chorób zawodowych może jedynie na podstawie orzeczenia wydać decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej stwierdzenia. Z uwagi na niespełnienie kryteriów diagnostyczno-orzeczniczych przy rozpoznawaniu ww. chorób jako chorób zawodowych nie było podstaw do zakwestionowania decyzji organu I instancji. sygn. akt 3 II SA/Wr 2320/2001 3 W skardze na tę decyzję, domagając się jej uchylenia, skarżący zarzucił, że wydana ona została bez należytego rozpoznania warunków pracy i ich wpływu na stwierdzoną u niego niezdolność do pracy. Podniósł, że odmówiono uznania przewlekłego zapalenia oskrzeli za chorobę zawodową, a ono właśnie jest przyczyną z powodu której przebywa na rencie. Warunki pracy zostały zobrazowane przez załączone do akt sprawy dokumenty i nie ulega wątpliwości, że w praktycznie wszystkich pomiarach zostały przekroczone dopuszczalne normy zapyleń, hałasu i wibracji. Nie jest też kwestionowane, że w takich warunkach skarżący pracował przez wiele lat. Nie może przemawiać na niekorzyść skarżącego, że w latach [...] - [...] w Kopalni nie prowadzono pomiarów zapylenia w kotłach i wentylacji. Dopiero po modernizacji kotłowni przeprowadzono pomiary, co nie może być uznane za miarodajne dla okresu poprzedniego. Brak powiązania tych okoliczności z istniejącymi u skarżącego chorobami powoduje, że zaskarżona decyzja winna być uchylona, gdyż nie dokonano wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy. W odpowiedzi na skargę D. Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem w ocenie Sądu zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem norm postępowania administracyjnego w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy, a także z uchybieniem przepisom prawa materialnego, a to przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). Według § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) " Za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy". Z powyższego uregulowania wynika zatem, że stwierdzenie choroby zawodowej jest uzależnione od łącznego wystąpienia dwóch przesłanek: po pierwsze musi to być rodzaj choroby, który mieści się w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do powołanego wyżej rozporządzenia, po drugie choroba zawodowa została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, przy czym przy ocenie działania czynnika szkodliwego należy uwzględnić okoliczności wymienione w § 1 ust. 2 tego rozporządzenia. Rozpatrując skargę trzeba przede wszystkim zauważyć, że stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie decyzji powinno w szczególności zawierać sygn. akt 3 II SA/Wr 2320/2001 4 wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Zaskarżona decyzja wskazanym wymaganiom nie odpowiada, gdyż uzasadnienie charakteryzuje lakoniczność jej pisemnych motywów. Warunkiem koniecznym stwierdzenia przez organy inspekcji sanitarnej choroby zawodowej jest uprzednie jej lekarskie rozpoznanie przez właściwe medyczne jednostki orzecznicze, co w sposób oczywisty wynika z powołanego wyżej rozporządzenia. Z zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 i 77 § 1 kpa wynika z kolei obowiązek organu podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Z motywów zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, iż decyzję oparto na podstawie orzeczenia lekarskiego, o którym mowa w § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983r. Tego rodzaju orzeczenia lekarskie mają bez wątpienia walor opinii biegłych, wymienionych w art. 84 K.p.a., stanowiąc dowód w rozumieniu art. 75 K.p.a. Dowód ten, jak każdy inny dowód w sprawie, podlega ocenie organu orzekającego, stosownie do art. 80 § 1 K.p.a., a zatem przedmiotowa opinia musi być sporządzona w sposób zrozumiały dla stron, organów oraz Sądu. Winna być nadto jednoznaczna w swej treści i nie budzić wątpliwości, by mogła być uznana za miarodajną w sprawie. Takich wymogów nie spełniają załączone do akt sprawy orzeczenia lekarskie. Jakkolwiek w orzeczeniach tych stwierdzono, iż brak cech niewydolności oddechowej i wentylacyjnej nie upoważnia zgodnie z przyjętymi kryteriami lekarskimi i orzeczeniami do przyjęcia zawodowej etiologii przewlekłego zapalenia oskrzeli, to należy zauważyć, że stwierdzenie to pozostaje w sprzeczności z prawem. Powołane przepisy nie operują pojęciem "kryteriów lekarskich i orzeczniczych". Ponadto jest to określenie niedoprecyzowane, a przez to niezrozumiałe w kontekście rozpoznawanej sprawy. Powołanie przez J. Ośrodek Medycyny Pracy jako okoliczności negatywnej dla stwierdzenia przewlekłego zapalenia oskrzeli bliżej nie sprecyzowanych wymagań by choroba ta trwała minimum 3 lata z uporczywym kaszlem przynajmniej przez 3 miesiące w roku również jest nie do zaakceptowania. Powoływanie się na resortowe zalecenia metodologiczne, nie będące w przedmiotowym zakresie źródłem prawa, nie mogą stanowić podstawy rozstrzygnięcia rozpatrywanego w sprawie problemu prawnego. Redakcja § 1 ust. 1 cyt. rozporządzenia w związku z art. 7 kpa zakreśla ramy interpretacyjne tego przepisu w ten sposób, że odmowa uznania choroby zawodowej jest uzasadniona wówczas, gdy wszystkie czynniki oceny wymienione w § 1 ust. 2 rozporządzenia dają podstawę do negatywnego wnioskowania dla zainteresowanej strony, tj. stanowią dostateczną podstawę do sygn. akt 3 II SA/Wr 2320/2001 5 wyłączenia związku przyczynowego pomiędzy zachorowaniem, a działaniem czynnika szkodliwego dla zdrowia w środowisku pracy (orzecz. Sądu Najwyższego z dnia 14 października 1988 r., III PRN 6/88). W sprawie pozostaje poza sporem, że w okresie wydawania przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. opinii skarżący był trzykrotnie hospitalizowany. Z zapisów zamieszczonych w kartach informacyjnych ze szpitala wynika, że rozpoznano u niego przewlekłe zapalenie oskrzeli. Skoro w pkt 4 powołanego załącznika określono, że do chorób zawodowych należy zaliczyć przewlekłe zapalenie oskrzeli wywołane działaniem substancji toksycznych, aerozoli drażniących w razie stwierdzenia niewydolności narządu oddechowego, to rzeczą opiniujących było odniesienie się do rozpoznań wynikających z kart informacyjnych ze szpitala. Należy też zauważyć, że w karcie wypisowej z Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego brak jest wyników badań spirometrycznych, co nie pozwala na porównanie ich z wynikami badań przeprowadzonych w szpitalu w K.. Również kwestia ubytku słuchu nie jest dostatecznie wyjaśniona. Opiniujący J. Ośrodek Medycyny Pracy nie stwierdził praktycznie żadnych odchyleń od normy. Instytut Medycyny Pracy w S. stwierdził natomiast niedosłuch obustronny typu odbiorczego wskazując, że średnie podwyższenie progu słuchu z uwzględnieniem poprawki na wiek wynosi dla ucha lewego 14 dB a dla ucha prawego 10 dB. Takie określenie, pomijając już kwestię rozbieżności tych opinii, wymyka się spod kontroli Sądu. W szczególności przyjęcie "poprawki na wiek" bez podania jej wielkości jest nie zaakceptowania. Skarżący jest człowiekiem młodym (w dacie opiniowania miał [...] lat) i nie można bez bliższych wyjaśnień tych konstatacji opiniujących przyjąć bezkrytycznie. Zwrócić także należy uwagę, że Sąd Najwyższy w wyrokach: z dnia 4 czerwca 1998 r., III RN 36/98 (OSN IAP i US Nr 6, poz. 192 z 1999 r.) i z dnia 3 lutego 1999 r., sygn. akt III RN 110/98, stwierdził, że brak jest podstaw prawnych do wyłączenia z pojęcia choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu, ze względu na stopień tego uszkodzenia. Takie stanowisko prezentowało również jednolicie orzecznictwo NSA. Pokreślić należy, iż to rzeczą organów orzekających w sprawach dotyczących stwierdzenia istnienia chorób zawodowych jest ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego. To one winny wyjaśnić wszelkie nasuwające się wątpliwości a nie bezkrytycznie przyjmować wydane w sprawie opinie lekarskie. Takich zastrzeżeń nie budzą natomiast ustalenia poczynione w zakresie pylicy płuc i zespołu wibracyjnego. Przeprowadzone badania w sposób jednoznaczny wykazały, że skarżący na te choroby nie cierpi co jednoznacznie wyklucza stwierdzenie istnienia choroby zawodowej wywołanej tymi schorzeniami. sygn. akt 3 II SA/Wr 2320/2001 6 Z tych względów na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. Ze względu na treść zaskarżonej decyzji nie tworzącej praw i obowiązków, Sąd odstąpił od orzeczenia na podstawie art. 152 powołanej ustawy Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi.