II SA/Wr 237/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA – Zygmunt Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2011r . na posiedzeniu niejawnym wniosku D. i M.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D. i M.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności postanowienia postanawia: I. przyznać prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia z obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej kwotę 50 zł ( pięćdziesiąt złotych); II. przyznać prawo pomocy w części dotyczącej ustanowienia adwokata. Wnioskiem dnia 16 maja 2011 r. złożonym na urzędowym formularzu skarżący D. i M.W. zwrócili się do tutejszego sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Ze złożonego wniosku wynika, że skarżąca zamieszkuje jedynie z mężem z którym wspólnie prowadzi gospodarstwo domowe. Na miesięczny dochód składają się: emerytura D.W. w wysokości 1107 zł netto i emerytura M.W. w wysokości 1362,03 zł netto. Co łącznie daje kwotę 2451zł. Małżonkowie są współwłaścicielami nieruchomości (w jednej czwartej) – działek o nr 96/1 i 96/2 w N.D.. Nie posiadają natomiast żadnych oszczędności, papierów wartościowych oraz innych przedmiotów wartościowych. Nadto – jak wskazali skarżący – w mieszkaniu nie ma wody i ogrzewania. W wyniku wezwania referendarza z dnia 17 maja 2011r. skierowanego do skarżących w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)zwanej dalej p.p.s.a. skarżąca D.W. wskazała, że nie korzysta z jakiejkolwiek pomocy osób trzecich ani też z pomocy społecznej i nigdy z niej nie korzystała. Wskazała, że miesięczne wydatki jakie ponosi w związku z utrzymaniem mieszkania to kwota ok. 100 -200 zł, ponadto kupuje tylko te leki, które są niezbędne do ratowania życia (kwota 100- 200 zł). Dodała, że w związku z prowadzonymi przez nią licznymi postępowaniami na koszty sądowe wydaje ponad 1000 złotych. Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2011 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu postanowił przyznać skarżącym prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia z obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej w zakresie przewyższającym kwotę 50 zł oraz odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Sprzeciw od powyższego postanowienia wnieśli w ustawowym terminie skarżący, domagając się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2).Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§ 4). Rozpoznając zgłoszony przez skarżących wniosek o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny znalazł podstawy do jego uwzględnienia w części w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, gdyż sytuacja materialna skarżącej wskazuje, iż nie są oni w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W rozpatrywanej sprawie skarżący wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy zauważyć, iż oceniając możliwość przyznania prawa pomocy, Sąd musiał rozważyć zarówno wysokość obciążeń finansowych, jakie strona jest zobowiązana ponieść w tym postępowaniu takie jak np. wpis, wpis od skargi kasacyjnej, koszt ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w celu sporządzenia skargi kasacyjnej, jak i sytuację materialną wnioskodawczyni i w kontekście tego - możliwość ponoszenia przez nią kosztów postępowania. Na obecnym etapie postępowania w niniejszej sprawie skarżąca obowiązana była ponieść koszt 200 zł tytułem wpisu od skargi w przypadku ewentualnego złożenia skargi kasacyjnej byłby to zatem koszt 100zł. Oceniając okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy, w szczególności wysokość miesięcznego dochodu o charakterze stałym w kwocie łącznie 2451zł, co daje na osobę kwotę 1225,50zł, przy jednoczesnym braku jakichkolwiek zasobów pieniężnych, czy przedmiotów wartościowych oraz biorąc z drugiej strony pod uwagę fakt, że wnioskodawcyi w dodatkowym oświadczeniu złożonym w trybie art. 255 p.p.s.a. podali jedynie, bez pełnego udokumentowania (skarżący złożyli jedynie kserokopię rachunku za prąd), że miesięczne wydatki związane z opłaceniem energii elektrycznej i gazu wynoszą ok. 200 zł dodając do tego koszt zakupu niezbędnych leków w szacunkowej kwocie od 100 do 200 złotych - zatem wbrew swojemu obowiązkowi nie wykazali braku dostatecznych środków - Sąd doszedł do przekonania, iż powyższe okoliczności nie mogą stanowić podstawy uzasadniającej przyznanie skarżącym prawa pomocy w całym wnioskowanym zakresie. Nie wystarczy bowiem, zgodnie utartymi poglądami orzecznictwa ( por postanowienia NSA Sygn. akt FZ 810/04, II FZ 470/05, II FZ 556/05, II FZ 733/05, II FZ 834/05, II FZ 875/05) do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy ogólnikowe stwierdzenie o trudnej sytuacji wnioskodawcy. To na wnoszącym ten wniosek spoczywa obowiązek wykazania, że znajduje się w trudnej sytuacji. Należy również wskazać, iż argument skarżącej dotyczący czynionych przez nią znacznych nakładów finansowych w kwocie ponad 1000 zł miesięcznie związanych prowadzeniem licznych postępowań przed Sądami nie może również przemawiać za przyznaniem zwolnienia od obowiązku uiszczenia całości kosztów sądowych. Każda ze spraw jest bowiem rozpatrywana oddzielnie i z każdą związane są koszty w innej wysokości. Każdy wniosek o przyznanie prawa pomocy należy bowiem traktować jednostkowo. Nadto jak wiadomo Sądowi z urzędu strona skutecznie korzysta ze swoich uprawnień procesowych, składają każdorazowo wnioski o przyznanie prawa pomocy. Z drugiej zaś strony Sąd stwierdza, że biorąc pod uwagę obecny etap postępowania (nieuzupełnienie przez stronę w terminie braków formalnych skargi) oraz koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji kiedy skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej obwarowane jest przymusem w postaci obowiązku sporządzenia skargi kasacyjnej, co do zasady przez adwokata lub radcę prawnego ( art.174 p.ps.a.) wniosek o ustanowienie adwokata należało uwzględnić. Kryterium przyznania prawa pomocy w tym zakresie jest to, że strona znajduje się w sytuacji, w której wymaga takiej pomocy, a ze względu na swój stan majątkowy nie jest w stanie ponieść kosztów reprezentacji prawnej. Uwzględniając powyższe, Sąd doszedł do wniosku, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest uzasadnione, stąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i §4 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.