II SA/Wr 2424/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie: sędzia WSA Teresa Cisyk asesor sądowy Grażyna Jeżewska – spraw. Protokolant: sekretarz sądowy Dorota Idczak po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi J. H. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie obowiązku meldunkowego postanawia: odrzucić skargę. Prezydent Miasta [...] w dniu [...] decyzją, nr [...] na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 32, poz.174 z późn. zm) i art.104 K.p.a. po rozpatrzeniu wniosku B. H. orzekł o wymeldowaniu J. H. i R. H. z pobytu stałego w K. przy ul. [...]. Wskazał, iż wnioskodawczyni wniosła podanie o wymeldowanie w drodze decyzji administracyjnej J. i R. H. zameldowanych na pobyt stały przy ul. [...] w K., uzasadniając je nie przebywaniem zameldowanych osób od dwóch lat w lokalu, zabraniem rzeczy osobistych oraz nakazem eksmisji. Organ I instancji po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w którym ustalił, że J. H. nie nosi się z zamiarem powrotu do w/w lokalu. W lokalu pozostały rzeczy osobiste i majątkowe zarówno jego jak i syna R., który obecnie przebywa w K. Równolegle z postępowaniem o wymeldowanie pana J. H. wszczęto postępowanie o wymeldowanie jego syna R. H. Stwierdził, że podstawą materialno - prawną wymeldowania osoby bez oświadczenia woli, na której ciąży ten obowiązek jest art. 15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Przepis ten wprowadza dwie normy prawne, z których zaistnienie jednej z nich daje podstawy do orzeczenia wymeldowania z dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Stwierdził, że w świetle poczynionych ustaleń zostały spełnione przesłanki określone w pierwszej normie prawnej art. 15 ust. 2 cytowanego wcześniej przepisu ustawy i wymeldował J. i R. H. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Z tym rozstrzygnięciem nie zgodził się R. H., wnosząc w odwołaniu o uchylenie zaskarżonej decyzji, podnosząc szereg zarzutów. Wskazał, iż ustalenia poczynione przez organ I instancji są niepełne i nieścisłe. Zwłaszcza, że organ nie wziął pod uwagę, że obecnie rozpoczął studia doktoranckie na [...] w K., i dlatego nie przebywa w miejscu zameldowania. Podkreślił, iż nie można rozumieć pojęcia opuszczenie miejsca stałego pobytu bez wymeldowania dosłownie. W każdym przypadku należy, bowiem stwierdzić cel oraz przyczyny nie przebywania w strony w miejscu stałego pobytu, gdyż niewątpliwie "zarówno skarżący jak i jego ojciec korzystają z lokalu w sposób jaki umożliwia im to sytuacja życiowa jak i stosunki rodzinne". Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania R. H., decyzją z dnia [...], nr [...], uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej wymeldowania z pobytu stałego R. H. i orzekł o odmowie jego wymeldowania z pobytu stałego w przedmiotowym lokalu, podzielając argumentację odwołującego, że jego pobyt w K. związany jest z kontynuacją nauki, jak też z uwagi, że utrzymuje kontakty z najemcą lokalu i tym znajdują się jego rzeczy osobiste. W dniu 27 lipca 2001 r. wpłynęło do Wojewody [...] pismo R. H. zawierające wniosek o uzupełnienie decyzji z dnia [...] poprzez rozstrzygnięcie sprawy w stosunku do J. H., w którym wywodzi, że wprawdzie odwołanie było podpisane jedynie przez R. H., jednak w odwołaniu wskazywał, iż decyzja o wymeldowaniu jego ojca również wydana została niezgodnie z prawem. Organ II instancji powinien był zażądać wyjaśnień lub pełnomocnictwa, czego w jego ocenie, stosownie do przepisu art. 33 ust, 4 K.p.a. odwołujący nie musiał czynić. Organ administracji publicznej nie może powoływać się na fakt, że R. H. nie użył sformułowania, iż występuje w imieniu własnym oraz ojca, bowiem z treści odwołania i biorąc pod uwagę łączne rozstrzygnięcie o ich prawach w decyzji organu I instancji, organ odwoławczy winien przyjąć, że odwołanie zostało złożone przez odwołującego także w imieniu ojca, a pozostałe wątpliwości mógł wyjaśnić, wzywając strony do uzupełnienia braku formalnego odwołania. Postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2001 r., nr [...], Wojewoda [...], na podstawie art. 111 § 1 K.p.a. odmówił uzupełnienia wskazanej decyzji, stwierdzając, że uzupełnienie decyzji może dotyczyć rozstrzygnięcia lub pouczenia o środkach zaskarżenia. Natomiast art. 127 § 1 K.p.a. oraz inne przepisy nie upoważniają organu II instancji do rozpatrzenia odwołania w stosunku do strony, która odwołania nie złożyła. W skardze do NSA na decyzję z dnia [...], nr [...] skarżący J. H. działający przez pełnomocnika R. H., wniósł o jej uchylenie w części dotyczącej utrzymania w mocy decyzji organu I instancji w sprawie jego wymeldowania, zarzucając naruszenie art. 8 i 9 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wykazując, że organ II instancji zignorował tę część odwołania kwestionującą prawidłowość decyzji organu I instancji, prawdopodobnie z powodu, że odwołujący nie umieścił informacji, że wnosi odwołanie w imieniu własnym oraz ojca. Odwołanie zostało, bowiem podpisane jedynie przez R. H. Organ drugiej instancji nie wyjaśnił przyczyn, które spowodowały pominięcie tej argumentacji, arbitralnie uznał, że J. H. odwołał się od decyzji organu I instancji. Nierozpatrzenie odwołania J. H. stanowi rażące naruszenie art. 9 K.p.a., zgodnie, z którym "organy administracji państwowej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego". Fakt, że została wydana jedna decyzja o wymeldowaniu oraz że odwołanie od decyzji podpisał jedynie R. H. przytaczając argumenty potwierdzające niezgodność z prawem podjętej decyzji zarówno w stosunku do siebie jak i ojca winien skłonić organ II instancji do rozważenia, czy odwołanie dotyczy obydwu zainteresowanych i wezwać stronę do przedłożenia wyjaśnienia lub pełnomocnictwa. Brak sformułowania, że odwołanie wnoszone jest zarówno w imieniu J. jak i R. H., nie może przesądzać o fakcie niezłożenia odwołania przez J. H., gdyż w wyroku z dnia 23 kwietnia 1993 r. stwierdzono: "o tym jaki charakter ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym, decyduje ostatecznie strona, nie organ administracyjny, do którego strona pismo to skierowała. W razie wątpliwości, organ administracyjny, mając na względzie postanowienia art. 7 - 9 k.p.a., powinien zapytać stronę o wyrażenie swojego stanowiska." (SA/Kr 2342/92). Natomiast w wyroku z dnia 29 marca 1988 r. Sąd Najwyższy stwierdził, iż "Narusza podstawowy obowiązek zapewnienia stronie postępowania administracyjnego czynnego udziału w każdym jego stadium uznanie, że bezskuteczne jest odwołanie złożone w imieniu tej strony bez dołączenia pełnomocnictwa (art. 33 § 3 zd. l k.p.a.) Wnoszący powinien jedynie zostać wezwany do usunięcia tego braku (art. 64 § 2 k.p.a.)" (OSNCP 1990/9 póz. 117). Fakt, że w uzasadnieniu decyzji organ II instancji nie uzasadnił dlaczego nie zajął stanowiska w kwestii wymeldowania J. H. rażąco narusza przepis art. 8 k.p.a., bowiem w wyroku z dnia 18 lutego 1994 r. NSA stwierdził: ,Jeżeli charakter pisma wniesionego przez stronę budzi wątpliwości, organ administracji ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. Kodeks postępowania administracyjnego nakłada bowiem na organy administracji obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie do organów Państwa. Z zasadą tą pozostaje w związku zasada udzielania informacji, określona w art. 9 k.p.a., zgodnie z którą organy administracji udzielają stronom informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania. A zatem strony postępowania powinny być informowane w takim zakresie, w jakim konieczne jest, by z powodu nieznajomości prawa nie poniosły szkody zwłaszcza w sprawach, których okoliczności dają podstawę do wniosku, że strona pierwszy raz zetknęła się z takimi problemami faktycznymi i prawnymi, (por. Wyrok Naczelnego Sądu administracyjnego z dnia 7 grudnia 1984 r. III SA 729/84 ONSA 1984/2 póz. 117)" (SA/Wr 1587/93). W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej odrzucenie, gdyż zaskarżona decyzja była wydana w wyniku rozpatrzenia odwołania R. H., J. H. nie złożył odwołania od decyzji I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga winna ulec odrzuceniu. Na wstępie odnotować należy, że ponieważ skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., to w oparciu o art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271- zwaną dalej Prawo o postępowaniu), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy sąd administracyjny. W tym przypadku jest to, z mocy § 1 pkt 9 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 25 kwietnia 2003r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwości między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej ( § 1).Kontrola o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. W myśl art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu, sąd odrzuca skargę, m. in., jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1). W dacie złożenia skargi, po myśli poprzednio obowiązującego art. 34 ust. 1 i 2 ustawy o NSA skargę do Sądu można było wnieść po wyczerpaniu środków odwoławczych, jeżeli służyły one skarżącemu przed organem właściwym w sprawie (ust. 1). Przez wyczerpanie środków odwoławczych należało rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek odwoławczy przewidziany w ustawie (ust. 2). W tej sprawie skarżącemu służyło niewątpliwie od decyzji organu I instancji odwołanie na podstawie art. 127 § 1 K.p.a., z którego nie skorzystał, pomimo pouczenia go o tej możliwości w decyzji organu I instancji. Wywody skargi pełnomocnika skarżącego nie zasługują na uwzględnienie. Z akt sprawy wynika, że odwołanie R. H. złożone zostało tylko w jego imieniu, co potwierdza oznaczenie wnoszącego odwołanie w piśmie skierowanym do organu odwoławczego i podpis złożony pod odwołaniem. Organ odwoławczy, zatem prawidłowo uznał, iż stroną postępowania odwoławczego jest R.H. Taką sytuację procesową, obecnie reguluje art. 52 § 1 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu, który nadal stanowi, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich, a przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Na tle powyższych ustaleń prawnych i faktycznych należy stwierdzić, iż w sytuacji, gdy przepisy procesowe przewidują środek weryfikacji decyzji, obowiązkiem skarżącego jest z niego skorzystać przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego. Nieskorzystanie z takiego środka weryfikacji rozstrzygnięcia skutkuje odrzuceniem skargi, ponieważ nie został spełniony warunek formalny dopuszczalności wniesienia skargi od Sądu. Mając powyższe na uwadze skargę na podstawie art. 58 § 1pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu, należało odrzucić.