II SA/Wr 249/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2012 r., na posiedzeniu niejawnym wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego, na skutek sprzeciwu strony skarżącej od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu z dnia 17 kwietnia 2012 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi B.P. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia wznowionego postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W niniejszej sprawie referendarz sądowy prawomocnym postanowieniem z dnia 27 października 2011 r. przyznał skarżącemu prawo pomocy w części dotyczącej zwolnienia z wpisu sądowego od skargi. W pozostałym zakresie wniosku nie uwzględnił wskazując, że skarżący nie wykazał (nie udokumentował) w należyty sposób swojej sytuacji finansowej, co nie pozwoliło na stwierdzenie zaistnienia przesłanek uzasadniających zwolnienie go z kosztów sądowych w całości. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 8 lutego 2012 r., skarżący złożył na urzędowym formularzu kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, wskazując w uzasadnieniu, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, utrzymuje się z nieregularnego dochodu uzyskiwanego z prowadzonej działalności gospodarczej. Poinformował nadto, że posiada mieszkanie o pow. 102 m2 oraz spłaca kredyty. Referendarz sądowy uznał, że oświadczenie zawarte we wniosku nie jest wystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony i w dniu 13 kwietnia 2012 r. doręczono skarżącemu wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji finansowej. Strona skarżąca w odpowiedzi na to wezwanie przesłała ponownie na urzędowym formularzu, uzasadniony równie lakonicznie (jak wyżej), wniosek o przyznanie prawa pomocy, tym razem żądając ustanowienia radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2012 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sadzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W dniu 9 maja 2012 r. skarżący wniósł sprzeciw, w którym zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu sprzeciw został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd. Takie rozwiązanie normatywne oznacza, że kwestię przyznania prawa pomocy uznaje się za nierozstrzygniętą i jest ona ponownie rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, jako sąd pierwszej instancji. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z treści ponownego wniosku (z dnia 13 kwietnia 2012 r.), strona skarżąca zdecydowała się na wystąpienie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zdaniem Sądu udokumentowanie sytuacji majątkowej przez skarżącego nie można uznać za wyczerpujące. Strona nie przedstawiła żadnych dokumentów uprawdopodabniających twierdzenia zawarte w podaniu, a tym samym nie sposób zatem przyjąć, że wykazała okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku. Zwracając się o przyznanie prawa pomocy, wnioskodawca zobowiązany jest do sporządzenia wniosku w sposób rzetelny. Powinny się w nim znaleźć wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy, a nadto okoliczności te – na żądanie Sądu – powinny być należycie udokumentowane (art. 255 p.p.s.a.). Mimo wezwania Sądu, strona skarżąca nie wyjaśniła i nie udokumentowała wielu istotnych okoliczności, które mogą kształtować jej sytuację finansową. Informacje te stanowią dla Sądu punkt odniesienia do stwierdzenia, że strona wykazała, że nie dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tymczasem dokonując analizy sytuacji materialnej strony skarżącej – wobec braku jakichkolwiek dokumentów, mimo wezwania Sądu – nie można dokonać weryfikacji oświadczenia co do jej stanu majątkowego. Ustawodawca konstruując przesłankę przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej postanowił, że nie dość, że nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, to jeszcze ma to wykazać przez rozpoznającym wniosek sądem. W interesie strony skarżącej jest zatem, aby już do samego wniosku dołączyć wszelką dokumentację pozwalającą na ocenę jej sytuacji finansowej. Jeśli zaś wnioskodawca nie czyni tego nawet na dodatkowe wezwanie sądu, to nie sposób dokonać obiektywnej oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Należy zauważyć, że regulacja zawarta w art. 246 § 1 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 tej ustawy, stosownie do którego strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku fakty jak również przedstawione dokumenty powinny uzasadniać okoliczności, o których mowa w omawianym art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Ocena, czy takie okoliczności zachodzą, należy do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy. Postawa strony, która wybiórczo prezentuje dokumentację mającą potwierdzać jej sytuację majątkową uniemożliwia uzyskanie pewności co do jej rzeczywistej sytuacji finansowej, przy czym to na niej spoczywa ciężar dowodu o braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I GZ 147/08, LEX nr 479137). Zdaniem Sądu wskazane okoliczności nie pozwalają na stwierdzenie, czy poniesienie kosztów pomocy prawnej jest dla strony skarżącej niemożliwe, albowiem z winy samego wnioskodawcy nie sposób stwierdzić jak jest rzeczywista sytuacja finansowa strony skarżącej, a tym samym nie sposób zweryfikować twierdzeń zawartych we wniosku. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.