II SA/Wr 2350/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędziowie: Sędzia NSA Anna Moskała (sprawozdawca) Asesor WSA Anetta Chołuj Protokolant: apl. prok. Piotr Raczak po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2005r. przy udziale sprawy ze skargi L. B. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. OZ w W. z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją nr [...] z dnia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. , działając w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, którą orzeczono o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej układu wzrokowego. W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że skarżąc rozstrzygnięcie organu I instancji L.B. kwestionował orzeczenia W. Ośrodka Medycyny Pracy i Instytutu Medycyny Pracy w Ł. jako nieprawne z powodu niewłaściwego rozeznania jego środowiska pracy i oparcie się o niezgodną z rzeczywistością charakterystykę stanowiska pracy. Zarzucał organom stronniczość i tendencyjność, występowanie w interesie pracodawcy oraz brak właściwego nadzoru sanitarno-higienicznego nad warunkami pracy na jego stanowisku. Podniósł też brak kompetencji w zakresie prawidłowego ustalenia w całym okresie zatrudnienia narażenia zawodowego na czynniki szkodliwe powodujące u niego trwałe zmiany upośledzające funkcje narządu wzroku, w tym dopuszczenie do oceny nieprawidłowo wykonanych pomiarów natężenia oświetlenia przez firmę stronniczą. Rozpoznając to odwołanie organ odwoławczy stwierdził, że nie jest sporne, iż w okresie pracy w Kopalni A w latach 1982-2000 skarżący pracował na stanowisku inspektora ds. zaopatrzenia, kierownika sekcji zaopatrzenia, kierownika działu zaopatrzenia, starszego inspektora ds. ochrony środowiska wykonując w tym czasie głównie pracę biurową, przy czym od 1995r. pracował ok. 3 godziny dziennie obsługując komputer z kolorowym monitorem 15". Zarówno W. Ośrodek Medycyny Pracy jak i Instytut Medycyny Pracy w Ł. rozpoznały u skarżącego nawrotowe centralne zapalenie siatkówki i naczyniówki obu oczu. W swoich orzeczeniach podniosły, że zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza, że zmiany w siatkówkach i plamkach żółtych obu oczu zostały spowodowane odczynami pozapalno-przesiękowymi już w 1976r., co znajduje odbicie w dokumentacji lekarskiej z Kliniki Ocznej Akademii Medycznej we W., Oddziału Okulistycznego w D., Oddziału Okulistycznego Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w W. W wykonanej na etapie postępowania odwoławczego opinii uzupełniającej Instytutu Medycyny Pracy w Ł. jednoznacznie wskazano, że nawet ewentualne niedoświetlenie pomieszczeń biurowych nie ma wpływu na rozpoznanie u skarżącego choroby zawodowej. Stwierdzone schorzenie zostało rozpoznane w 1976r., ma ono charakter nawracającego, a jego etiologii najczęściej nie udaje się ustalić. Najczęstszymi przyczynami tego schorzenia są urazy gałek ocznych, infekcje np. wewnątrzpochodne towarzyszące ogniskom utajonego zakażenia, zapaleniom w przebiegu układowych chorób tkanki łącznej. Oceniając przebieg schorzenia u skarżącego wysunięto podejrzenia tła immunologicznego. Jednocześnie podkreślono, iż nawet złe warunki oświetleniowe na stanowisku pracy nie miały wpływu na przebieg schorzenia czy też pogorszenie przebiegu powyższego schorzenia narządu wzroku. Te okoliczności legły u podstaw utrzymania w mocy podjętego przez organ I instancji rozstrzygnięcia. W skardze na tę decyzję skarżący domagał się jej zmiany i stwierdzenia u niego choroby zawodowej. Podniósł, że zaskarżone rozstrzygnięcie wydano jedynie w oparciu o opinię Instytutu Medycyny Pracy, pominięto zaś dokumentację lekarską z badań okresowych oraz inne dokumenty od pracodawcy, niezbędne do wydania prawidłowej opinii, których dołączenia skarżący domagał się. Tak sporządzona opinia nie może być uznana za wiążącą w sprawie, lecz stanowi tylko jeden z dowodów podlegających swobodnej ocenie organów. Zarzucił, że skoro stwierdzone u niego zmiany mogą mieć związek z warunkami panującymi w zakładzie pracy, z uwagi na narażenie na czynnik fizyczny jakim jest światło jarzeniowe, to rzeczą organów orzekających w sprawie było wykazanie, że w konkretnym wypadku zachorowanie nastąpiło z innych przyczyn. Nie dające się zaś usunąć wątpliwości należy tłumaczyć na korzyść pracownika. Skarżący przyznał, że pierwsze zmiany w narządzie wzroku pojawiły się w 1976r., ale na skutek leczenia powrócił do zdrowia, o czym świadczą badania wstępne przed przyjęciem do pracy w kopalni. Ponowne kłopoty pojawiły się po dwóch latach pracy w kopalni, nasilając się co jakiś czas, co może mieć związek ze środowiskiem pracy. Podniósł, że nie był systematycznie badany w ramach badań profilaktycznych, zakład pracy nie przeprowadzał również badań warunków pracy, w szczególności czynnika oświetlenia. Brak takich badań nie może być tłumaczony na niekorzyść pracownika. Dla uznania danego schorzenia za chorobę zawodową nie ma znaczenia przekroczenie dopuszczalnych norm czynników występujących w środowisku pracy, nie musi również to przekroczenie być zawinione przez pracodawcę. Dla spełnienia przesłanki określonej w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983r. wystarczającym jest wystąpienie w środowisku pracy szkodliwego czynnika choćby tylko dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą skłonność. U skarżącego było tym czynnikiem niewątpliwie oddziaływanie światła jarzeniowego przez okres 18 lat, a później praca przy monitorze bez stosownego dostosowania oświetlenia. Skarżący podniósł także, że organ odwoławczy nie odniósł się do jego zarzutów dotyczących nieprawidłowo sporządzonej charakterystyki stanowiska pracy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej wyżej ustawy kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem badając decyzję administracyjną sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Według § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) " Za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy". Z powyższego uregulowania wynika zatem, że stwierdzenie choroby zawodowej jest uzależnione od łącznego wystąpienia dwóch przesłanek: po pierwsze musi to być rodzaj choroby, który mieści się w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do powołanego wyżej rozporządzenia, po drugie choroba zawodowa została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, przy czym przy ocenie działania czynnika szkodliwego należy uwzględnić okoliczności wymienione w § 1 ust. 2 tego rozporządzenia. Za dokumenty niezbędne do ustalenia wystąpienia związku przyczynowego między rozpoznaną chorobą a narażeniem pracownika na działanie występującego w środowisku pracy czynnika szkodliwego dla zdrowia rozporządzenie uznaje dochodzenie epidemiologiczne, informacje o zagrożeniach zawodowych, dokumentację dotyczącą przebiegu zatrudnienia (§ 7 ust. 4). Oznacza to, że te materiały dowodowe muszą być zgromadzone w postępowaniu, ale ocenione zgodnie z zasadami przewidzianymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. On bowiem ma zastosowanie w postępowaniu przed organami administracji w należących do ich właściwości sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych, co wynika z art. 1 § 1 pkt 1 kpa. Stosownie do art. 80 kpa organ na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona. Jego działania w tej mierze muszą znaleźć odbicie w uzasadnieniu decyzji, bowiem zgodnie z art. 107 § 3 kpa musi ono wykazać fakty, które zostały uznane za udowodnione, dowody, które temu służyły oraz podać przyczyny, dla których innym dowodom odmówiono wiarygodności mocy dowodowej. Dowodami w postępowaniu są zarówno takie, jakie przewiduje Kodeks w art. 75, jak również przewidziane w przepisach szczególnych. Warunkiem koniecznym stwierdzenia przez organy inspekcji sanitarnej choroby zawodowej jest jej uprzednie lekarskie rozpoznanie przez właściwe medyczne jednostki orzecznicze, co w sposób oczywisty wynika z powołanego wyżej rozporządzenia. Z zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 i 77 § 1 kpa wynika z kolei obowiązek organu podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przeprowadzone przez organy obu instancji postępowanie tym wymogom czyni zadość. W sprawie pozostaje poza sporem, że skarżący w okresie od [...] do [...] pracował kolejno na stanowisku inspektora ds. zaopatrzenia, kierownika sekcji zaopatrzenia, kierownika działu zaopatrzenia, starszego inspektora ds. ochrony środowiska wykonując w tym czasie głównie pracę biurową, przy czym od 1995r. pracował ok. 3 godziny dziennie obsługując komputer z kolorowym monitorem 15". Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające odnośnie środowiska pracy pozwoliło na ustalenie, że istniało narażenie na chorobę, chociaż z uwagi na upływ czasu i brak na bieżąco prowadzonych pomiarów nie można było ustalić rzeczywistego przekroczenia normatywów higienicznych. Trzeba jednak podnieść, że nie jest decydujący dla ustalenia istnienia choroby zawodowej stopień przekroczenia tych normatywów ani czas w jakim pracownik jest na to działanie czynników szkodliwych narażony. Każde, nawet krótkie, wykonywanie pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia może być podstawą do ustalenia istnienia choroby zawodowej. Każdy ma bowiem inną osobniczą odporność na takie warunki i czas ekspozycji na warunki szkodliwe dla zdrowia nie jest przesądzający. Poza środowiskiem pracy drugim decydującym czynnikiem jest, jak wynika z powołanego na wstępie rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, ustalenie przez upoważnione do tego placówki służby zdrowia, że dana osoba cierpi na schorzenie wymienione w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do tego rozporządzenia. Z motywów zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, iż decyzję oparto nie tylko na ustaleniach dotyczących środowiska pracy, ale również na podstawie orzeczenia lekarskiego, o którym mowa w § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983r. Tego rodzaju orzeczenia lekarskie mają bez wątpienia walor opinii biegłych, wymienionych w art. 84 K.p.a., stanowiąc dowód w rozumieniu art. 75 K.p.a. Dowód ten, jak każdy inny dowód w sprawie, podlega ocenie organu orzekającego, stosownie do art. 80 § 1 K.p.a., a zatem przedmiotowa opinia musi być sporządzona w sposób zrozumiały dla stron, organów oraz Sądu. Winna być nadto jednoznaczna w swej treści i nie budzić wątpliwości, by mogła być uznana za miarodajną w sprawie. Załączone do akt sprawy opinie w pełni odpowiadają tym wymogom. Sam fakt zapadnięcia na chorobę wymienioną w załączonym wykazie do rozporządzenia (...) nie jest wystarczającą przesłanką do uznania jej za chorobę zawodową, jeżeli nie pozostaje ona w związku przyczynowym z warunkami występującymi w środowisku pracy bądź gdy takiego związku nie można wywieść w wysokim stopniu prawdopodobieństwa (patrz: wyrok NSA z 5 sierpnia 1998r. , sygn. akt I SA 471/98). Dla uznania zatem choroby zawodowej nie wystarczy samo rozpoznanie choroby wymienionej jako zawodowa w załączniku do rozporządzenia, ale konieczne jest stwierdzenie, że spowodowana ona została czynnikami szkodliwymi występującymi w środowisku pracy. Przeprowadzone badania w sposób jednoznaczny wykazały, że skarżący cierpi na nawrotowe centralne zapalenie siatkówki i naczyniówki obu oczu i rozpoznania tego skarżący nie kwestionował. Załączone do akt sprawy opinie lekarskie wykluczają jednak zawodowe tło rozpoznanego u skarżącego schorzenia oczu, a w szczególności wpływu na to schorzenie oświetlenia jarzeniowego w miejscu pracy. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że skoro zaskarżona decyzja nie narusza prawa, skarga po myśli art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podlegała oddaleniu.