II SA/Wr 2474/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie - Sędzia NSA Henryka Łysikowska - Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk (sprawozdawca) Protokolant -Krzysztof Caliński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi Wojewody Dolnośląskiego na uchwałę Rady Gminy Zgorzelec z dnia 9 września 2002 r., Nr 336/02 w przedmiocie zmiany uchwały tego samego organu z dnia 17 grudnia 2001 r., Nr 290/01 w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na 2002 rok i zasad jego finansowania oddala skargę. W dniu 9 września 2002 r. Rada Gminy Zgorzelec podjęła uchwałę Nr 336/02 w sprawie zmiany uchwały tego samego organu z dnia 17 grudnia 2001 r. w sprawie uchwalenia Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na 2002 rok i zasad jego finansowania. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu Wojewoda Dolnośląski zakwestionował zasadność przewidzianych w uchwale z dnia 9 września 2002 r. wydatków na zakup "kart do telefonów komórkowych dla Rewiru II Dzielnicowych w Zgorzelcu" oraz na "zakup paliwa dla Policji", które ujęto w ramach pkt 4 wydatków, dotyczącego zakupu materiałów i wyposażenia. Organ skarżący uznał cytowane zapisy za naruszające w istotny sposób art. 41 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (jednolity tekst -Dz. U. z 2002 r., Nr 147, poz. 1231 ze zm.). W przepisach tych nastąpiła konkretyzacja celów i egzemplifikacja działań, jakie powinny mieć miejsce w gminnym programie profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych. Przez użycie sformułowania "w szczególności działania te obejmują", ustawodawca nie zamyka katalogu możliwych i pożądanych czynności podejmowanych przez gminę w ramach programu. Nie oznacza to jednak - zdaniem Wojewody Dolnośląskiego - dowolności w dysponowaniu środkami uzyskiwanymi z opłat za zezwolenia na sprzedaż alkoholu, które stanowią źródło finansowania programu. Zapisane w programie działania gminy powinny być zgodne z celami, które zakłada ustawa. Celem ustawy jest zaś przeciwdziałanie przeciwdziałanie alkoholizmowi i wychowanie w trzeźwości, a adresatem działań podejmowanych w ramach programu nie jest policja, która nie jest zresztą także podmiotem powołanym do realizacji celów wyznaczonych przez ustawę. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna powołała się na Porozumienie, jakie Gmina Zgorzelec zawarła w dniu 5 grudnia 2001 r. z Komendą Powiatową Policji w Zgorzelcu, w ramach którego to Porozumienia Gmina zobowiązała się do zakupu 3 telefonów komórkowych w celu ich przekazania dzielnicowym Policji, a ponadto do zakupu w każdym roku kalendarzowym po 2 karty telefoniczne do każdego z tych aparatów i - w miarę możliwości finansowych - do zakupu paliwa dla radiowozów Policji. Podkreślono, że porozumienie zawarto na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca o samorządzie gminnym (jednolity tekst - Dz. U. z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 ze zm.), właśnie w celu skoordynowania niektórych działań związanych z realizacją zadań nałożonych na Gminę w ustawie przeciwalkoholowej. Przeznaczone środki zostaną wykorzystane wyłącznie do realizacji tych zadań, pod kontrolą Gminy. Przepis art. 41 wspomnianej ustawy nie przewiduje wyczerpującego katalogu zadań, a - wbrew odmiennemu zapatrywaniu skarżącego - czynności Policji, których wykonywaniu mają służyć środki przekazane przez Gminę na podstawie Porozumienia, mogą pomóc w realizacji zapisów art. 24 i 30 ustawy przeciwalkoholowej. 2 Sygn. akt: 3 II SA/Wr 2474/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Ze względu na dokonaną reformę sądownictwa administracyjnego wymaga wyjaśnienia, że od dnia 1 stycznia 2004 r. skarga podlegała już rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako miejscowo i rzeczowo właściwy. Uwzględniając dyspozycję art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), Sąd zobowiązany był stosować przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), powoływanej w dalszych rozważaniach - w skrócie-jako p.s.a. Biorąc pod uwagę przepisy ostatnio przywołanego aktu prawnego oraz rozwiązania materialnoprawne zawarte w ustawie z 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (zwanej w dalszych wywodach -skrótowo - ustawą), Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Stosownie do art. 41 ust. 1 i 2 ustawy, prowadzenie działań związanych z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych oraz integracji społecznej osób uzależnionych od alkoholu należy do zadań własnych gmin, realizowanych - między innymi - w postaci gminnego programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych. Nie bez znaczenia jest przy tym fakt, że konkretne zadania na tym polu zostały sformułowane przez ustawodawcę jedynie w postaci wyliczenia przykładowego, co umożliwia kreowanie przez gminy innych jeszcze form działalności. Owe dodatkowe formy działania należy w pełni akceptować, jeżeli mieszczą się w ramach eksponowanych w art. 4 ust. 1 in principio ustawy: profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych. Godzi się zauważyć, że gminy nie muszą wykonywać samodzielnie nałożonych na nie przez ustawodawcę zadań. Przeciwnie, z art. 9 ust. 1 także już wcześniej powoływanej ustawy z 1990 r. o samorządzie gminnym wynika jasno, że mogą w tym celu zawierać umowy z innymi podmiotami. Zawierając z Komendą Powiatową Policji w Zgorzelcu porozumienie, o którym mowa w odpowiedzi na skargę, Gmina Zgorzelec skorzystała z tego uprawnienia. Przedmiot Porozumienia został jednoznacznie wskazany w § 1. Chodziło mianowicie o ustalenie zasad działania obu umawiających się stron w celu wsparcia członków rodzin przed przemocą w rodzinie oraz pomocy, jaką Policja zobowiązała się udzielać Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, właśnie w ramach Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. Obie strony przyjęły na siebie konkretne zobowiązania. Policja zobowiązała się - w szczególności - do natychmiastowej i zdecydowanej reakcji na telefoniczne zgłoszenia o przemocy w rodzinie oraz do wykonywania (na zlecenie Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych) niektórych czynności związanych z dowozem osób uzależnionych od alkoholu na badania biegłego oraz na leczenie zamknięte do Wojewódzkiego Szpitala dla Nerwowo i Psychicznie Chorych w Sieniawce (§2 pkt 1 i 2 Porozumienia). Pierwsze z tych zadań wprost koresponduje z zapisem przyjętym w art. 41 ust. 1 pkt 2 in fine ustawy, drugie zaś stanowi doprecyzowanie sposobu 3 Sygn. akt: 3 II SA/Wr 2474/02 realizacji obowiązku ustawowego nałożonego na Policję w art. 30 ust. 1 w związku z art. 24 ustawy. Logicznym korelatem zobowiązań zgorzeleckiej Policji są zobowiązania przyjęte przez Gminę w zakresie zabezpieczenia materiałowego zaplecza wykonania powinności pierwszej z wymienionych stron Porozumienia. Chodzi o zakup 3 telefonów komórkowych dla dzielnicowych oraz kart telefonicznych do tych aparatów, w liczbie 2 na każdy telefon rocznie. "W miarę możliwości finansowych" Gmina zobowiązała się ponadto "do zakupu paliwa dla radiowozów Policji realizujących zadania wymienione w § 2" (tak w § 3 pkt 1, 2 i 3 Porozumienia). Jeżeli dodatkowo uwzględnić treść § 4, zgodnie z którym Policja zobowiązuje się wykorzystać mienie przekazane przez Gminę "ściśle do realizacji zadań określonych w Porozumieniu", oraz brzmienie § 5, w myśl którego "w celu utrzymania bieżącego nadzoru nad wykonywaniem zadań objętych Porozumieniem, Gmina zastrzega sobie prawo kontroli w tym zakresie", jawi się finalna konkluzja o bardzo precyzyjnym ujęciu postanowień Porozumienia, którego treść dobitnie przekonuje, że zostało ono zawarte w celu urealnienia pewnego odcinka działań podejmowanych ewidentnie w ramach profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych. W przedstawionej sytuacji nie można się absolutnie zgodzić ze sformułowanym przez Wojewodę Dolnośląskiego zarzutem "istotnego naruszenia" art. 4 ust. 1 i 2 ustawy, poprzez dowolność w dysponowaniu przez Gminę Zgorzelec środkami uzyskiwanymi z opłat za zezwolenia na sprzedaż alkoholu. Taka ocena Sądu obligowała z kolei do oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.s.a.