II SA/Wr 2498/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie: WSA Teresa Cisyk – spr. Asesor sądowy Grażyna Jeżewska Protokolant : Katarzyna Johan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2005 roku sprawy ze skargi C. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] przedmiocie należności przedemerytalnych oddala skargę. Starosta [...] decyzją nr [...], z dnia [...], wydaną na podstawie art.6 pkt.6 lit. b, art. 37k ust. l, art.37o ust. l ustawy z dnia 14.12.1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz.514), odmówił C. S. przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego. W uzasadnieniu podał, że C. S. dokonując rejestracji w dniu 3 września 2003r., zawnioskowała jednocześnie o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego. Jednakże organ, po analizie przedłożonych dokumentów ustalił, że zainteresowana spełniła warunki do nabycia statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych, natomiast nie spełnia przesłanek stanowiących podstawę do świadczenia przedemerytalnego. Organ przywołując art. 37k ust. 1 ustawy wskazywał, że C. S. ukończyła wiek 51 lat, a zatem w przedmiotowej sprawie zastosowanie ma pkt. 2 tego przepisu, który stanowi, iż prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, kobieta osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 30 lat oraz ukończyła 50 rok życia. Organ podkreślił, że wskazane warunki tym przepisem tj wiek i okres 30 lat, muszą być spełnione łącznie. W sprawie C. S., na podstawie akt wynika, że do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy udowodniła nie 30 lat, lecz 28 lat 11 miesięcy i 17 dni łącznego stażu okresów składkowych, nieskładkowych oraz uzupełniających. Wskazano, że do łącznego okresu emerytalnego nie wliczono okresu pracy w gospodarstwie rolnym męża, wykonywanej od 01.01.1983 r. do 17.03.1986 r., ponieważ za żonę rolnika będącą domownikiem nie były opłacane składki na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych Rolników. Organ podał, że zgodnie z przepisami ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników taki obowiązek ciążył na zainteresowanej, bowiem za domownika uważa się osobę bliską rolnikowi, która pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym. W odwołaniu od powyższej decyzji C. S. podniosła, że jest gotowa opłacić składki na ubezpieczenie społeczne rolników, ponieważ pracując w latach 1983 - 1986 w gospodarstwie rolnym męża nie była świadoma o obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników. Ponadto podniosła, że jej okres pracy w gospodarstwie męża został udowodniony zeznaniami dwóch świadków. Wskazała, że zakład pracy A Sp. z o.o. uznając, że ukończyła 51 lat i posiada 32 letni okres zatrudnienia zwolnił ją z powodu redukcji etatu, a po skompletowaniu dokumentów do ZUS okazało się, że jej okres uprawniający do emerytury wynosi 28 lat 11 miesięcy i 17 dni, a nie 32lata. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że C. S. do dnia rozwiązania stosunku pracy, tj. do 4.09.2003 r. ukończyła 51 lat życia, zatem uprawnienia do świadczenia przedemerytalnego należało rozważać w świetle art. 37 k ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, zgodnie z którym świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 50 lat kobieta i 55 lat mężczyzna oraz osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn. Na podstawie akt ustalono, że w okresie od 1.10.1980 r. do 18.03.1986 r. skarżąca pracowała w gospodarstwie rolnym swojego męża, co udokumentowała zeznaniami świadków. Do okresu uprawniającego skarżącą do emerytury można zaliczyć okres pracy w gospodarstwie rolnym męża jako domownika od 1.10.1980 r. do 31.12.1982 r., natomiast od dnia 1.01.1983 r. należało opłacać obowiązkowe składki na ubezpieczenie społeczne rolników za domowników rolnika, a w przypadku C. S. składki nie były opłacane. Nie można więc uwzględnić do okresu uprawniającego do emerytury okresu pracy skarżącej jako domownika w gospodarstwie rolnym od dnia 1.01.1983 r. do 17.03.1986r. Organ uznał, że skoro C. S. udokumentowała okres uprawniający do emerytury wynoszący 28 lat, 11 miesięcy i 17 dni, stąd nie spełnia warunków aby nabyć prawo do świadczenia przedemerytalnego, ponieważ nie udokumentowała 30 letniego okresu uprawniającego do emerytury. Ponadto organ zasygnalizował, że aby okres pracy w gospodarstwie rolnym męża od 1.01.1983 r. do 17.03.1986 r. został zaliczony do okresu uprawniającego do emerytury, C. S. powinna przedłożyć zaświadczenie z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w S. o opłaceniu składek na ubezpieczenie społeczne rolników z tytułu pracy jako domownik w gospodarstwie rolnym męża. Skargę na powyższą decyzję wniosła C. S., podnosząc argumentację zawartą w odwołaniu. Wskazała, że pracowała w gospodarstwie rolnym męża, co udokumentowała, nie była świadoma obowiązku opłacania składek, bowiem nikt ją nie poinformował a w 2003r., kiedy chciała opłacić zaległe składki za okres od 1983r. do 1986r., w KRUS w S., odmówiono jej ich przyjęcia. Podniosła, że czuje się oszukana przez zakład pracy, który ją zwolnił, nie sprawdzając czy należy się jej wnioskowane świadczenie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy odnotować, że skoro skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., to w oparciu o art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny. Na zasadzie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzygają spory kompetencyjne i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa wyżej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym, podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270). Sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna prawem, przy czym rozważa prawo obowiązujące w dniu jej wydania jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji. Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Organy obu instancji orzekały w rozpoznawanej sprawie w trybie przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003r., Nr 58, poz. 514). Wszczęcie postępowania administracyjnego przed organem I instancji nastąpiło z dniem 3 września 2003r. Skarżąca oczekiwała od organu przyznania jej prawa do świadczenia przedemerytalnego, bowiem do dnia rozwiązania stosunku pracy tj. do 4 września 2003r., osiągnęła wiek 51 lat. Materialnoprawną podstawą do rozstrzygania w sprawie żądanego świadczenia, był art. 37k ust. 1 powyższej ustawy, który stanowił, że świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli: 1) osiągnęła wiek co najmniej 58 lat kobieta i 63 lata mężczyzna i posiada okres uprawniający do emerytury, lub 2) do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 50 lat kobieta i 55 lat mężczyzna oraz osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn, lub 3) do dnia rozwiązania stosunku pracy, z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, osiągnęła okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn, lub 4) do 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy, posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 34 lat dla kobiet i 39 lat dla mężczyzn, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z 29.12.1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, lub 5) zakończyła okres zatrudnienia, o którym mowa w art.19 ust.2a, i w wyniku zaliczenia go do okresu uprawniającego do emerytury spełnia warunki określone w pkt.1,3 lub 4. Jak z powyższego wynika, prawo do świadczenia przedemerytalnego może być przyznane osobie, która spełnia warunki określone w art. 37k ust. 1 pkt 1-5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Ustalenia w tym zakresie dokonuje starosta powiatu. Organy obu instancji orzekające w rozpoznawanej sprawie właściwie przyjęły, iż należało ją rozpatrywać w trybie art. 37k ust. 1 pkt. 2 ustawy, który stanowił o dwóch okolicznościach przesądzających o uzyskaniu uprawnienia do świadczenia przedemerytalnego. Bezsporną okolicznością w sprawie jest, iż skarżąca pracowała przez okres dłuższy niż 6 miesięcy w zakładzie pracy, w którym rozwiązany został z nią stosunek pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy i do dnia rozwiązania stosunku pracy ukończyła co najmniej 50 lat, a zatem przesłanka pierwsza z cytowanego przepisu została spełniona. Sporną okolicznością jest druga przesłanka z tego art. 37k ust. 1 pkt. 2 ustawy, tj. osiągnięcie okresu uprawniającego do emerytury wynoszącego co najmniej 30 lat dla kobiet. Organy orzekające wykazały, na podstawie posiadanych akt w sprawie, iż druga przesłanka w przypadku skarżącej nie została zachowana, bowiem skarżąca udokumentowała okres krótszy, niż wymaga tego wskazany przepis. Zwrócić należy uwagę, że w myśl ust. 3 tego przepisu, decyzję ustalającą wysokość emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego wydaje organ rentowy na wniosek powiatowego urzędu pracy. Stosownie też do treści ust. 4 tego artykułu, do postępowania w sprawie ustalenia wysokości emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące postępowania w sprawie świadczeń emerytalnych, tj. ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zauważyć należy, że do okresu uprawniającego do emerytury, od którego uzależnione jest prawo do świadczenia przedemerytalnego zalicza się okresy składkowe i nieskładkowe, zgodnie z przepisami powyższej ustawy. W przedmiocie zaliczenia pracy w gospodarstwie rolnym męża, jako okresy składkowe zaliczono skarżącej, na zasadzie art. 10 ust.1 przywołanej ustawy, okres przypadający przed 1 stycznia 1983r., po tej dacie należało opłacać obowiązkowe składki na ubezpieczenie społeczne rolników. Kwestią bezsporną jest, iż skarżąca za okres pracy od 01.01.1983r. do 17.03.1986r. w gospodarstwie rolnym męża, jak sama przyznała nie opłacała składki na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych Rolników, stąd nie udokumentowała opłacania składek z tytułu pracy jako domownik w gospodarstwie rolnym męża. Stąd organy orzekające w rozpoznawanej sprawie, nie miały podstaw prawnych do wliczenia skarżącej wykonywanej pracy w gospodarstwie męża od 1 stycznia 1983r. do 17 marca 1986r., do okresu uprawniającego do emerytury. Organy administracji publicznej działają na podstawie prawa i w granicach prawa (art. 6 kpa). Skoro przepisy w zakresie uzyskania uprawnienia do świadczenia przedemerytalnego wskazują na przesłanki, które skarżąca winna spełnić, stąd nie pozostawiona została ta kwestia do uznania organom, lecz do orzekania na podstawie obowiązujących przepisów w dacie orzekania, co do ustalonego w postępowaniu administracyjnym, stanu faktycznego. Skoro na podstawie analizy zgromadzonych akt w sprawie wykazano, że skarżąca do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy osiągnęła 28 lat 11 miesięcy i 17 dni łącznego stażu okresów składkowych, nieskładkowych oraz uzupełniających, stąd zaskarżone decyzje posiadają oparcie w obowiązującym na dzień orzekania przepisie art. 37k ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, bowiem nie zachodzi przesłanka druga z pkt. 2 tego przepisu, bowiem skarżąca nie osiągnęła okresu uprawniającego do emerytury wynoszącego co najmniej 30 lat. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrując się naruszenia prawa materialnego ani też innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił skargę.