II SA/Wr 2469/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędziowie: Sędzia WSA ( del. ) Krystyna Skowrońska - Pastuszko Asesor WSA Ewa Kamieniecka – sprawozdawca Protokolant: Magdalena Domańska - Byskosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania wypłaty dodatku do uposażenia za mistrzowską klasę kwalifikacyjną specjalisty wojskowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia [...]r. Dowódca [...] Batalionu Dowodzenia OW wstrzymał starszemu sierżantowi sztabowemu R. S. wypłatę dodatku do uposażenia z tytułu posiadania mistrzowskiej klasy kwalifikacyjnej specjalisty wojskowego. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu decyzji, na podstawie rozkazu Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego Nr [...]z dnia [...] r. w sprawie nadania, potwierdzenia i weryfikacji klas kwalifikacyjnych specjalistom wojskowym w jednostkach i instytucjach wojskowych Śląskiego Okręgu Wojskowego st. sierż. szt. R. S. uzyskał mistrzowską klasę kwalifikacyjną w specjalności wojskowej [...] i otrzymał z tego tytułu dodatek do uposażenia zasadniczego w kwocie [...]zł. W związku z utratą z dniem 30 marca 2001 r. mocy obowiązującej decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia 2 marca 1995 r. Nr 29/MON w sprawie uzyskiwania klas kwalifikacyjnych przez specjalistów wojskowych i instruktorów spadochronowych w Siłach Zbrojnych RP ( Dz. Rozk. MON poz. 24 ) oraz "Instrukcji o klasyfikowaniu specjalistów wojskowych w Siłach Zbrojnych RP ( Sygn. Sztab. Gen. Szkol. 765/95 ), Dowódca Śląskiego Okręgu Wojskowego rozkazem Nr [...] z dnia [...]r. w sprawie klas kwalifikacyjnych uchylił rozkaz z dnia [...]r. w sprawie nadania, potwierdzenia i weryfikacji klas kwalifikacyjnych specjalistom wojskowym w jednostkach i instytucjach wojskowych. W miejsce dodatku z tytułu posiadania mistrzowskiej klasy kwalifikacyjnej przyznano st. sierż. szt. R. S. dodatek za I klasę ( jako uzyskaną przed 30 marca 2001 r. ) w kwocie [...]zł, ponieważ nie zostały wydane nowe przepisy prawne regulujące nadawanie klas kwalifikacyjnych. W odwołaniu od decyzji st. sierż. szt. R. S. wniósł o utrzymanie mistrzowskiej klasy kwalifikacyjnej w specjalności wojskowej [...]podnosząc, że art. 75 ust. 2 ustawy z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. Nr 120, poz. 1268 ) stanowi "z wyjątkiem rozporządzeń", w związku z czym nie traci mocy obowiązującej rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej wydane w formie decyzji z dnia 2 marca 1995 r. Nr 29/MON w sprawie uzyskiwania klas kwalifikacyjnych przez specjalistów wojskowych i instruktorów spadochronowych w Siłach Zbrojnych RP wraz z przepisami wykonawczymi. Ponadto decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia 2 marca 1995 r. nie została wymieniona w obwieszczeniu Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2001 r. w sprawie wykazu uchwał Rady Ministrów oraz ministrów i innych organów administracji rządowej i tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia utraty mocy obowiązującej tej decyzji. Po rozpatrzeniu odwołania Dowódca Śląskiego Okręgu Wojskowego decyzją z dnia [...]r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, uznając że otrzymanie przez st. sierż. szt. R. S. mistrzowskiej klasy kwalifikacyjnej nastąpiło bez podstawy prawnej. Stosownie do art. 75 ustawy z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz o zmianie niektórych ustaw z dniem 30 marca 2001 r. utraciły moc prawną akty stanowiące podstawę przyznania dodatku z tytułu posiadania mistrzowskiej klasy kwalifikacyjnej, tj. decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia 2 marca 1995 r. Nr 29/MON w sprawie uzyskiwania klas kwalifikacyjnych przez specjalistów wojskowych i instruktorów spadochronowych w Siłach Zbrojnych RP oraz "Instrukcja o klasyfikowaniu specjalistów wojskowych w Siłach Zbrojnych RP", jako wydane bez upoważnienia ustawowego. Decyzja Ministra Obrony Narodowej nie posiadała oparcia o odpowiedni przepis ustawowy i mimo charakteru wewnątrz resortowego stanowiła podstawę do podejmowania decyzji indywidualnych dotyczących żołnierzy zawodowych. Nie zamieszczenie jej w wykazie aktów prawnych, które utraciły moc prawną, stanowiącym załącznik do obwieszczenia Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2001 r. w sprawie wykazu uchwał Rady Ministrów oraz ministrów i innych organów administracji rządowej ( M. P. Nr 47, poz. 782 ) nie ma decydującego znaczenia, gdyż z punktu widzenia formalno – prawnego wykaz ten ma wyłącznie charakter porządkowy, a nie normotwórczy. W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie zarzucając, że art. 75 ust. 2 ustawy z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz o zmianie niektórych ustaw stanowi "z wyjątkiem rozporządzeń", w związku z czym nie traci mocy obowiązującej rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej wydane w formie decyzji z dnia 2 marca 1995 r. w sprawie uzyskiwania klas kwalifikacyjnych przez specjalistów wojskowych i instruktorów spadochronowych w Siłach Zbrojnych RP wraz z przepisami wykonawczymi. Ponadto decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia 2 marca 1995 r. nie została wymieniona w obwieszczeniu Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2001 r. w sprawie wykazu uchwał Rady Ministrów oraz ministrów i innych organów administracji rządowej, które ma nie tylko charakter porządkowy. Skarżący kwestionuje również pozbawienie go praw nabytych, uzyskanych po zdaniu egzaminów organizowanych przez przełożonych na podstawie obowiązującego prawa. W odpowiedzi na skargę Dowódca Śląskiego Okręgu Wojskowego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W związku z brakiem uregulowań prawnych zezwalających na wydawanie rozkazów czy decyzji w sprawie nadawania, podwyższania, potwierdzania klas kwalifikacyjnych oraz przyznawania dodatków pieniężnych za klasę kwalifikacyjną uzyskaną po dniu 30 marca 2001 r. zaistniała konieczność dokonania weryfikacji i ponownego ustalenia prawa każdego żołnierza do posiadanej klasy i pobieranego dodatku po dniu 30 marca 2001 r., co organy wojskowe uczyniły wydając zaskarżone decyzje. Natomiast art. 163 K.p.a. zezwalał organowi wydającemu decyzję, uchylić z urzędu wydaną decyzję na mocy której strona nabyła prawo. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm. ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Uchylenie aktu administracyjnego następuje w przypadku stwierdzenia wystąpienia istotnych wad postępowania lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ). Skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest decyzja Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego utrzymująca w mocy decyzję Dowódcy [...] Batalionu Dowodzenia OW, wstrzymującą wypłatę dodatku do uposażenia za mistrzowską klasę kwalifikacyjną st. sierż. szt. R. S.. W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że skarżącemu przyznano mistrzowską klasę kwalifikacyjną rozkazem Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego nr [...]z dnia [...] r. w sprawie nadania, potwierdzenia i weryfikacji klas kwalifikacyjnych specjalistom wojskowym w jednostkach i instytucjach wojskowych Śląskiego Okręgu Wojskowego, wydanym na podstawie pkt 7 ppkt 1 lit. d) decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia 2 marca 1995 r. Nr 29/MON w sprawie uzyskiwania klas kwalifikacyjnych przez specjalistów wojskowych i instruktorów spadochronowych w Siłach Zbrojnych RP, stanowiącej według organów wojskowych obowiązujący wówczas akt prawny w przedmiocie przyznawania klas kwalifikacyjnych. Z powyższego należy wnioskować, że skarżący spełnił wszystkie wymagane przez organy wojskowe warunki niezbędne do uzyskania klasy kwalifikacyjnej wymienione w pkt 3 ppkt 1 decyzji Ministra Obrony Narodowej, tj. ukończył odpowiednią szkołę wojskową lub cywilną, wykazał się w czasie egzaminu kwalifikacyjnego wiedzą i umiejętnością wykonywania ćwiczeń praktycznych oraz norm szkoleniowych i technicznych, przez odpowiedni czas zajmował etatowe stanowisko służbowe ( funkcję ) objętą klasą kwalifikacyjną oraz odbył na tym stanowisku ( funkcji ) praktykę przez stosowny okres. Uregulowania zawarte w decyzji Ministra Obrony Narodowej ( pkt 8 ppkt 2 i 5 ) przewidywały także możliwość obniżenia lub pozbawienia klasy kwalifikacyjnej w określonych okolicznościach, tj. w wyniku obniżenia lub utraty kwalifikacji przez żołnierza albo na skutek popełnionych uchybień specjalistycznych, które spowodowały niesprawność lub awarię ( uszkodzenie ) obsługiwanego sprzętu technicznego lub uzbrojenia, bądź urazy cielesne albo powstała szkoda w mieniu wojskowym. Natomiast okresowe wstrzymanie przysługujących żołnierzowi uprawnień mogło nastąpić w przypadku zaniedbywania obowiązków służbowych, obniżenia lub utraty kwalifikacji specjalistycznych ( pkt 8 ppkt 7 ). Zasadniczo obniżenie lub pozbawienie klasy kwalifikacyjnej oraz okresowe wstrzymani uprawnień, zgodnie z decyzją Ministra Obrony Narodowej następowało z przyczyn zawinionych przez żołnierza, któremu nadano klasę kwalifikacyjną. Stosownie do pkt 9 ppkt 2 decyzji Ministra Obrony Narodowej żołnierze, którzy uzyskali klasy kwalifikacyjne, otrzymywali dodatek za klasę kwalifikacyjną, określony w odrębnych przepisach. Również skarżący, jak wynika z decyzji organów wojskowych, otrzymywał dodatek do uposażenia, w związku z uzyskaniem mistrzowskiej klasy kwalifikacyjnej na podstawie decyzji Ministra Obrony Narodowej. Pozbawienie skarżącego mistrzowskiej klasy kwalifikacyjnej oraz wstrzymanie wypłaty związanego z jej posiadaniem dodatku do uposażenia nastąpiło, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w wyniku stwierdzenia przez organy wojskowe utraty mocy obowiązującej decyzji MON stanowiącej podstawę nadania mistrzowskiej klasy kwalifikacyjnej, a więc z przyczyn niezależnych od żołnierza. Jako podstawę prawną wstrzymania wypłaty dodatku za klasę kwalifikacyjną powołano w osnowie decyzji organu I instancji przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 października 2000 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy ( Dz. U. Nr 90, poz. 1005 z późn. zm. ), w szczególności § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia oraz art. 163 Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do § 5 ust. 1 rozporządzenia, stanowiącego upoważnienie do załatwiania indywidualnych spraw w formie decyzji administracyjnej przez odpowiednie organy wojskowe, decyzja wstrzymująca lub obniżająca dodatek winna określać m. in. datę utraty uprawnień do dodatku oraz podstawę wstrzymania lub obniżenia dodatku. Jak już wyżej wskazano, jako jedyną podstawę wstrzymania skarżącemu dodatku do uposażenia, organ wojskowy podał w uzasadnieniu decyzji utratę mocy obowiązującej decyzji Ministra Obrony Narodowej stanowiącej podstawę nadania mistrzowskiej klasy kwalifikacyjnej. Analizując zasadność wstrzymania skarżącemu wypłaty dodatku do uposażenia należy mieć na uwadze § 35 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym żołnierz zawodowy otrzymujący na podstawie dotychczasowych przepisów dodatek o charakterze stałym, w tym również dodatek wypłacany według stawki zachowanej, któremu w związku z wejściem w życie rozporządzenia dodatek ten nie będzie przysługiwał albo będzie przysługiwał w niższej kwocie miesięcznej, do czasu uzyskania uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym co najmniej równego dotychczas otrzymywanemu, otrzymuje ten dodatek w kwocie stanowiącej różnicę pomiędzy porównywanymi uposażeniami. W ocenie Sądu organy wojskowe przed wydaniem decyzji w przedmiotowej sprawie winny były rozważyć możliwość wypłaty dodatku w dotychczasowej wysokości, mając na uwadze uregulowania wynikające z § 35 rozporządzenia, gwarantującego ochronę wynagrodzenia żołnierza, którego wysokość uległa obniżeniu wskutek zmiany przepisów. Obniżenie wysokości dodatku otrzymywanego przez skarżącego nastąpiło bowiem wskutek błędnej oceny organów wojskowych co do obowiązującego prawa w zakresie nadawania klas kwalifikacyjnych, natomiast dodatek do uposażenia został przyznany w wysokości przewidzianej w obowiązujących w momencie przyznania dodatku przepisach rozporządzenia w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy. Rozpatrując niniejszą sprawę należy również zauważyć, że samodzielnej podstawy do wydania decyzji wstrzymującej dodatek do uposażenia nie może stanowić art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity: Dz. U. Nr 98, poz. 168 z późn. zm. ), zawierający wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych i mający jednocześnie charakter odesłania do odrębnych przepisów. Zgodnie z art. 163 K.p.a. organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w niniejszym rozdziale ( tj. w rozdziale 13 działu II K.p.a. ), o ile przewidują to przepisy szczególne. Podstawę prawną decyzji wydanej w omawianym trybie stanowią przepisy ustaw odrębnych ( lub aktów wykonawczych do ustawy ). Przepis art. 163 nie może być powoływany jako jedyna i samodzielna podstawa prawna wzruszenia decyzji, ponieważ nie określa on przesłanek jej zmiany lub uchylenia, a jest wyłącznie normą odsyłająca do przepisów prawa materialnego zamieszczonych w różnych aktach prawnych. Wydanie decyzji na podstawie samego art. 163 K.p.a. stanowi przesłankę uchylenia jej przez sąd administracyjny. Natomiast decyzja wydana przez organ I instancji nie podaje przepisów odrębnych mogących stanowić podstawę prawną do wydania decyzji, jak również nie podaje, jaki akt administracyjny podlegał uchyleniu lub zmianie w trybie art. 163 K.p.a. Ponadto należy wskazać, że przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy zostały naruszone również inne przepisy regulujące postępowanie przed organami wydającymi decyzje administracyjne. Z akt sprawy nie wynika, aby organ I instancji spełnił obowiązek wynikający z art. 61 § 4 K.p.a., polegający na zawiadomieniu strony o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zmiany wysokości dodatku do uposażenia. Nie pouczono strony o przysługującym jej prawie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań ( art. 10 k.p.a. ). Wobec powyższego zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wystąpiły przesłanki do uchylenia zaskarżonych decyzji. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II wyroku znajduje umocowanie w art. 152 powyższej ustawy. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji.