II SA/Wr 2441/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie: sędzia WSA Daria Sachanbińska asesor sądowy Grażyna Jeżewska - spraw. Protokolant: referent Dorota Rak po rozpoznaniu w dniu 1 października 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) orzeka, iż zaskarżona decyzja w całości nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. na rzecz E. P. kwotę 10 (słownie: dziesięć) złotych tytułem kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu. Decyzją z dnia [...], nr [...] wydaną, na podstawie art. 43 ust. 2a i art. 27 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w D. uchylił decyzję Nr [...] z dnia 22 stycznia 2002 r. z powodu poprawy warunków E. P. od 1 lipca 2003 r. W uzasadnieniu wskazał, że decyzją z dnia 22 stycznia 2002 r., nr [...] przyznał E. P. zasiłek stały wyrównawczy w wysokości 418 zł w związku z osiągnięciem wieku emerytalnego oraz brakiem dochodów przez stronę i jej konkubenta P. B., z którym strona od wielu lat prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. W uzasadnieniu podał, że powodem uchylenia decyzji przyznającej stronie zasiłek stały wyrównawczy był brak współpracy E. P. z Ośrodkiem, polegający na utrudnianiu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oraz odmowa podjęcia pracy przez konkubenta P. B., który oświadczył, że zarabia miesięcznie 200 zł., pracując dorywczo, natomiast nie ujawnił, czy pracuje zarobkowo stale i osiąga dochód. W odwołaniu od powyższej decyzji E. P. podniosła, że sama prowadzi gospodarstwo domowe i nie pozostaje w konkubinacie z P. B., tylko mieszka w jego mieszkaniu jako lokator i nie ponosi opłat za to mieszkanie, natomiast musi wspierać go pomocą. Wskazała również, że nie są jej znane dochody P. B. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 138 § l pkt 2 K.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazało, iż w rozpatrywanej sprawie, organ I instancji w ogóle nie wydał decyzji w dniu 22 stycznia 2002 r., natomiast przyjął za decyzję czynność wprowadzenia danych rodziny do programu "POMOST", zaś faktycznie prawo do przedmiotowego świadczenia organ ten przyznał stronie decyzją z dnia 19 października 2001 r. Z tego względu przyjął, że nie doszło do uchylenia decyzji, na mocy której strona nabyła prawo, co wyczerpywałoby przesłanki określone w art. 43 ust. 2a ustawy o pomocy społecznej. Uznał, że wprowadzenie danych strony do programu "POMOST", którą to czynność organ I instancji bezzasadnie uznał za decyzję przyznającą stronie prawo do zasiłku stałego wyrównawczego, jest czynnością techniczną. Skoro nie istniała decyzja objęta zaskarżona decyzją z dnia [...], w ocenie organu odwoławczego, postępowanie w sprawie stało się bezprzedmiotowe. W skardze Naczelnego Sądu Administracyjnego E. P. powtórzyła argumenty zawarte w odwołaniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. Zaznaczyła, że osiągnęła wiek emerytalny i nie ma żadnych środków na utrzymanie. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie z argumentacją zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: najpierw odnotować trzeba, że skoro skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. to w oparciu o przepisy art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271) sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny, na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 200r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270, zwaną dalej Prawo o postępowaniu. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie kontrolowana decyzja zapadła z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Zarzutu tego nie podniosła skarżąca, ale zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 138 ust. 1 pkt 2 K.p.a. organ odwoławczy uprawniony jest do wydawania decyzji uchylającej zaskarżoną decyzję i umorzenia postępowania pierwszej instancji. Przewidziany w tym przepisie wyjątek od generalnej zasady obligującej organ odwoławczy do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, należy interpretować ściśle. Jedyną podstawą do umarzania postępowania I instancji we wskazanej wyżej sytuacji jest stwierdzenie jego bezprzedmiotowości w rozumieniu art. 105 K.p.a. Przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak było podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego, czy też tylko w drodze postępowania administracyjnego prowadzonego przed rozstrzygającym w sprawie organem I instancji (vide: B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. W-wa 1998 r. str. 664). Jako przykłady uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania pierwszej instancji wymienia się, m. in. sytuacje, gdy sprawa została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną, skierowanie jej do strony nie będącej stroną w sprawie, naruszenie przepisów o właściwości. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu, zatem nie może być utożsamiana tylko z aktem administracyjnym (decyzją), jak to uczyniło Kolegium. W przedmiotowej sprawie nie wykazano istnienia podstaw do wydania przez organ II instancji rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji, które zamknęło skarżącej drogę do merytorycznego zbadania sprawy. Merytoryczne zbadanie sprawy było wobec tego obowiązkiem organu odwoławczego, tym bardziej, że organ odwoławczy ustalił, iż w dniu 19 października 2001 r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w D. wydał decyzję i przyznał E. P. zasiłek stały wyrównawczy w kwocie 406 zł. miesięcznie. Organ I instancji zmierzał do uchylenia tej decyzji, określił ją nieprawidłowo, jednak postępowanie prowadził w sprawie uchylenia decyzji administracyjnej na niekorzyść strony bez jej zgody, gdyż w jego ocenie, nastąpiły zmiany w sytuacji dochodowej osoby otrzymującej świadczenie. Tak był określony przedmiot sprawy i tym przedmiotem sprawy był związany organ odwoławczy. Zatem stwierdzenie organu odwoławczego, iż w okolicznościach konkretnej sprawy rozstrzygnięcie organu I instancji było nietrafne z uwagi na nie wskazanie decyzji w oparciu o którą skarżąca nabyła prawo do zasiłku stałego, mogło upoważniać co najwyżej do wydania stosownej decyzji reformatoryjnej, a nie wskazanej w art. 138 § 1 pkt 2in fine. Organ II instancji ma kompetencję do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w zakresie rozstrzygniętym przez organ I instancji. Z przedstawionych wyżej względów należało uznać, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań. Rozstrzygnięcie zawarte w punktach 2 i 3 wyroku oparte jest o przepis art. 152 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm.) w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271 ze zm.