II SA/Wr 24/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Krystyna Anna Stec Sędzia NSA - Barbara Adamiak Sędzia NSA - Henryka Łysikowska (sprawozdawca) Protokolant - Iwona Procajło po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. C. na decyzję Wojewody D. z dnia 27 listopada 2002 r. nr [...] w przedmiocie zameldowania Z. C. na pobyt stały w O. przy ul. W. [...] oddala skargę. K. C. zaskarżyła do Sądu decyzję Wojewody D. z dnia 27 listopada 2002 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza O. z dnia 23 września 2002 r. nr [...] o zameldowaniu Z. C. na pobyt stały w O. przy ul. W. [...]. W uzasadnieniu powyższych decyzji stwierdzono, że warunkiem zameldowania na pobyt stały , zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Wniosek o zameldowanie na pobyt stały w lokalu przy ul. W. [...] w O. złożyła Z. C.. Wnioskodawczyni w swoim podaniu oświadczyła, że w przedmiotowym lokalu mieszka od 3 lat, a zgodę na jej zameldowanie wyraża jej mąż, J. C. - współwłaściciel nieruchomości. Na zameldowanie Z. C. w spornym lokalu nie wyraża zgody drugi z współwłaścicieli domu - K. C., była żona J. C. W dniu 30 lipca 2002r. K. C. złożyła pisemne oświadczenie do Urzędu Miasta O., w którym nie wyraża zgody na zameldowanie kogokolwiek w swojej współwłasności przez J. C., aż do chwili przeprowadzenia podziału majątku wspólnego z byłym mężem. Przeprowadzone w sprawie postępowanie wyjaśniające wykazało, że Z. C. rzeczywiście mieszka w lokalu przy ul. W. [...] w O. od 3 lat, a zgodę na jej zameldowanie wyraża jej mąż J. C., który jest współwłaścicielem spornej nieruchomości. Fakt przebywania wnioskodawczyni w przedmiotowym mieszkaniu potwierdzony został przez Komendę Powiatową Policji w O., jej męża – J. C. , a także zamieszkującą wraz z nim córkę - A. H. Również drugi z współwłaścicieli spornej nieruchomości - K. C. , w sporządzonym w dniu 26 sierpnia 2002r. przed organem I instancji protokole oświadczyła, iż Z. C. mieszka w przedmiotowym lokalu od około 2- 3 lat. K. C. nie wyraża jednak zgody na jej zameldowanie w przedmiotowym lokalu , gdyż nie został do tej pory przeprowadzony podział majątku wspólnego z byłym mężem. W ocenie organów orzekających w sprawie przeprowadzone postępowanie wykazało w sposób jednoznaczny, że wnioskodawczyni faktycznie przebywając w przedmiotowym lokalu spełnia określony przepisami ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. nr 87, poz. 960 ze zm.) warunek do zameldowania. Podkreślono też, że z dniem 19 czerwca 2002r na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01 utracił moc obowiązującą art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, według którego do zameldowania się na pobyt stały konieczne było wykazanie się uprawnieniem do przebywania w lokalu , w którym miało nastąpić zameldowanie. W tej sytuacji za nie mające znaczenia uznano zarzuty dotyczące braku zgody K. C., współwłaścicielki nieruchomości, na zameldowanie wnioskodawczym. Zarówno w odwołaniu jak i skardze K. C. zarzuca, że jako współwłaściciel spornej nieruchomości ma prawo do nie wyrażania zgody na zameldowanie wnioskodawczym, szczególnie w sytuacji gdy nie nastąpił podział majątku wspólnego. Zakwestionowała też podstawę prawną przyjętych rozstrzygnięć , a w szczególności powołanie się w rozpoznawanej sprawie na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r orzekającego o niezgodności art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności z Konstytucją RP. Podkreśliła , że w powołanym wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził jednoznacznie, że w przypadku współwłasności budynku potwierdzenie uprawnień do przebywania w lokalu należy do czynności przekraczających zwykły zarząd a potwierdzenie przez właściciela budynku uprawnień do przebywania w lokalu nie należy do czynności podlegających przepisom regulującym postępowanie administracyjne. W tej sytuacji nie wyrażenie zgody współwłaściciela budynku na zameldowanie , nie dawało organom administracji uprawnień do dokonania takiego meldunku. Zdaniem skarżącej zaskarżone decyzje wydane zatem zostały z naruszeniem prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 9 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, z naruszeniem art. 140 i 199 kodeksu cywilnego oraz art. 2,7,52 ust. 1 i art. 83 Konstytucji RP. Odpowiadając na skargę Wojewoda D. wniósł ojej oddalenie podtrzymując argumentacje powołaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wobec przeprowadzonej reformy sądownictwa administracyjnego przedmiotowa skarga, choć wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego, na mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) podlegała rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako właściwy (rzeczowo i miejscowo) z zastosowaniem przepisów ustawy z dnia 30.08.2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Po myśli art. 1 § 1 i §2 ustawy z 25.07.2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153,poz.l269) jak i art.3§l powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, przy czym sądy - sprawując kontrolę - stosują środki określone ustawą. Wyżej powiedziane oznacza, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że kontrolowana decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie uchybiają prawu w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu - stąd skarga, jako bezzasadna, nie zasługiwała na uwzględnienie. Zagadnienia dotyczące obowiązku meldunkowego regulują przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (jednolity tekst: Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm., zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności). Zgodnie z art. 5 ust. 1 tej ustawy, obywatel polski przebywający stale na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zameldować się w miejscu pobytu stałego, czyli w miejscu zamieszkania w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 ustawy).Wykonanie tego obowiązku polega na zgłoszeniu właściwemu organowi danych wymaganych do zameldowania i wymeldowania. Organ ten podejmuje czynności ewidencyjne na podstawie zgłoszenia osoby wykonującej własny obowiązek meldunkowy. Na podstawie zgłoszenia obejmującego wymagane dane organ prowadzący ewidencję ludności obowiązany jest dokonać zameldowania (art. 47 ust. 1 ustawy), to jest czynności rejestracyjnej rodzącej skutki prawne. Wyjątki od tej zasady, dopuszczające ingerencję organów w formie decyzji, zostały określone w ustawie (art. 8 ust. 2, art. 15 ust. 2 i art. 47 ust. 2). Stosownie do przepisów cyt. ustawy o ewidencji ludności - w brzmieniu obowiązującym do 19 czerwca 2002 r. - do zameldowania osoby na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące niezbędne było łączne spełnienie dwóch przesłanek, mianowicie przedstawienie potwierdzenia uprawnień do przebywania w lokalu, w którym miało nastąpić zameldowanie (art. 9 ust. 2) i faktyczne przebywanie (zamieszkiwanie) pod tym adresem (art. 10 ust. 1), przy czym do potwierdzenia faktycznego pobytu zobowiązany był wynajmujący, najemca, osoba, której przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu, lub właściciel lokalu, zaś na właścicielu (zarządcy budynku) spoczywał obowiązek wskazania, czy osobie tej przysługuje uprawnienie do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie (art. 29 ust. 1). Potwierdzenie przez właściciela (zarządcę budynku) uprawnień do przebywania w lokalu następowało przez podpisanie formularza "Zgłoszenie pobytu stałego" (§ 7 ust. 1 pkt 15 i ust. 2 rozporządzenia z dnia 28 czerwca 1984r w sprawie wykonania obowiązku meldunkowego- Dz.U. Nr 32, poz. 176 ze zm.). W ten sam sposób następuje do tej pory potwierdzenie faktu pobytu, dokonane przez wynajmującego lub najemcę albo osobę, której przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu, lub właściciela lokalu (§ 7 ust. 1 pkt 14 i ust. 2 rozporządzenia). Przepis art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji utracił moc obowiązującą z dniem 19 czerwca 2002 r. w związku z wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., K 20/01, stwierdzającego niezgodność art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Stwierdzenie niezgodności z Konstytucją omawianego przepisu oznacza, że po dniu 19 czerwca 2002r. w świetle art. 10 ust. 1 cyt. ustawy o ewidencji ludności, wyłączną przesłanką zameldowania określonej osoby w oznaczonym lokalu był sam fakt przebywania w nim, bez konieczności legitymowania się dokumentem uprawniającym do tego. Jest to konsekwencja charakteru i istoty czynności zameldowania, wyłącznie jako aktu rejestracji danych o miejscu pobytu oznaczonej osoby (art. 1 ust. 2 powyższej ustawy). W rozpoznawanej sprawie zaskarżone decyzje zostały wydane w czasie gdy przepis art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności już nie obowiązywał- decyzja organu I instancji została wydana w dniu 23 wrzesnia2002r, natomiast decyzja organu odwoławczego w dniu 27 listopada 2002r. , a zatem słusznie organy odniosły się jedynie do faktu zamieszkiwania Z. C. w przedmiotowym lokalu. Przeprowadzone w tym zakresie postępowanie wyjaśniającego wykazało w sposób jednoznaczny, że Z. C. rzeczywiście od ponad 3 lat mieszka w lokalu przy ul. W. [...] w O. a zgodę na jej zameldowanie w dniu 6 czerwca 2002r wyraził jej mąż – J. C., który jest współwłaścicielem spornej nieruchomości. Również drugi z współwłaścicieli spornej nieruchomości - K. C. w sporządzonym w dniu 26 sierpnia 2002r przed organem I instancji protokole potwierdziła , że Z. C. mieszka w przedmiotowym lokalu około 2 - 3 lat. Fakt przebywania Z. C. w lokalu przy ul. W. [...] w O. został także potwierdzony przez Komendę Powiatową w O. a także A. H. Zamiar stałego pobytu Z. C. w przedmiotowym lokalu również nie budzi zastrzeżeń, gdyż pozostaje ona w związku małżeńskim z J. C. - współwłaścicielem lokalu a zatem założyć należy ,że jej wolą jest koncentracja w tym miejscu spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów (art. 10 ust. I w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności w związku z art. 25 kc). Prawidłowo w tej sytuacji uznały organy orzekające w sprawie, że Z. C. spełnia warunek do zameldowania jej w przedmiotowym lokalu. Sąd nie podzielił zarzutu skargi, że nie wyrażenie zgody przez współwłaściciela budynku na zameldowanie nie dawało organom administracji do dokonania zameldowania Z. C. w przedmiotowym lokalu. W powołanym wyżej wyroku Trybunał Konstytucyjny wyraźnie zaznaczył, że przewidzianego art. 29 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności potwierdzenia faktu pobytu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące, dokonanego przez właściciela ( zarządcę) budynku nie można mylić z wyrażeniem zgody na zamieszkanie w określonym lokalu. O tym , czy zamieszkanie jakiejś osoby wymaga nie tylko zgody osoby uprawnionej do używania tego lokalu , ale nadto i zgody właściciela (zarządcy) budynku, w którym znajduje się ten lokal, nie decydują przepisy o ewidencji ludności, ale prawa materialnego (przepisy kodeksu cywilnego czy ustawy spółdzielniach mieszkaniowych). Wymagana przez tego rodzaju przepisy zgoda dotyczy uprawnienia do zamieszkania w lokalu , a nie zameldowania się w nim. Z treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego wynika też, że zameldowanie to rejestracja pewnego stanu faktycznego , a nie prawnego. Zameldowanie nie jest też instytucją, która ma umożliwić wykonywanie uprawnień do lokalu albo uniemożliwić zajmowanie lokali przez osoby nieuprawnione. Jeżeli zatem skarżąca uważa , że pobyt Z. C. w przedmiotowym lokalu jest niezgodny z prawem, gdyż jako współwłaściciel nieruchomości nie wyraża na to zgody, to powinna wystąpić do sądu powszechnego o usuniecie naruszenia. W tym postępowaniu nie ma natomiast znaczenia , czy ta osoba jest zameldowana pod tym adresem , czy też przebywa w nim bez zameldowania. Z tych wszystkich względów Sąd nie dopatrzył się - wbrew podniesionym zarzutom -naruszenia wskazanych przepisów ustawy o ewidencji ludności, kodeksu cywilnego i Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej uznając , że prawidłowo interpretowane przepisy prawa materialnego organy administracji zastosowały stosownie do ustalonego stanu faktycznego. Wobec powyższego skarga, jako bezzasadna, podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.