II SA/Wr 2564/01

sygn. akt 3 II SA/Wr 2564/ 2001 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 czerwca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Moskała Sędziowie: Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (sprawozdawca) Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk Protokolant: Halina Rosłan po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi H. B. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. - Oddział Zamiejscowy w W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. III. sygn.akt3IISA/Wr2564/2001 2 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Nr [...] D. Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. - Oddział Zamiejscowy w W. - utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] znak [...], którą orzeczono o braku podstaw do stwierdzenia u H. B. choroby zawodowej - przewlekłego urazu akustycznego. Jak wynika z uzasadnienia decyzji organ odwoławczy ustalił jako okoliczność niesporną że H. B. w latach 1963-1993 pracował na takich stanowiskach pracy jak robotnik dołowy pod ziemią (Kopalnia A), pomoc drukarza (Zakłady B), wiązacz osnów (Zakłady C w G.), pracownik fizyczny (Zakłady D w J. Z.), traktowy (Zakład E w G), mistrz trakowy (Przedsiębiorstwo H w W. - Zakład I w J. Z.), górnik wiertacz (Kopalnia J). Postępowanie wyjaśniające w sprawie warunków pracy i narażenia zawodowego wykazało nadto, że H. B. narażony był na hałas w granicach 89-103 dB/A. Wskazano, iż Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w W. stwierdził ubytek słuchu (UP-22,6 dB, UL- 27,6 dB) - nie rozpoznał jednak zawodowego uszkodzenia. Także Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. orzeczeniem lekarskim z 31.05.200Ir. stwierdził brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, w szczególności brak podstaw do rozpoznania przewlekłego urazu akustycznego. Według Instytutu Medycyny Pracy w S. przy niedosłuchu obustronnie odbiorczym średnie podwyższenie progu słuchu z częstotliwości 1000,2000,4000 Hz z uwzględnieniem fizjologicznej poprawki wynosi UP-23, UL-29dB nie powoduje -z lekarskiego punktu widzenia - upośledzenia funkcji narządu słuchu w stopniu upoważniającym do rozpoznania choroby zawodowej. Organ odwoławczy wywodził, iż stosownie do przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej podjąć może Inspektor Sanitarny jedynie w oparciu o rozpoznanie i zgłoszenie choroby zawodowej, nie posiada on jednak kompetencji do zmiany merytorycznej treści rozpoznania lekarskiego a w sytuacji pana Borkowskiego, choć nie jest kwestionowane narażenie na hałas, to jednak W. Ośrodek Medycyny Pracy i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. nie rozpoznały choroby zawodowej. Wskazano też, że W. Ośrodek Medycyny Pracy - odnosząc się do audiogramu przedstawionego przez stronę - stwierdził, iż zapis niewłaściwej "rezerwy ślimakowej" nie pozwala odczytać audiogramu z niedosłuchem o typie odbiorczym. sygn. akt 3 II SA/Wr 2564/2001 3 Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem H. B. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę. Podniósł w niej, że czuje się pokrzywdzony i prosił o ponowne rozpatrzenie sprawy utraty przez niego słuchu. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z przepisem art.97§l ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Wobec powyższego niniejsza skarga podlegała rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako rzeczowo i miejscowo właściwy. Po myśli art.l §1 i §2 ustawy z 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153, poz. l269) - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (§1) a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto zgodnie z art.3§l powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Wyżej powiedziane oznacza, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. l45-150 ustawy). W ocenie Sądu kontrolowana decyzja uchybia prawu w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu. Nie budzi wątpliwości, że kluczowe znaczenie dla postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego - zgodne z przepisami proceduralnymi -tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest ustalenie zakresu praw i obowiązków strony takiego postępowania. Wskazać przy tym należy, iż konieczne w sprawie ustalenia dotyczyć muszą faktów prawotwórczych, a więc mających wpływ na załatwienie sprawy, a zatem chodzi o ustalenia dotyczące stanu faktycznego wyrażonego w normie prawnej. W stanie prawnym obowiązującym w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił przede wszystkim §1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U.Nr 65, poz. 294 ze zm.). Zgodnie z ust.l w/w paragrafu "za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób sygn. akt 3 II SA/Wr 2564/2001 4 zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy". W świetle powyższego w sprawie, przedmiotem której jest stwierdzenie choroby zawodowej, ustalenia wymaga: - po pierwsze czy choroba mieści się w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do w/w rozporządzenia, - po drugie czy choroba zawodowa spowodowana została działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy; oceniając działanie czynnika szkodliwego uwzględnić należy przy tym rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego jak i sposób wykonywania pracy (§1 ust.2). Jak wyżej powiedziano nie ulega wątpliwości, że ustalenia stanu faktycznego w powyższym zakresie poczynione muszą być zgodnie z przepisami prawa procesowego. Po myśli art.7 kodeksu postępowania administracyjnego, wyrażającego m.in. zasadę prawdy obiektywnej, organ orzekający winien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W tym celu, stosownie do wymogów określonych przepisem art.77§l kpa, organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowody. Ocena tak zebranego materiału powinna być dokonana w granicach prawem przewidzianej swobody. Art.80 kpa, wyrażający zasadę swobodnej oceny dowodów, obliguje przy tym organ administracyjny do przedstawienia poddającej się kontroli oceny dowodów ze wskazaniem (w uzasadnieniu rozstrzygnięcia - art.107 §1 i §3 kpa) jakie fakty uznał za udowodnione, dowodów na jakich się oparł w tym zakresie, przyczyn dla których dowodom tym dał wiarę. Zgodnie z przepisem §7 powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów - w sprawie chorób zawodowych - jednostkami organizacyjnymi właściwymi do rozpoznania chorób zawodowych są poradnie chorób zawodowych, kliniki chorób zawodowych, oddziały chorób zawodowych wchodzące w skład odpowiednich zakładów społecznej służby zdrowia, akademii medycznych lub instytutów naukowo-badawczych (...). Przewidziany cytowanym przepisem tryb ustalania istnienia pierwszej z w/w przesłanek tj. choroby zawodowej, mieszczącej się w wykazie chorób zawodowych, nie zwalnia jednakże organu orzekającego z obowiązku ustalania prawdy obiektywnej. Za utrwalony uznać należy pogląd, iż wymóg orzeczenia przez właściwe jednostki służby zdrowia o chorobie zawodowej nie oznacza związania tym orzeczeniem organu administracyjnego, orzekającego w sprawie. Wskazane orzeczenie lekarskie, dotyczące rozpoznania choroby zawodowej, jest jedynie opinią w rozumieniu art.84§l kpa. Trafnie wprawdzie wskazuje się, że bez tej opinii, bądź sprzecznie z nią organ administracji nie może we własnym zakresie dokonywać rozpoznania choroby zawodowej ani nie może ustalać czy rozpoznane schorzenie mieści się w powoływanym wykazie. Nie oznacza to jednak zwolnienia organu z obowiązku dokonania oceny tej opinii, jako jednego sygn. akt 3 II SA/Wr 2564/2001 5 z dowodów w sprawie, w granicach zakreślonych powołanym wyżej art.80 kpa. Zasadne jest stwierdzenie, że opinia powinna, aby organ administracji mógł się na niej skutecznie oprzeć, zawierać przekonywujące uzasadnienie. Opinia lakoniczna winna być uzupełniona, należycie działający organ administracyjny powinien też rozważyć konieczność zasięgnięcia, w spornej czy niejednoznacznej sytuacji, opinii innej placówki służby zdrowia, z zakreśleniem szczegółowych okoliczności, wobec których opiniujący powinni się ustosunkowywać. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy administracyjne obu instancji uchybiły przedstawionym wyżej wymogom proceduralnym. Przede wszystkim wskazać należy, iż niesporne było, że skarżący pracował w narażeniu na hałas, jak i że uszkodzenie słuchu (stwierdzone u skarżącego) wywołane hałasem zamieszczone było pod poz. 15 obowiązującego wówczas wykazu chorób zawodowych. Wykaz ten nie posługiwał się przy tym pojęciem "przewlekłego urazu akustycznego". Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (tak jak Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w W.) orzekając o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej stwierdził jednakże niedosłuch (obustronnie odbiorczy). Uzasadniając orzeczenie ograniczył się jednakże do wskazania, że obustronne obniżenie czułości słuchu (po uwzględnieniu fizjologicznej poprawki: UP-23, UL-29 dB) nie powoduje upośledzenia funkcji narządu słuchu w stopniu upoważniającym do rozpoznania choroby zawodowej - z lekarskiego punktu widzenia. Nie sposób zatem przyjąć aby omawiane orzeczenie zawierało rzeczowe i przekonywujące uzasadnienie. W świetle tego uznać należy, iż organ administracyjny - skoro poprzestał na lakonicznym, autorytatywnym orzeczeniu, niezawierającym przekonywującego uzasadnienie, nie obalającym przy tym domniemania związku przyczynowego między chorobą a warunkami narażającymi na jej powstanie - uchybił przedstawionym wyżej wymogom podjęcia wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy i jej załatwienia, Wskazać też trzeba na niewyjaśnioną rozbieżność: Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego stwierdził bowiem niedosłuch obustronnie odbiorczy zaś Wałbrzyski Ośrodek Medycyny Pracy wskazał, że audiogram wykazujący rezerwę ślimakową (20-25dB) nie pozwala na przyjęcie niedosłuchu o typie odbiorczym, charakterystycznym dla długotrwałego uszkadzającego działania ponadnormatywnego hałasu. Zaskarżonej decyzji - w ocenie Sądu - nie uzasadnia też załączone do akt pismo Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 26.10.1999 r. z treści którego wynika, że wg zespołu ekspertów z dziedziny niedosłuchu ubytek słuchu wielkości nieprzekraczajacej 30 dB nie pozwala - z lekarskiego punktu widzenia - na uznanie takiego niedosłuchu za chorobę zawodową. Zauważyć w tym miejscu należy, iż - jak zasadnie wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14.03.2002 r. sygn.akt III RN 78/01 - brak jest podstaw prawnych, aby z prawnego pojęcia choroby zawodowej eliminować "uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu", ze względu na stopień sygn. akt 3 II SA/Wr 2564/2001 6 uszkodzenia słuchu a resortowe zalecenia metodologiczne, nie będące w przedmiotowym zakresie źródłem prawa, nie mogą stanowić podstawy rozstrzygnięcia rozpatrywanego w sprawie problemu praw. Nadto w ocenie Sądu - w składzie orzekającym w niniejszej sprawie - na aprobatę zasługuje pogląd, iż "wystarczy (...) samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na powstanie danej choroby, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym przypadku warunki takie ją spowodowały. Nie wyłącza to możliwości wykazania, że - mimo pracy w warunkach narażających na daną chorobę - jej powstanie w konkretnym wypadku nastąpiło z innych przyczyn, niezwiązanych z wykonywaniem zatrudnienia, jednakże niedające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika, zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie na daną chorobę zawodową". W niniejszej sprawie tymczasem nie obalono domniemania związku przyczynowego między niespornym niedosłuchem a pracą w warunkach narażających na powstanie choroby. Z tych wszystkich względów, działając zgodnie z przepisem art. 145§1 pkt a i c powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.