II SA/Wr 2458/02

WyrokWSA we Wrocławiu2005-06-10

Skład orzekający: Tadeusz Kuczyński, Andrzej Wawrzyniak, Maria Tkacz-Rutkowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo odmówiły przyznania świadczenia przedemerytalnego skarżącej, mimo że po dacie złożenia wniosku zmieniły się przepisy dotyczące warunków przyznania tego świadczenia, a skarżąca nie została należycie pouczona o tych zmianach i ich konsekwencjach?
Ratio decidendi
Organy administracji publicznej naruszyły zasady postępowania administracyjnego (art. 7, 8, 9 kpa), nie wykazując w sposób dostateczny, że skarżąca została prawidłowo pouczona o mających zastosowanie przepisach prawa, w tym o zmianach w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, które mogły wpłynąć na jej prawa do świadczenia przedemerytalnego. Brak należytego pouczenia i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Stan faktyczny
Skarżąca J. M. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego, domagając się zaliczenia do okresu zatrudnienia pracy w gospodarstwie rolnym ojca. Organy I i II instancji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że praca w gospodarstwie nie miała charakteru stałego zatrudnienia i że skarżąca nie spełniała wymogu 35-letniego okresu uprawniającego do emerytury. Skarżąca podniosła, że po złożeniu wniosku zmieniły się przepisy dotyczące świadczenia przedemerytalnego, a organy naruszyły zasady postępowania administracyjnego, nie pouczając jej o tych zmianach.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewody D. i poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu W.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędziowie: NSA Andrzej Wawrzyniak (sprawozdawca) Asesor WSA Maria Tkacz-Rutkowska Protokolant: Aleksandra Rygielska po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. M. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Starosta Powiatu W., powołując się na art. 104 kpa oraz art. 6 pkt 6 lit. b), art. 6c ust. 2 pkt 1, art. 37k i art. 37l (w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu - Dz.U. Nr 154, poz. 1793) ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.), a także art. 10 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.), odmówił skarżącej J. M. przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że wnioskiem z dnia [...] r. skarżąca wystąpiła o przyznanie świadczenia przedemerytalnego, przy uwzględnieniu stałej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym jej ojca od [...]r. do [...]r. - łącznie [...] lata [...]miesięcy i [...] dni. Starosta wskazał, że na okoliczność wykonywanej pracy w gospodarstwie rolnym skarżąca przedstawiła oświadczenie własne oraz zeznania dwóch świadków. Ponadto załączono do akt zaświadczenie wystawione przez Starostwo Powiatowe w P. informujące, iż w rejestrze gruntów wsi K. założonym w [...] r. figuruje J. O. jako władający gruntami o powierzchni [...]ha, a Urząd Gminy w R. potwierdził pobyt stały skarżącej w K. od [...]r. do [...]r. Organ I instancji ustalił, że J. M. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy we W. w dniu [...]r. i jednocześnie złożyła wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego. Organ stwierdził, że skarżąca legitymuje się ogólnym okresem zatrudnienia wynoszącym [...] lat [...] miesięcy i [...] dni (bez wnioskowanej pracy w gospodarstwie rolnym) i wskazał, że J. M. urodziła się [...]r., czyli ukończyła [...] lata życia. Przed zarejestrowaniem się w urzędzie była zatrudniona w A we Wrocławiu od [...] r. do [...]r. w pełnym wymiarze godzin pracy. Stosunek pracy został rozwiązany na podstawie art. 11 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (Dz.U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19 z późn. zm.). Następnie Starosta wskazał, że po wydaniu decyzji odmownej przez organ I instancji organ odwoławczy decyzją z dnia [...]r. Nr [...] uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wojewoda podniósł, iż w celu dokładnego wyjaśnienia okoliczności związanych z ustaleniem czasu pracy w gospodarstwie rolnym należałoby ponownie przesłuchać świadków i wyjaśnić, czy choroba rodziców skarżącej mogła wpłynąć na to, że strona przejęła większość obowiązków w tym gospodarstwie. Po ponownym przesłuchaniu świadków organ I instancji stwierdził w ich zeznaniach rozbieżności (m.in. świadek M. R. podał, iż ojciec skarżącej we wnioskowanym okresie pracował w Zakładach Metalowych w R., a faktycznie pracował on tam do [...]r.), co skutkowało podjęciem dalszych czynności wyjaśniających. Uzyskano wówczas informację, że Urząd Gminy w R. nie posiada dokumentacji dotyczącej zameldowania na pobyt stały we wsi K. świadka M. R.. Dlatego organ I instancji uznał, że jego zeznania budzą wątpliwości co do ich wiarygodności. Analizując następnie zeznania świadka K. K., której zameldowanie we wsi K. zostało potwierdzone, organ stwierdził, że w jej zeznaniach też zaistniały rozbieżności. Zaznaczył przy tym w szczególności, że w dniu [...]r. K. K. podała, iż jest dla strony osobą obcą, a w dniu [...]r., że jest jej powinowatą. Organ I instancji podniósł następnie, że w dniu [...]r. sprawę przekazano na posiedzenie Kolegium do spraw rozstrzygania problemów związanych z zaliczeniem okresów zatrudnienia na podstawie zeznań świadków. Kolegium zaopiniowało negatywnie wnioskowany okres jako stałą pracę w gospodarstwie rolnym. Podzielając opinię Kolegium, iż udział strony w pracach gospodarskich nie miał charakteru stałej pracy, Starosta ponownie nie zaliczył wnioskowanego okresu i dlatego uznał, że skarżąca nie spełnia warunków do przyznania świadczenia przedemerytalnego wynikających z art. 37k ust. 1 ustawy, gdyż nie posiada 35-letniego okresu uprawniającego do emerytury. W odwołaniu wniesionym od tej decyzji J. M. wywodziła, że organ I instancji błędnie zinterpretował opisaną przez świadków jej stałą pracę w gospodarstwie rolnym ojca. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Wojewoda D., po rozpatrzeniu powyższego odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 37k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2001 r.) i art. 11 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki "do uzyskania statusu i prawa do zasiłku", jeżeli do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiety. J. M. składając wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego udowodniła łączny okres zatrudnienia wynoszący [...] lat [...] miesięcy i [...] dni. Nie zaliczono jej wnioskowanego okresu jako stałej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym ojca, ponieważ gospodarstwo miało małą powierzchnię ([...]ha), skarżąca uczęszczała w tym czasie do liceum ogólnokształcącego, a dowody potwierdzające jej stałą pracę w gospodarstwie na podstawie zeznań świadków uznano za niewiarygodne. Organ odwoławczy stwierdził, że praca w gospodarstwie rolnym ojca nie miała charakteru stałego zatrudnienia i była tylko pracą doraźną. W ocenie Wojewody skoro świadek M. R. od [...]r. do [...]r. zameldowany był we W., to nie może potwierdzić codziennej pracy skarżącej w gospodarstwie ojca od [...] r. do [...]r. i dlatego jego zeznania uznano za niewiarygodne. Natomiast świadek K. K. również nie potrafiła jednoznacznie określić, ile czasu skarżąca poświęcała pracy w gospodarstwie ojca. Podniesione zaś przez J. M. okoliczności, iż w związku z chorobą ojca przejęła ona większość obowiązków w gospodarstwie zdaniem organu odwoławczego nie mogą zostać uwzględnione, gdyż na podstawie przedłożonych orzeczeń komisji lekarskich ustalono, że ojcu skarżącej przyznano od [...]r. III grupę inwalidzką, a od [...]r. II grupę, co nie wykluczało lekkiej pracy. Biorąc pod uwagę małą powierzchnię gospodarstwa oraz liczną rodzinę, która również pracowała w tym gospodarstwie, a także fakt uczęszczania przez J. M. do szkoły średniej, to należy - według Wojewody - uznać, że praca skarżącej we wnioskowanym okresie nie mogła być traktowana jako praca domownika-rolnika, a jedynie miała charakter pomocy rodzinnej. Wskazując na powyższe organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca nie spełnia żadnego z warunków określonych w art. 37k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, które dałyby podstawę do przyznania świadczenia przedemerytalnego. Na powyższą decyzję J. M. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji podnosząc, że według uzyskanych w Powiatowym Urzędzie Pracy informacji dla otrzymania świadczenia przedemerytalnego koniecznym było wykazanie, iż miała przepracowane 35 lat i że do okresu zatrudnienia zalicza się pracę w gospodarstwie rolnym, o ile takową wykonywano. Ponieważ w młodości pracowała w gospodarstwie rolnym ojca złożyła w tym przedmiocie stosowne oświadczenie i powołała dowód ze świadków. W urzędzie poinformowano ją, że świadkami nie powinny być osoby z nią spokrewnione. Z uwagi na wykluczenie krewnych i bardzo podeszły wiek tych sąsiadów, którzy jeszcze żyją, wskazała jako świadka K. K., która nie jest jej krewną, lecz dalszą powinowatą (żona kuzyna), zamieszkującą "przez płot" z jej rodzicami. Nie pamiętała z uwagi na upływ czasu, że M. R., mieszkaniec ich wsi, w tym czasie już wyjechał do W.. Zauważając, że gdyby organy przeprowadziły wywiad we wsi K., to niewątpliwie ich ustalenia pokryłyby się z jej twierdzeniami, oświadczyła, że rozumie, iż w tym stanie faktycznym organy mogły uznać, że nienależycie wykazała okres pracy na roli. Składając jednak wniosek o świadczenie przedemerytalne jej zamiarem było uzyskanie takiego świadczenia. Nie miała przy tym świadomości, że po dacie złożenia przez nią wniosku zmieniła się ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Uważa, że wydając przedmiotowe decyzje organy naruszyły art. 7, 8 i 9 kpa, bowiem obowiązujące od 1 stycznia 2002 r. uregulowanie dawało jej prawo do świadczenia przedemerytalnego nawet bez uwzględnienia okresu pracy w rolnictwie. Odmowa przyznania jakiegokolwiek świadczenia w sytuacji, gdy już w dacie wydania decyzji przez organ I instancji obowiązywało nowe uregulowanie, jest w jej ocenie wykorzystaniem nieświadomości obywatela, który działa w zaufaniu do organów Państwa. Skarżąca podkreśliła, że od złożenia wniosku [...]r. nie uzyskała żadnego świadczenia. Wskazała ponadto na trudną sytuację finansową swojej rodziny. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał zaskarżoną decyzję i argumenty zawarte w jej uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Tak więc obecnie właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do art. 37k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (t.jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2001 r., świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie, spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli: 1) osiągnęła wiek co najmniej 58 lat kobieta i 63 lata mężczyzna i posiada okres uprawniający do emerytury, lub 2) w roku kalendarzowym, w którym został rozwiązany stosunek pracy lub stosunek służbowy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, ukończyła co najmniej 55 lat kobieta i 60 lat mężczyzna oraz posiada okres uprawniający do emerytury, lub 3) do dnia rozwiązania stosunku pracy, z przyczyn dotyczących zakładu pracy, osiągnęła okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn, lub 4) do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy, posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 34 lata dla kobiet i 39 lat dla mężczyzn, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. z 1994 r. Nr 1, poz. 1 z późn. zm.). Zgodnie z art. 37j ust. 1 pkt 1 tej ustawy, obowiązującym do 31 grudnia 2001 r., zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, jeżeli posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 30 lat dla kobiet. W myśl art. 37k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2002 r., w tym w czasie wydawania kwestionowanych decyzji, świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie, spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli: 1) osiągnęła wiek co najmniej 58 lat kobieta i 63 lata mężczyzna i posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, lub 2) do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 50 lat kobieta i 55 lat mężczyzna oraz osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn, lub 3) do dnia rozwiązania stosunku pracy, z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, osiągnęła okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn, lub 4) do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy, posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 34 lata dla kobiet i 39 lat dla mężczyzn, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy. W rozpatrywanej sprawie poza sporem jest to, że urodzona w dniu [...]r. skarżąca J. M. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy we W. w dniu [...]r., legitymując się ogólnym okresem zatrudnienia wynoszącym [...] lat [...] miesięcy i [...] dni (bez pracy w gospodarstwie rolnym), przy czym przed zarejestrowaniem się w urzędzie pracy była zatrudniona w A we W. od [...]r. do [...]r. w pełnym wymiarze godzin pracy, a stosunek pracy został z nią rozwiązany na podstawie art. 11 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (Dz.U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19 z późn. zm.). W złożonej skardze J. M. w istocie przyznaje, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy organy mogły uznać, że nienależycie wykazała okres pracy na roli. Składając jednak wniosek o świadczenie przedemerytalne jej zamiarem było uzyskanie takiego świadczenia. Nie miała przy tym świadomości, że po dacie złożenia przez nią wniosku zmieniła się ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Uważa, że wydając przedmiotowe decyzje organy naruszyły art. 7, 8 i 9 kpa, bowiem obowiązujące od 1 stycznia 2002 r. uregulowanie dawało jej prawo do świadczenia przedemerytalnego nawet bez uwzględnienia okresu pracy w rolnictwie. Odmowa przyznania jakiegokolwiek świadczenia w sytuacji, gdy już w dacie wydania decyzji przez organ I instancji obowiązywało nowe uregulowanie, jest w jej ocenie wykorzystaniem nieświadomości obywatela, który działa w zaufaniu do organów Państwa. Skarżąca podkreśliła ponadto, że od złożenia wniosku [...]r. nie uzyskała żadnego świadczenia. Istota sporu nie dotyczy zatem tego, czy należało skarżącej doliczyć okres pracy w gospodarstwie rolnym jej ojca do okresu uprawniający do emerytury, ale sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zachodziły podstawy w chwili wydawania zaskarżonej decyzji do przyznania skarżącej świadczenia przedemerytalnego bez doliczania do jej okresu zatrudnienia okresu pracy w gospodarstwie rolnym. W chwili zarejestrowania się skarżącej w Powiatowym Urzędzie Pracy obowiązujący wówczas przepis art. 37k ust. 1 pkt 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu wymagał do przyznania świadczenia przedemerytalnego osiągnięcia okresu uprawniającego do emerytury wynoszącego dla kobiet co najmniej 35 lat. Okres 31 lat 9 miesięcy i 23 dni nie był zatem wystarczający do uzyskania prawa do świadczenia przedemerytalnego, chociaż skarżąca spełniała określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w jej przypadku z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Nowelizacja art. 37k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu spowodowała, że od 1 stycznia 2002 r. skarżąca spełniała wszystkie wymagania określone w pkt 2 art. 37k ust. 1, bowiem do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres powyżej 6 miesięcy, ukończyła ponad 52 lata oraz osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący ponad 31 lat. Niezależnie od powyższego zauważyć wypada, że przed znowelizowaniem art. 37k cytowanej ustawy skarżąca spełniała wszystkie warunki konieczne o przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego. Skąpy materiał zgromadzony w aktach administracyjnych przekazanych Sądowi nie pozwala na jednoznaczne ustalenia, czy rejestrując się w Powiatowym Urzędzie Pracy we W. w dniu [...]r. skarżąca była informowana o treści art. 37k oraz art. 37j ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Nie wiadomo nawet, czy skarżąca domagała się tylko i wyłącznie przyznania świadczenia przedemerytalnego, czy też może była skłonna złożyć wniosek o przyznanie zasiłku przedemerytalnego, a także, czy rozważała ewentualne złożenie wniosku o przyznanie świadczenia przedemerytalnego dopiero po 1 stycznia 2002 r. Brak jest bowiem w szczególności nie tylko dowodów na prawidłowe i rzetelne pouczenie skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jej praw, ale również wniosku skarżącej złożonego w dniu [...]r. Nie ma więc możliwości ustalenia jego rzeczywistej treści. Przedstawiony przez organy administracyjne materiał nie pozwala zatem na dokonanie kontroli wystarczającej do właściwej oceny prawidłowości wydania kwestionowanych decyzji. Stosownie do art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W myśl art. 8 kpa organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Zgodnie z art. 9 kpa organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy przy uwzględnieniu zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli oraz prowadzenie postępowania administracyjnego w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli, a także należyte i wyczerpujące informowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem tego postępowania. Na konieczność uwzględniania przez organ administracyjny powyższych zasad i konsekwencje ich naruszenia zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w szczególności w wyroku z dnia 23 listopada 2004 r. sygn. akt OSK 807/04 wskazując, że naruszenie przepisów art. 8 i art. 9 kpa może doprowadzić do uchylenia wydanej w dotkniętym takim naruszeniem postępowaniu decyzji administracyjnej. Skoro zatem organy nie wykazały w dostateczny sposób, że skarżąca stosownie do zasad procedury administracyjnej wynikających z art. 7, art. 8 i art. 9 kpa była prawidłowo pouczona o mających zastosowanie w jej sytuacji przepisach prawa, to tym samym nie ma podstaw do skutecznego podważenia zarzutu skarżącej, iż organy z naruszeniem powyższych przepisów proceduralnych przeprowadziły postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie. Konsekwencją powyższego jest konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, bowiem naruszenie wskazanych wyżej przepisów postępowania administracyjnego niewątpliwie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy - zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji. Zauważyć wypada, że stosownie do art. 200 tej ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi jest zobowiązany do zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W tej sprawie Sąd pominął jednak to orzeczenie, gdyż skarżąca była zwolniona od kosztów sądowych z mocy ustawy. W myśl art. 152 cytowanej ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny jest także zobowiązany orzec, w jakim zakresie zaskarżony akt może być wykonany przed uprawomocnieniem się wyroku. W rozpatrywanej sprawie jednak nie zachodziła potrzeba orzekania w tym przedmiocie, ponieważ ani zaskarżona decyzja, ani poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie tworzyły po stronie skarżącej żadnych praw, ani nie nakładały na nią żadnych obowiązków. Nie miały zatem cech wykonalności. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło