II SA/Wr 2466/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie sędzia WSA Teresa Cisyk – spr. asesor sądowy Grażyna Jeżewska Protokolant: referent Dorota Rak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi S. G. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Nr [...], Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W., na podstawie art. 25 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 ze zm), pozbawił uprawnień kombatanckich S. G. W uzasadnieniu podał, że wymieniony posiadał przyznane przez ZBoWiD w O., decyzją z dnia 1 lutego 1977r., uprawnienie z tytułu walki o utrwalanie władzy ludowej w okresach od października 1948r. do maja 1950r. (z przerwami), łącznie 6 miesięcy, co wynika z zaświadczenia ZBoWiD nr [...]. Wskazał, że w okresie zaliczonym do uprawnień, S. G. pełnił służbę w Wojsku Polskim, ale w trakcie jej odbywania nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt. 6 ustawy. Podał, że opisany stan faktyczny ustalono na podstawie akt b. ZBoWiD. W związku z powyższym organ stwierdził, że skarżący uzyskał na mocy dotychczasowych przepisów uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej", a w myśl art. 25 ust.2 pkt. 2 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, takie osoby pozbawia się uprawnień kombatanckich. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, z dnia 24 października 2000r. złożył S. G. podnosząc, że odbywał obowiązkową służbę wojskową, musiał wykonywać rozkazy swoich przełożonych i uważa , że nie było to w żaden sposób utrwalanie władzy ludowej. Przywołał okoliczność służby wartowniczej przy obozie pracy jeńców niemieckich na terenie [...] oraz trudne warunki mieszkaniowe, jakie musiał tam znosić. Ponadto wskazał, na udział w rozbrajaniu terenu oraz poszukiwaniu ukrywających się w lasach powiatu [...] i [...] Dodał, ze brał udział w poszukiwaniu ukrywających się w okolicach [...] band UPA (rabunkowych). Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. postanowieniem z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 134 w związku z art. 127 § 3 i art. 129 § 1 i 2 kpa stwierdził uchybienie terminu do złożenia przez S. G. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej pozbawienia uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu organ podał, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru powyższej decyzji wynika, że skarżący otrzymał ją w dniu 20 lipca 2000r., zaś wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został nadany 27 października 2000r., czyli 99 dni od daty odbioru. Podkreślił, że skarżący wraz z wnioskiem nie złożył uzasadnionej prośby o przywrócenie terminu oraz nie uprawdopodobnił, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (art. 58 § 1 i 2 kpa). W skardze z dnia 24 września 2001r., S. G. nie kwestionował uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, jednakże wskazał, że było to następstwem jego stanu zdrowia i dolegliwości. Na okoliczność rodzaju posiadanego schorzenia przedstawił kserokopię zaświadczenia Nr [...] z dnia 14 stycznia 1976r.Wniósł o rozpoznanie jego sprawy, biorąc pod uwagę przebieg odbytej służby w wojskowej. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Z powodu śmierci skarżącego, żona W. G. przystąpiła do toczącego się postępowania podtrzymując skargę i wnioski w niej zawarte. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy odnotować, że skoro skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., to w oparciu o art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny. Na zasadzie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzygają spory kompetencyjne i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa wyżej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym, podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270). Sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna prawem, w tym z przepisami postępowania administracyjnego. Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem oceny Sądu, w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia z dnia [...] o stwierdzeniu uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej decyzją z dnia [...], o pozbawieniu uprawnień kombatanckich S. G., a nie ta decyzja, gdyż nie była ona badana w tym postępowaniu. Zauważyć należy, że od decyzji kierowników centralnych urzędów administracji rządowej, zgodnie z art. 127 § 3 kpa, strona niezadowolona może zwrócić się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W takim przypadku do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań. Termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zgodnie z art. 129 § 2 kpa wynosi 14 dni, od dnia doręczenia decyzji stronie. W przedmiotowej sprawie skarżący nie kwestionował faktu osobistego potwierdzenia odbioru oraz daty otrzymania decyzji tj. w dniu 20 lipca 2000r., zatem do rozważenia pozostały dalsze czynności podejmowane przez skarżącego i organ. Podkreślenia wymaga znaczenie elementu "terminu" i jego dochowania, w stosunkach administracyjnoprawnych w świetle prawa procesowego. Od jego spełnienia uzależniona jest w szeregu przepisów prawa, możliwość podjęcia skutecznej obrony interesu prawnego przez stronę, w toku postępowania administracyjnego. Po otrzymaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Kierownik do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w postępowaniu wstępnym zobowiązany był do podjęcia czynności mających na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Jeżeli organ, w tym przypadku Kierownik do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził, że nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wówczas wydaje postanowienie w trybie art. 134 kpa. Wydanie postanowienia w przedmiocie uchybienie terminu, winno być poprzedzone rozpatrzeniem prośby o przywrócenie terminu o ile taka prośba wpłynęła do organu. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie składał takiej prośby, a wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony po upływie 99 dni. Przywrócenie terminu jest instytucją procesową, a organem właściwym do przywrócenia lub odmowy, w omawianej sprawie jest organ administracji publicznej wskazany przez przepis art. 59 § 2 kpa. Stąd podnoszona przed sądem okoliczność ciężkiej choroby skarżącego, nie mogła zastąpić rozstrzygnięcia organu. Organ orzekający wydając postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania z art. 134 kpa, ma obowiązek poprzedzić wydanie orzeczenia dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego co do tego, czy odwołujący przekroczył termin określony w art. 129 § 2 kpa. Skoro organ orzekający, w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] stwierdził, że skarżący wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, kiedy minął już przewidziany ustawą termin, to mając na uwadze, że art. 134 kpa jest normę bezwzględnie obowiązującą, nie miał innej możliwości, jak stwierdzenie uchybienia terminowi do dokonania takiej czynności przez skarżącego. Wobec powyższego, na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), skargę oddalono.