II SA/Wr 248/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. i M.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi D. i M.W. oraz M.W. i J.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uzgodnienia zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie zbiornika na nieczystości płynne postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu 3 lutego 2009r. wpłynął do Sądu formularz wniosku skarżących D. i M.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wynika z niego, że skarżący nie mają nikogo na utrzymaniu oraz nie pozostają z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym. Na ich miesięczny dochód składają się: emerytura D.W. w wysokości 993,00 zł brutto oraz emerytura M.W. w wysokości 1202,00 zł brutto. Co łącznie daje kwotę 2195,00 zł. Prócz emerytury nie mają żadnych dochodów. Są współwłaścicielami nieruchomości – działek nr 96/1 i 96/2 o pow. 2500 m 2 w N.D.. Nie posiadają natomiast żadnych oszczędności, papierów wartościowych oraz innych przedmiotów wartościowych. Nadto – jak wskazali skarżący – w mieszkaniu nie ma zimnej wody i ogrzewania. Postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2009r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił D. i M.W. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sprzeciw od powyższego postanowienia wnieśli D. i M.W., domagając się jego uchylenia i przyznania pomocy w celu złożenia kasacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 245 § 1 powyższej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§4). W rozpatrywanej sprawie skarżący D. i M.W. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy zauważyć, że oceniając możliwość przyznania prawa pomocy, Sąd musiał rozważyć zarówno wysokość obciążeń finansowych, jakie strona jest zobowiązana ponieść na danym etapie postępowania, jak i sytuację materialną wnioskodawców i w kontekście tego - możliwość ponoszenia przez nich kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania w niniejszej sprawie, przy uwzględnieniu faktu podjęcia przez Sąd postanowienia z dnia 26 lutego 2009r. o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku zapadłego w dniu 30 stycznia 2009r., skarżący nie są obowiązani pokryć żadnych kosztów postępowania sądowego. Ponadto oceniając okoliczności wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy, w szczególności wysokość miesięcznego dochodu (2195,00 zł brutto) oraz brak kosztów miesięcznego utrzymania, Sąd doszedł do przekonania, że nie stanowią one podstawy uzasadniającej przyznanie skarżącym prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Tym samym skarżący nie wykazali, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zgodnie z przepisem art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy. Należy zaznaczyć, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowany w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można bezrobotnych bez prawa do zasiłku), lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Zaś takie okoliczności wobec skarżących nie występują. Wniosek o ustanowienie adwokata również nie został uwzględniony. Istotą bowiem prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata jest nieodpłatne korzystanie strony z pomocy pełnomocnika z racji przejęcie przez sąd ciężaru ponoszenia kosztów związanych z tą reprezentacją. Kryterium przyznania prawa do korzystania z bezpłatnej pomocy prawnej adwokata jest to, że strona znajduje się w sytuacji, w której wymaga takiej pomocy, a ze względu na swój stan majątkowy nie jest w stanie ponieść kosztów reprezentacji prawnej. Udział adwokata jest zatem potrzebny w takiej sprawie, w której strona wnosząc o ustanowienie adwokata jest nieporadna, ma trudności z samodzielnym podejmowaniem czynności procesowych, a jej sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienie kosztów związanych z czynnościami podejmowanymi przez adwokata. Taka sytuacja – w ocenie Sądu – nie zaistniała w niniejszej sprawie. Uwzględniając powyższe, Sąd doszedł do wniosku, że również przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym nie jest uzasadnione. Dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz koszty, jakie winni skarżący ponieść na obecnym etapie postępowania sądowego, nie pozwalają przyjąć, że skarżący nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy). Stąd orzeczono na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi.