II SA/Wr 2322/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński /sprawozdawca/, Sędziowie: NSA Andrzej Wawrzyniak, WSA Lidia Serwiniowska, Protokolant Anna Rudzińska, po rozpoznaniu w dniu 29 września 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi K. K. na decyzję Wojewody D. z dnia [...]r. Nr . w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych oddala skargę Decyzją Wojewody D. z dnia [...]r., nr [...], na podstawie art. 28 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14.12.1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /J.t. Dz.U. Nr 6, poz. 56 z 2001r./ i art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania K. K. od decyzji Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w Ś., działającego z upoważnienia Starosty Powiatu, z dnia [...]r., Znak: [...] zobowiązującą do zwrotu kwoty brutto [...]zł tytułem nienależnie pobranych świadczeń, to jest zasiłku dla bezrobotnych za okres od dnia [...]r. do [...]r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podano, że zaskarżoną decyzją K. K. została zobowiązania do zwrotu kwoty [...] zł brutto tytułem nienależnie pobranego zasiłku za okres od dnia [...]r. do [...]r., bo wypłaconego mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń. Okolicznością tą był wpis do ewidencji działalności gospodarczej od dnia [...]r. do [...]r. W odwołaniu od tej decyzji K. K. wniosła o jej uchylenie oraz podała, że z posiadanej przez nią dokumentacji wynika jednoznacznie, że zasiłek dla bezrobotnych wypłacony za okres od [...]r. do [...]r. należał jej się bezspornie. Nieprawdą jest, iż w tym czasie prowadziła działalność gospodarczą, ponieważ działalność tę zawiesiła z dniem [...]r. /w tym czasie przebywała na rencie/. Dowodami na to są między innymi: - brak złożenia wniosku, a w związku z tym nie otrzymała numeru identyfikacyjnego REGON, który był niezbędny w tym czasie, aby prowadzić działalność gospodarczą, - fakt, iż nie składała w Urzędzie Skarbowym w Ś. zeznań rocznych o dochodach, bo nie wystąpiły, - książka ewidencji - zakończone wpisy na dzień [...]r., - zlikwidowana od [...] lat restauracja "A", gdzie prowadziła działalność gospodarczą szalet i szatnię - zaświadczenie z Urzędu Miejskiego w Ś. Na podstawie akt ustalono, że K. K. zgłosiła się do Powiatowego Urzędu Pracy w Ś. dnia [...]r. po okresie pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy od [...]r. do [...]r. W dacie rejestracji skarżąca oświadczyła między innymi, że nie prowadzi pozarolniczej działalności gospodarczej. Na tej podstawie decyzją z dnia [...]r. uznano K. K. z dniem [...]r. za osobę bezrobotną z prawem do zasiłku na okres 12 miesięcy od dnia [...]r. w wysokości [...]zł miesięcznie, podlegającej waloryzacji na zasadach ustawowych. W uzasadnieniu decyzji podano, że prawo do zasiłku przysługuje pod warunkiem, o ile nie zajdą okoliczności powodujące jego wcześniejszą utratę. Decyzją z dnia [...]r. skarżąca została pozbawiona statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem [...]r. na własny wniosek. Ponownie K. K. zgłosiła się do Powiatowego Urzędu Pracy w Ś. w dniu [...]r., a w dniu [...]r. skarżąca złożyła w Urzędzie Pracy pismo z prośbą o "odwieszenie" przyznanego zasiłku dla bezrobotnych. Na tej podstawie decyzją z dnia [...]r. uznano K. K. z dniem [...]r. za osobę bezrobotną i odmówiono przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Dnia [...]r. wpłynęło do Powiatowego Urzędu Pracy w Ś. pismo z dnia [...]r., w którym Urząd Miejski Wydział Handlu Przemysłu i Usług w Ś. poinformował, że K. K. posiadała zarejestrowaną działalność gospodarczą, przedmiot działalności - szalet i szatnia pod numerem ewidencyjnym [...], w okresie od dnia [...]r. do [...]r. Ponieważ wyszło na jaw, że od dnia [...]r. do [...]r. K. K. miała zarejestrowaną działalność gospodarczą - przedmiot działalności szalet, szatnia, wydano postanowienie z dnia [...]r., Znak: [...] o wznowieniu postępowania w sprawie uznania K. K. z dniem [...]r. za osobę bezrobotną i przyznania prawa do zasiłku od dnia [...]r. w wysokości [...]zł miesięcznie, podlegającej waloryzacji na zasadach ustawowych oraz utraty statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem [...]r. Następnie po przeprowadzeniu postępowania i ustaleniu, że skarżąca podjęła działalność gospodarczą w [...]roku i nie dokonała jej wyrejestrowania do dnia [...]r., podjęto decyzję z [...]r. Znak: [...], w której uchylono decyzję z dnia [...]r. w sprawie uznania K. K. z dniem [...]r. za osobę bezrobotną z prawem do zasiłku od dnia [...]r. oraz decyzję z dnia [...]r. w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem [...]r. i odmówiono uznania skarżącej z dniem [...]r. za osobę bezrobotną, a po uprawomocnieniu się decyzji z dnia [...]r. wydano zaskarżoną decyzję. Rozpatrując odwołanie organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z przepisem art. 28 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14.12.1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu za nienależnie pobrane świadczenie uważa się świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f cyt. ustawy bezrobotny - oznacza to osobę, nie zatrudnioną i nie wykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie, z zastrzeżeniem lit. g), nie uczącą się w szkole w systemie dziennym, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania powiatowym urzędzie pracy, jeżeli nie podjęła pozarolniczej działalności od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności albo nie podlega - na podstawie odrębnych przepisów - obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników, lub zaopatrzenia emerytalnego. Skarżąca w dacie rejestracji tj. [...]r. miała zarejestrowaną działalność gospodarczą, którą podjęła w [...] roku i dlatego nie mogła być osobą bezrobotną w rozumieniu przepisów ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Wobec tego zasiłki pobrane przez skarżącą za okres od [...]r., zasadnie w zaskarżonej decyzji, jako świadczenie nienależnie pobrane przypisano skarżącej do zwrotu w oparciu o przepisy art. 28 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 powołanej ustawy. W skardze na tę decyzję do sądu administracyjnego K. K. stwierdziła, że w dniu [...]r. zarejestrowała działalność gospodarczą, przedmiot działalności - szalet i szatnia w restauracji "B" w Ś. Był to warunek, który postawiła jej właścicielka restauracji, gdyż nie chciała zatrudnić jej jako pracownika. W [...]r. zawiesiła działalność gospodarczą, gdyż właścicielka lokalu zrezygnowała z jej usług. Podkreśliła, że działalność gospodarczą założyła w konkretnym miejscu, czyli w restauracji "B" w Ś. Dowodem na to są zeznania podatkowe składane w Urzędzie Skarbowym w Ś. Na tą okoliczność Urząd Skarbowy wydał zaświadczenie w którym wykazuje, że posiadała przychody z działalności gospodarczej w [...]r. i w [...]r. Żadnej innej działalności nie podejmowała do dnia dzisiejszego. Cały czas była bezrobotna. W okresie od [...]r. do [...]r. pobierała zasiłek dla bezrobotnych. Podstawą decyzji Powiatowego Urzędu Pracy jest zaświadczenie, że wyrejestrowała działalność gospodarczą [...]r. Prawdą jest to, że w [...]r. zgłosiła się do Urzędu Miasta o zaświadczenie i pracownik tego Urzędu poinformował ją, że ma zarejestrowaną działalność gospodarczą na prowadzenie szatni i szaletu w restauracji "B" i musi to wyrejestrować, gdyż ta restauracja została zlikwidowana [...]r. co uczyniła. Następnie Urząd Miejski na wniosek Powiatowego Urzędu Pracy wydał zaświadczenie, że prowadziła działalność od [...]r. do [...]r. Konsekwencją tego zaświadczenia jest obciążenie jej przez Powiatowy Urząd Pracy zwrotem pobranego zasiłku mimo, że była bezrobotna od połowy [...]r. do końca [...]r. Urząd Miasta w Ś. wystawił zaświadczenie, że restauracja "B" została zlikwidowana z dniem [...]r. Powstaje pytanie, jak mogła prowadzić działalność gospodarczą w tym lokalu od [...]r. do [...]r. jeżeli ten lokal już nie istniał od [...]r. Nadmieniła, że nie ma możliwości spłaty w/w nienależnego świadczenia gdyż aktualnie dochody wynoszą [...] zł netto. Jest zatrudniona jako sprzątaczka na - etatu, wychowuje samotnie dziecko. W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej uchylenie, powołując się na swoją wcześniejszą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kluczem do rozwiązania sprawy będącej przedmiotem skargi jest ustalenie, czy w opisanym stanie faktycznym zaistniały okoliczności powodujące ustanie prawa do pobierania zasiłku dla bezrobotnych, czy też okoliczności takie nie zaistniały. Pozostaje poza sporem, że decyzją Starosty Powiatu w Ś. z dnia [...]r. uchylono: 1) decyzję ostateczną Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w Ś. z dnia [...]r. uznającą K. K. za osobę bezrobotną i przyznającą jej z dniem [...]r. prawo do zasiłku dla bezrobotnych; 2) decyzję ostateczną Starosty Powiatu w Ś. z dnia [...]r. w sprawie statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem [...]r.; 3) odmówiono uznania skarżącej z dniem [...]r. za osobę bezrobotną. Z akt sprawy wynika, że decyzja z dnia [...]r. uprawomocniła się, co oznacza, że zaczęła ona funkcjonować w obrocie prawnym, wiążąc organ oraz strony, oraz korzystając z domniemania prawidłowości /ważności/. W trakcie postępowania objętego przedmiotową decyzją z dnia [...]r. K. K. miała możliwość wykazania, że nie podjęła pozarolniczej działalności gospodarczej od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności /art. 2 ust. 1 pkt 2 "f" ustawy/. Ciężar dowodu wykazania tych okoliczności spoczywał na skarżącej, która była zainteresowana utrzymaniem uzyskanego wcześniej statusu bezrobotnego. Tymczasem, skarżąca podjęła próbę wykazania, że nie prowadziła działalności gospodarczej oraz działalność tą wyrejestrowała dopiero w trakcie postępowania decyzyjnego związanego z obowiązkiem zwrotu nienależnie pobranego świadczenia - stanowiącego bezpośrednią konsekwencję decyzji pozbawiającej statusu bezrobotnej i prawa do zasiłku w wyniku wznowienia postępowania. Próbę tę należy uznać za spóźnioną gdyż wskazane wcześniej domniemanie prawidłowości decyzji może być obalone tylko w wyniku wzruszenia decyzji przez właściwy organ administracyjny w przewidzianym przepisami postępowania administracyjnego trybie zwyczajnym lub nadzwyczajnym. Sąd będąc zasadniczo związany granicami sprawy /art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/, w której skarga została wniesiona nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była, albo powinna być przedmiotem postępowania przed organami administracji. Granice tej bowiem sprawy wyznaczają zakres sądowej kontroli wykonywania administracji publicznej. Zgodnie z art. 28 ust. 2 pkt 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, za nienależne świadczenie uważa się świadczenie wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. Skarżąca nie kwestionując decyzji administracyjnej uchylającej, po wznowieniu postępowania, decyzję uznającą ją za bezrobotną z prawem do zasiłku musiała brać pod uwagę związaną z tym faktem konsekwencję w postaci uznania nienależności świadczenia /zasiłku/, które może być pobierane wyłącznie w związku z posiadaniem statusu osoby bezrobotnej. Pozbawienie tego statusu w związku z zarzutem prowadzenia w dniu rejestracji działalności gospodarczej i utrzymanie się tego zarzutu prowadzi bowiem do uznania nienależności pobieranego za ten okres zasiłku. Uwzględniając powyższe rozważania należy uznać, że organ miał podstawy do przyjęcia, że zasiłki pobrane przez skarżącą w okresie od [...]r. do [...]r. zasadnie zostały uznane za świadczenia wypłacane mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania /nie zakwestionowany przez skarżącą w postępowaniu administracyjnym fakt uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...]r. w sprawie uznania jej za osobę bezrobotną z prawem do zasiłku w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej w okresie [...]r. - [...]r./. Skarżąca została pouczona o konsekwencjach wynikających z faktu pobierania świadczenia mimo niespełnienia podanych do jej wiadomości warunków wymienionych w ustawie, poświadczając to podpisem złożonym w dniu [...]r. w karcie rejestracyjnej. Wśród przesłanek branych pod uwagę przy podejmowaniu decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia nie wymienia się natomiast możliwości płatniczych podmiotu, wysokości dochodów i sytuacji rodzinnej. Jednak, starosta może w szczególnie uzasadnionych przypadkach odroczyć, rozłożyć na raty lub umorzyć całość lub część nienależnie pobranego świadczenia. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270/ w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm./, orzeczono jak w sentencji.