II SA/Wr 249/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B.P. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia wznowionego postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną zatwierdzającą projekt budowlany i uchylającą pozwolenie na budowę. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. B.P. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. (Nr [...]) w przedmiocie umorzenia wznowionego postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną zatwierdzającą projekt budowlany i uchylającą pozwolenie na budowę. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 200 zł. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, że nie jest w stanie uiścić opłaty sądowej, gdyż jedynym jego źródłem dochodu jest wynagrodzenie z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (pracownia architektoniczna), w wysokości ok. 4700 zł brutto. Wyjaśnił także, że posiada do spłaty kilka kredytów, w tym "kredyt hipoteczny" (łączna rata ok. 3.000 zł). Wśród zaś składników posiadanego majątku wnioskodawca wymienił mieszkanie wraz z pracownią wielkości 102m². Pismem referendarza tutejszego Sądu z dnia 16 maja 2011 r. wezwano stronę skarżącą do sprecyzowania i udokumentowania danych dotyczących jej dochodów, zobowiązań i miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i domu, a także wyjaśnienia m.in. czy korzysta z pomocy osób trzecich oraz w jakiej wysokości byłby w stanie uiścić wpis sądowy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący wskazał, że uzyskuje nieregularne dochody z tytułu prowadzonej jednoosobowo działalności gospodarczej. Podkreślił także, że nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako bezrobotny, nie posiada prawa do zasiłku, prawa do świadczeń z opieki społecznej, biżuterii, kolekcji zbiorów i antyków. Wyjaśnił przy tym, że posiada 10 – letni samochód, sprzęt komputerowy oraz podstawowy sprzęt AGD i RTV, których wartość jest trudna do oszacowania, a nadto, że posiadane przez niego mieszkanie jest w trakcie remontu, który to została jednak wstrzymany ze względu na brak środków. Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2011 r. referendarz sądowy w tutejszym Sądzie odmówił skarżacemu przyznania prawa pomocy, które to orzeczenie zostało doręczone wnioskodawcy w dniu 24 czerwca 2011 r. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem B.P. w dniu 1 lipca 2011 r. złożył skutecznie sprzeciw, w wyniku czego postanowienie referendarza utraciło moc. Wskazał przy tym, że uwzględnienie wniosku o zwolnienie z kosztów jest uzasadnione także tym, że sprawę prowadzi nie tylko w swoim interesie, ale także w interesie społecznym innych obywateli, którzy zostali pominięci w trakcie postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej u.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając na uwadze powyższe regulacje Sąd ponownie rozpoznał na podstawie zebranego materiału dowodowego wniosek strony o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z postanowieniami art. 245 § 1 u.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 u.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 u.p.s.a.). Przepis art. 245 § 4 u.p.s.a. stanowi z kolei, że częściowe zwolnienie z opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Stosownie do postanowień art. 246 § 1 pkt 2 u.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Biorąc pod uwagę powyższe uregulowania normatywne, należy zauważyć, że w sytuacji gdy osoba fizyczna spełnia przesłanki określone w powyższym przepisie obowiązkiem Sądu jest przyznanie prawa pomocy. Na podmiocie ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, spoczywa z kolei ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zadaniem więc strony, jest niejako przekonanie Sądu, że jej sytuacja majątkowa nie pozwala uczynić zadość wymogom opłaty kosztów sądowych. W tym celu powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W gestii Sądu znajduje się już ocena czy strona w sposób należyty uargumentowała zasadność przyznania niniejszej pomocy (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005). Zadaniem Sądu jest zatem dokonanie wszechstronnej i rzetelnej oceny wskazanych we wniosku okoliczności uzasadniających przyznanie niniejszego prawa, z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy. Prawidłowe rozpatrzenie słuszności przyznania prawa pomocy wymaga uwzględnienia z jednej strony obciążeń finansowych wnioskodawcy, a z drugiej strony - jego możliwości finansowych. Przy ustalaniu możliwości finansowych wnioskodawcy należy mieć na uwadze jego realną sytuację materialną, biorąc pod uwagę dochód w przeliczeniu na członków rodziny oraz obciążenia finansowe w zakresie faktycznie ponoszonych wydatków. Odnosząc się do wniosku B.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tym samym wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd przede wszystkim zwrócił uwagę, że w uzasadnieniu złożonego wniosku strona nie wskazała udokumentowanych okoliczności motywujących niemożność poniesienia kosztów postępowania, w tym aktualnego zaświadczenia o wysokości uzyskiwanych dochodów. Nie przedłożono także stosownych dokumentów na skutek wezwania w tym przedmiocie. A to właśnie na wnioskodawcy ciąży obowiązek nie tylko rzetelnego i wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego, ale także poparcia powoływanych okoliczności środkami dowodowymi. W rozpoznawanej sprawie zaniechanie skarżącego w przedmiocie złożenia określonych dokumentów i oświadczeń, celem powzięcia przez Sąd informacji o rzeczywistym stanie majątkowym wnioskodawcy uniemożliwiło dokonanie analizy, czy spełnione są przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Oceniając zasadność przyznania w niniejszej sprawie prawa pomocy w części zwolnienia od kosztów Sąd miał na względzie także i to, że B.P. nie udokumentował faktu zadłużenia wynikającego z pobranych kredytów, w tym kredytu hipotecznego. Odnosząc się zaś do argumentu wnioskodawcy, iż postępowanie prowadzone jest także w interesie społecznym, wskazać należy, iż okoliczność ta nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia kwestii w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Regulacje normatywne procedury sądowoadministracyjnej nie przewidują bowiem odrębnego trybu dla postępowania prowadzonego w interesie społecznym. Mając zatem powyższe na względzie, stosownie do postanowień art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono jak w sentencji postanowienia.