II SA/Wr 2593/01

WyrokWSA we Wrocławiu2004-11-09

Skład orzekający: Henryk Ożóg, Lidia Serwiniowska, Andrzej Wawrzyniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pozbawienie wdowy uprawnień kombatanckich po zmarłym mężu, który uzyskał je z tytułu służby w Ochotniczej Rezerwie Milicji Obywatelskiej (ORMO) w okresie walk o utrwalenie władzy ludowej, jest zgodne z prawem, jeśli organ nie zbadał innych potencjalnych tytułów kombatanckich zmarłego męża, takich jak walka w "Istriebitielnych Batalionach"?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, pozbawiając wdowę uprawnień kombatanckich, naruszył przepisy postępowania administracyjnego, nie badając wyczerpująco materiału dowodowego i nie wyjaśniając wszystkich istotnych okoliczności faktycznych. W szczególności organ zaniechał zbadania, czy zmarły mąż skarżącej mógł posiadać inne tytuły kombatanckie, np. z tytułu walki w "Istriebitielnych Batalionach", co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W związku z tym zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja zostały uchylone.
Stan faktyczny
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił skarżącą K. H. uprawnień wdowy po kombatancie, przyznanych jej po zmarłym mężu J. H., który posiadał uprawnienia kombatanckie z tytułu służby w Ochotniczej Rezerwie Milicji Obywatelskiej (ORMO) w okresie walk o utrwalenie władzy ludowej. Po utrzymaniu decyzji w mocy przez organ II instancji, skarżąca wniosła skargę do sądu, podnosząc, że jej mąż walczył z wrogiem i zasługuje na uznanie go kombatantem, a pozbawienie jej uprawnień pogorszy jej sytuację finansową i zdrowotną. Skarżąca domagała się przywrócenia jej uprawnień i dobrego imienia męża.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt 4 II SA/Wr 2593/2001 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 listopada 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędziowie: WSA Lidia Serwiniowska NSA Andrzej Wawrzyniak (sprawozdawca) Protokolant: Anna Rudzińska po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. H. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień wdowy po kombatancie I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą; II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej kwotę 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, powołując się na art. 20 ust. 3 w związku art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.jedn. Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm.), pozbawił skarżącą K. H. uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie przyznanych przez Zarząd Wojewódzki Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w W. w dniu [...]r. po zmarłym mężu J. H.r, który w okresie od [...]r. do [...]r. był członkiem Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej i posiadał uprawnienia kombatanckie z tytułu udziału w walkach o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej od [...] r. do [...] r. W uzasadnieniu tej decyzji wywiedziono, że do rozważanej sytuacji ma zastosowanie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, zgodnie z którym pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, art. 2 oraz w art. 4 cytowanej ustawy. Powołując się na art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach organ stwierdził, iż Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej nie była służbą zmilitaryzowaną. Została powołana przez Ministra Bezpieczeństwa Publicznego na podstawie uchwały Rady Ministrów z dnia 21 lutego 1946 r. Jej utworzenie uzasadniano koniecznością wzmożenia walki z bandytyzmem, rabunkami i innego rodzaju przestępstwami oraz wzmocnienia ochrony porządku publicznego. Wskazując na powyższe Kierownik Urzędu uznał, że w świetle przytoczonych przepisów jakiekolwiek zadania wykonywane w ORMO nie mogą być uznane za działalność kombatancką. Podnosząc, iż uprawnienia przysługujące wdowie pozostałej po kombatancie mają charakter pochodny w stosunku do uprawnień współmałżonka organ stwierdził, że skarżąca jest wdową po osobie wymienionej w art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, to jest po osobie, której nie przysługują uprawnienia kombatanckie i dlatego zgodnie z art. 20 ust. 3 cytowanej ustawy należało orzec jak wyżej. Po rozpatrzeniu złożonego przez skarżącą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 3 oraz art. 129 kpa w związku z art. 25 ust. 2 pkt 2 i art. 20 ust. 3 ustawy o kombatantach utrzymał wyżej wymienioną decyzję w mocy. W motywach tego rozstrzygnięcia podano, że uchwała NSA z dnia 21 lutego 2000 r. sygn. akt OPS 15/99, na którą powoływała się skarżąca, dotyczy wyłącznie wdów pozostałych po osobach, które uzyskały uprawnienia kombatanckie z tytułu uczestnictwa w walkach o utrwalenie władzy ludowej w ramach pełnionej służby wojskowej w jednostkach WP w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r., a ponieważ mąż skarżącej posiadał uprawnienia z wyżej wymienionego tytułu w ramach służby w ORMO, uchwała ta w tym przypadku nie ma zastosowania. Wskazując, iż stan prawny w rozpatrywanej sprawie nie uległ zmianie i powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 1996 r. sygn. akt II AZP 32/95, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie znalazł podstaw do zmiany lub uchylenia uprzednio wydanej decyzji. Na powyższą decyzję K. H. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżąca kwestionując decyzje o pozbawieniu jej uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie podniosła, że jej zmarły mąż będąc członkiem ORMO walczył o utrwalanie władzy w takim samym stopniu, jak walczący w służbach mundurowych. Podała, iż walki często prowadzone były wspólnie z wojskiem i milicją oraz że na terenach tych było wówczas wielu Niemców. Wskazując, że za prowadzoną wtedy walkę z wrogiem nieżyjący mąż otrzymał uprawnienia kombatanckie, wywodziła, iż nie jest sprawiedliwe pozbawienie zmarłego męża miana kombatanta i odebranie jej uprawnień. Oświadczyła, że pozbawienie jej uprawnień wdowy po kombatancie pogorszy jej sytuację finansową i w rezultacie pogorszy się jej stan zdrowia. Wniosła o przywrócenie jej uprawnień kombatanckich, a zmarłemu mężowi "dobrego imienia, godności, szacunku i uznania go kombatantem za walkę z wrogiem naszej Ojczyzny". Oświadczyła, iż jest to dla niej sprawa bardzo ważna, prestiżowa, posiadająca wydźwięk moralny, istotny dla niej i wielu ludzi będących w podobnej sytuacji. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał zaskarżoną decyzję i argumenty zawarte w jej uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Tak więc obecnie właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 cytowanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.jedn. Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 z późn. zm.), a procedurę ich wydania regulują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach stanowi, iż pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które uzyskały uprawnienia na mocy dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestników walk o ustanowienie władzy ludowej lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, art. 2 oraz art. 4 cytowanej ustawy. Uprawnienia te zachowują jednak osoby, które uczestniczyły w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939 lub które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie, oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. W myśl art. 1 ust. 2 ustawy o kombatantach za działalność kombatancką uznaje się w szczególności uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu (pkt 6), a także uczestniczenie w tzw. Niszczycielskich Batalionach ("Istriebitielnych Batalionach") na dawnych ziemiach polskich w województwach: lwowskim, stanisławowskim, tarnopolskim i wołyńskim w obronie ludności polskiej przed ukraińskimi nacjonalistami, w latach 1944-1945 (pkt 7). Stosownie do art. 20 ust. 3 cytowanej ustawy, w brzmieniu obowiązującym w czasie wydawania zaskarżonej decyzji, uprawnienia, o których mowa w ust. 2, przysługujące kombatantom i innym osobom uprawnionym, przysługują również wdowom lub wdowcom - emerytom i rencistom pozostałym po kombatantach i innych osobach uprawnionych. Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest pozbawienie skarżącej uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie. Rozważając tę kwestię należy mieć na uwadze, że Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 lutego 2001 r. sygn. akt III RN 72/00 podkreślił, iż decydujące dla wyniku postępowania administracyjnego w zakresie uprawnień małżonków zmarłych osób korzystających z uprawnień kombatanckich, jest to, że sprawa wynika z żądania osoby, której uprawnienia - stosownie do art. 20 ust. 3 ustawy kombatanckiej - aczkolwiek przysługują z mocy prawa, ale w ustawowo ukształtowanych warunkach jako określony skutek bycia wdową po kombatancie i w tym sensie są określane jako pochodne. Nie ma tu konstrukcji dziedziczenia praw zmarłego kombatanta, lecz ustalenie przez ustawę uprawnień (nadawanych ustawą) wdowy po kombatancie. Wszystko zależy od ustalenia tej sytuacji faktycznej, z którą ustawa wiąże uprawnienia, to jest, że dana osoba jest wdową pozostałą po kombatancie. W sprawie, w której wdowa po kombatancie wykazuje ustawowy stan faktyczny jej uprawnienia, w wymienionym wyżej sensie, w drodze zaświadczenia potwierdzającego uprawnienia kombatanckie jej męża jest dopuszczalne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego zmierzającego do pozbawienia skutków prawnych tego zaświadczenia. Nie będzie to wówczas bezpośrednie postępowanie weryfikacyjne w trybie art. 25 ust. 4 ustawy o kombatantach, bo prowadzenie takiego postępowania w stosunku do osoby zmarłej oczywiście nie jest dopuszczalne, będzie to natomiast ustalenie przesłanki rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie uprawnień przysługujących wdowie, a w istocie - w wypadku ustalenia negatywnego - rozstrzygnięcie o odmowie wydania zaświadczenia potwierdzającego uprawnienia (art. 22 ust. 2 w związku z art. 20 ust. 3 i art. 25 ust. 4 ustawy kombatanckiej). Sąd Najwyższy wywiódł, iż na dopuszczalność przeprowadzenia takiego swoistego przeciwdowodu, że osoba dochodząca uprawnień na podstawie art. 20 ust. 3 ustawy o kombatantach nie jest wdową po "kombatancie" wskazuje art. 25 ust. 2 ustawy kombatanckiej określający, iż pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby spełniające określone w pkt 1 i pkt 2 warunki (podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach z dnia 4 października 2001 r. sygn. akt II SA/Wr 1806/2001 i II SA/Wr 1807/2001). W rozpatrywanej sprawie Zarząd Wojewódzki Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w J. G. w dniu [...]r. przyznał skarżącej uprawnienia przysługujące wdowie po kombatancie po zmarłym mężu J. H., który w okresie od [...] r. do [...]r. był członkiem Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej i posiadał uprawnienia kombatanckie z tytułu udziału w walkach o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej od [...] r. do [...]r. We wniesionej skardze skarżąca podnosiła w szczególności, że jej zmarły mąż będąc członkiem ORMO walczył wspólnie z wojskiem i milicją oraz że na terenach, na których prowadzono te walki było wówczas wielu Niemców. Przyjmując zatem, że nieżyjący mąż skarżącej w ramach ORMO mógł walczyć z grupami Wehrwolfu podstawową kwestią w tej sprawie byłoby rozstrzygnięcie, czy Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej była zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach. Dla rozstrzygnięcia zaś tej kwestii decydujące znaczenie ma to, czy sama Milicja Obywatelska była zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu wyżej wymienionego przepisu. Powyższe zagadnienie rozpatrywał Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Siedmiu Sędziów na posiedzeniu w dniu 12 czerwca 2000 r., konsekwencją czego było podjęcie uchwały (sygn. akt OPS 15/00) o następującej treści: "Milicja Obywatelska nie była zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego". Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 14 października 1999 r. sygn. akt III RN 93/99, że samo określenie "zmilitaryzowana służba państwowa", użyte w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, wskazuje, iż chodzi o służbę państwową, która następnie została zmilitaryzowana. Zdaniem Sądu Milicja Obywatelska nie została poddana instytucjonalnemu zmilitaryzowaniu, lecz została utworzona jako publicznoprawna formacja służby Bezpieczeństwa Publicznego podlegająca kierownictwu tego resortu. Skoro zaś sama Milicja Obywatelska nie była zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach, to tym bardziej za taką służbę nie może być uznana jej ochotnicza rezerwa. Przepis art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach w rozpatrywanej sprawie nie może więc mieć zastosowania. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 grudnia 1999 r. sygn. akt V SA 2088/98 (LEX nr 49294). W uzasadnieniu tego wyroku wskazano, że ORMO było organizacją, której cele i charakter określała początkowo uchwała Rady Ministrów z dnia 21 lutego 1946 r., a następnie ustawa z dnia 13 czerwca 1967 r. o Ochotniczej Rezerwie Milicji Obywatelskiej (Dz. U. Nr 23, poz. 108). Była to organizacja społeczna zrzeszająca pełnoletnich obywateli (art. 3 ust. 1), gotowych czynnie i w sposób zorganizowany uczestniczyć w ochronie ładu i porządku publicznego oraz w walce z rabunkami i innego rodzaju przestępstwami. Nie była to więc organizacja zmilitaryzowana, gdyż przynależność do niej była dobrowolna. W świetle powołanych wyżej przepisów, ORMO nie może być uznana za zmilitaryzowaną służbę państwową. W tym stanie rzeczy stwierdzić trzeba, iż stanowisko Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, że Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej nie jest zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach jest prawidłowe. Niezależnie od powyższego należy jednak dojść do wniosku, iż w realiach tej konkretnej sprawy, pomimo zgodnego z prawem stanowiska Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, że Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej nie jest zmilitaryzowaną służbą państwową w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach, zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca nie mogą być uznane za zgodne z prawem. Z akt administracyjnych wynika, że J. H. ubiegając się w [...] r. o przyjęcie do Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w złożonej wówczas deklaracji członkowskiej oraz w życiorysie podawał, że w [...] r. był w "Istriebitielnych Batalionach" i będąc w tej formacji walczył z bandami UPA. Skarżąca wnosząc o przyjęcie jej w poczet członków podopiecznych ZBoWiD w 1984 r. również w składanej przez siebie deklaracji informację taką zawarła. Jak już wyżej podkreślono, procedurę wydania decyzji administracyjnych regulują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis art. 107 § 3 kpa stanowi, iż uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji, co wynika również z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 kpa (zasada udzielania informacji) oraz art. 11 kpa (zasada przekonywania, czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia). Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa). Wbrew nakazom wynikającym z powyższych przepisów Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie ustosunkował się do znajdujących się w aktach kombatanckich twierdzeń nieżyjącego obecnie męża skarżącej, iż w [...] r. był on w "Istriebitielnych Batalionach" i będąc w tej formacji walczył z bandami UPA. Nie wyjaśnił zatem, czy w sprawie tej zostały spełnione warunki, o jakich mowa w art. 1 ust. 2 pkt 7 ustawy o kombatantach. Spełnienie zaś tych warunków pozwoliłoby skarżącej na zachowanie uprawnień przysługujących wdowie po kombatancie. Podkreślić przy tym należy, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w niniejszym postępowaniu był zobowiązany do wyjaśnienia, czy istnieją inne przesłanki do przyznania uprawnień kombatanckich zmarłemu mężowi skarżącej. Jak bowiem wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, a w szczególności w uchwale siedmiu sędziów NSA z dnia 4 marca 2002 r. sygn. akt OPS 13/01 (Pr.Pracy 2002/6/42), wniosek (zarzut) osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w tej ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich. Podzielając powyższe stanowisko uznać trzeba, iż ma ono odpowiednie zastosowanie również w sprawach w przedmiocie pozbawienia uprawnień przysługujących wdowie (wdowcowi) po kombatancie lub innej osobie uprawnionej, a obowiązek wyjaśnienia powyższej kwestii spoczywa na organie także wówczas, gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału wynika, iż dana osoba mogła posiadać inny tytuł uzasadniający posiadanie uprawnień kombatanckich niż tytuł przyznany przez były Związek Bojowników o Wolność i Demokrację. Obowiązkiem Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych było zatem zbadanie, czy nieżyjący mąż skarżącej - gdyby żył - zachowałby uprawnienia kombatanckie z tytułu innego niż uznany przez były Związek Bojowników o Wolność i Demokrację. Zebrany w sprawie materiał co najmniej dostatecznie wskazywał, że zmarły mąż skarżącej po należytym wyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności mógłby zachować przyznane mu uprzednio uprawnienia kombatanckie. Pomijając powyższą kwestię organ nie wyjaśnił należycie stanu faktycznego i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, naruszając w ten sposób wskazane wyżej przepisy postępowania administracyjnego, przy czym naruszenie tych przepisów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, z uwagi na wskazane wyżej naruszenia przepisów postępowania administracyjnego mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wniesiona w niniejszej sprawie skarga zasługiwała na uwzględnienie i w konsekwencji powyższego zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą należało wyeliminować z obrotu prawnego. Odnosząc się do wynikającej z art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji w razie uwzględnienia skargi zauważyć należy, iż zgodnie z art. 26 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego osoby, o których mowa w art. 25 tej ustawy, pozbawione prawomocną decyzją uprawnień kombatanckich tracą te uprawnienia. Zawarte w powołanym przepisie sformułowanie jest rozwiązaniem szczególnym w stosunku do przyjętych w Kodeksie postępowania administracyjnego w zakresie wykonywania decyzji i wywoływanych przez nią skutków prawnych. Przyjmuje bowiem, że tylko decyzja prawomocna jest podstawą utraty uprawnień kombatanckich. Wskazać trzeba, iż decyzja staje się prawomocna po upływie terminu do jej zaskarżenia do sądu administracyjnego oraz gdy sąd ten prawomocnie skargę odrzucił lub po jej rozpoznaniu oddalił (por. J.Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2000, s. 902). Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie w wyroku jest więc zbędne, ponieważ powyższa kwestia została uregulowana ustawowo. Mając na względzie powyższe - zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło