II SA/Wr 2606/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym; Przewodniczący: Sędzia NSA - Anna Moskała Sędziowie: Sędzia NSA - Krystyna Anna Stec Asesor WSA - Anetta Chołuj (sprawozdawca) Protokolant: - Monika Mikołajczyk po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. H. na decyzję Wojewody D. z dnia 27 października 2003r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta L. z dnia 3 września 2003 r. nr [...]; II. określa, że wymienione w pkt I decyzje nie mogą być wykonane. Z wnioskiem o wymeldowanie J. H. z pobytu stałego zwróciła się J. T. - najemca lokalu mieszkalnego położonego w L. przy ul. J. nr [...], uzasadniając wniosek faktem nie zamieszkiwania byłego męża od 5 lat w przedmiotowym lokalu. Przeprowadzone w sprawie postępowanie przez organ I instancji pozwoliło ustalić, iż nie można jednoznacznie określić stosunku najmu stron przedmiotowego lokalu gdyż funkcjonują dwa dokumenty zaprzeczające sobie nawzajem umowa najmu z 1995 r. i 2 umowy z 2000 r. sporządzone oddzielnie na obojga najemców, gdzie na jednej umowie jako najemca figuruje J. H., zaś na drugiej J. T. Ponadto wydany został wyrok eksmisyjny przez Sąd Rejonowy w Lubania z dnia 20 listopada 2001 r. sygn. akt IC 92/01 w stosunku do J. T., który do chwili obecnej nie został wykonany. Jak ustalono J. H. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu z powodu zamieszkiwania tam konkubenta J. T., czasami przychodzi do mieszkania na kilka minut lecz właściwie zamieszkuje u mamy, co zostało potwierdzone przez dzielnicowego oraz świadków. Jak ustalił organ I instancji minimalne zużycie energii na liczniku zainstalowanym w należącej do zainteresowanego części mieszkania potwierdza okoliczność, iż nie mieszka on w przedmiotowym lokalu. Ponadto wskazano, iż stosunki panujące pomiędzy byłymi małżonkami mogły być przyczyną opuszczenia przez zainteresowanego lokalu, jednak postępowanie nie wykazało, aby żona fizycznie utrudniała mu dostęp do lokalu wiec przyjęto iż opuścił miejsce pobytu stałego z własnej woli. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Burmistrz Miasta L. orzekł o wymeldowaniu J. H. z miejsca pobytu stałego, gdyż uznał, że po stronie wymienionego nastąpiło opuszczenie miejsca pobytu stałego bez wymeldowania się, spełnione zostały tym samym przesłanki określone w pierwszej części art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Od decyzji tej J. H. wniósł odwołanie zarzucając błędne zastosowanie art. 15 ust. 2 ustawy, nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, oparcie się na zeznaniach świadków wskazanych przez byłą żonę, natomiast pominięcie zeznań sąsiada. Wskazał, iż to była żona nie mieszkała w tym lokalu natomiast on opłacał mieszkanie i utrzymywał je w należytym stanie technicznym. Dodał, iż nie można go było wymeldować z lokalu przy ul. J. [...] gdyż zgodnie z umową najmu zawartą w 2000r. otrzymał on prawo do lokalu przy ul. J. [...]. Wojewoda D. działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. z 2001r. Dz. U. Nr 87, poz. 960 ze zm.) w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01 (Dz. U. Nr 78, poz. 716) oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta L. wywodząc, iż małżeństwo J. i J. H. zostało rozwiązane wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w J. G. z dnia 11 września 1998 r. sygn. akt I.C. 232/98, w którym Sąd na czas wspólnego zamieszkiwania stron, dokonał podziału do korzystania spornego mieszkania w ten sposób, iż przyznał jeden z pokoi, pozostawiając we wspólnym korzystaniu część pozostałych pomieszczeń. Przesłuchana w dniu 14 lipca 2003 r. J. T. zeznała, że były mąż nie zamieszkuje w spornym lokalu od lutego 1998r. tj. opuścił lokal jeszcze przed orzeczeniem wyroku rozwodowego i zabrał ze sobą swoje rzeczy osobiste oraz część rzeczy ruchomych. Odwiedza mieszkanie co pewien czas, aby zabrać korespondencję, nigdy jednak przez okres 5 lat nie nocował w tym lokalu. Jak wskazał organ odwoławczy, w rozmowie z dzielnicowym J. H. potwierdził, że od 5 lat nie zamieszkuje w spornym lokalu lecz nie ma obowiązku przebywać tam 24 godzin na dobę, przy czym nie wyjaśnił braku ruchomości w części lokalu należącej do niego. Jak wywodził dalej organ odwoławczy aktualnym miejscem pobytu odwołującego się jest mieszkanie należące do jego rodziców przy ul. A. K. nr [...] w L. Wobec powyższego organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji co do tego, że sytuacja J. H. odpowiada pierwszej części art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, bowiem opuścił on miejsce pobytu stałego bez dopełnienia ciążącego na nim obowiązku meldunkowego, toteż konieczne stało się wydanie decyzji administracyjnej w tym zakresie. Od decyzji tej J. H. złożył skargę do ówczesnego Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając temu rozstrzygnięciu naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności oraz naruszenie art. 7 i art. 77 kpa poprzez niewyjaśnianie stanu faktycznego sprawy i nie zebranie w wyczerpujący sposób całego materiału dowodowego sprawy. Zdaniem skarżącego w aktach sprawy zabrakło materiałów Policji dotyczących utrudniania zamieszkiwania, nie zebrano zeznań osób bezpośrednio mogących wnieść istotną wiedzę o istniejącym dla sprawy znaczeniu, osób bezpośrednio zamieszkałych przy ul. J. [...]. Jak wyjaśniał skarżący, organ przyjął za wiarygodne zeznania J. T. i wskazanym przez nią świadkom, natomiast odmówił wiarygodności jego zeznaniom oraz Pana Z. Skarżący wyjaśnia, iż posiada umowę najmu części lokalu, którą remontuje i ponosi za nią opłaty oraz dokonał rozdziału przesyłu i sprzedaży energii elektrycznej, co również świadczy o zamiarze mieszkania w przedmiotowym lokalu. Nie zgadza się z twierdzeniem organów, iż zabrał z mieszkania swoje rzeczy osobiste i ruchome. Na zakończenie wywodzi, iż uchylanie się przez Urząd i Burmistrza Miasta od wykonania wyroku Sądu w sprawie nakazu eksmisji J. T. i dostarczenia lokalu socjalnego narusza jego interesy prawne oraz faktyczne. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi w całości podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Powyższa skarga została wniesiona pismem z dnia 26 listopada 2003r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu. Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższy zapis ustawowy uzasadnia rozpoznanie niniejszej skargi przez tutejszy Wojewódzki Sąd Administracyjny. W myśl art. 3 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), zwanej dalej p.s.a. - sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą, co oznacza, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy). W ocenie Sądu wydane w sprawie przez organy obu instancji decyzje uchybiają obowiązującemu prawu w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie z obrotu. Na wstępie zwrócenia uwagi wymaga, iż kluczowe znaczenie dla postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego, tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest ustalenie zakresu praw i obowiązków strony takiego postępowania. Istotne jest przy tym, aby konieczne w sprawie ustalenia dotyczyły faktów prawotwórczych, mających wpływ na załatwienie sprawy. Chodzi zatem o ustalenia dotyczące stanu faktycznego wyrażonego w normie prawnej. Materialno-prawną przesłanką na podstawie której należało rozpoznać żądanie strony był przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która utraciła uprawnienie wymienione w art. 9 ust. 2 i bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego, albo osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim co najmniej przez okres 6 miesięcy, a nowego miejsca jej pobytu nie można ustalić. Z ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, usunięty został wymóg wykazywania przy zameldowaniu (na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące) potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu (pomieszczeniu), w którym ma nastąpić zameldowanie. Na skutek bowiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., K 20/01 (Dz. U. Nr 78, poz. 716) z dniem 19 czerwca 2002 r. art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych utracił moc, wobec niezgodności tego przepisu z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. W świetle tak brzmiącej regulacji ustalenia w sprawie wymagało zatem czy zachodziły wymienione wyżej przesłanki faktyczne do wymeldowania. W przedmiotowej sprawie uchybiono tym wymogom. Nie wyjaśniono jednoznacznie czy skarżący rzeczywiście opuścił lokal czy też mieszka tam nadal, nie przeprowadzono kontroli meldunkowej która wykazałaby kto właściwie mieszka w lokalu przy ul. J. [...] i czy rzeczywiście pokój przyznany sądownie skarżącemu jest pusty bez żadnych przedmiotów. Właściwe byłoby sprawdzenie rachunków za energię elektryczną, które jak wynika z akt sprawy wystawiane są oddzielnie za część lokalu zajmowaną przez skarżącego oraz za część lokalu zajmowaną przez J. T. Wprawdzie w decyzji organu I instancji pojawia się stwierdzenie, że " prowadzący postępowanie sprawdził zużycie energii, na liczniku J. H. - 12 kWh, na liczniku J. T. - 2035 kWh" , jednak w aktach sprawy brak jest dowodu potwierdzającego kto i kiedy sprawdził tą okoliczność. Za trafny należy uznać zarzut skarżącego, iż nie przesłuchano większej liczby lokatorów z ul. J. [...] w przypadku gdy zeznania dwóch z powołanych sąsiadów są ze sobą sprzeczne. Pomocne w wyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy byłoby także przesłuchanie lokatorów z ul. A. K. [...], zeznania te mogłyby potwierdzić czy skarżący mieszka u matki i od jakiego czasu. Należy również zauważyć, iż z protokołu przesłuchania dzielnicowego, nie wynika czy skarżący rzeczywiście opuścił lokal. Protokół przesłuchania jest bardzo lakoniczny i nie wiele wnosi do sprawy poza stwierdzeniem "że J. H. powiedział że obecnie i od dłuższego czasu mieszka u matki". Brak również w aktach sprawy potwierdzenia podejmowania przez organy administracji czynności zmierzających do ustalenia czy odnotowano w Komendzie Policji zgłoszenia utrudniania zamieszkania skarżącemu, jak wywodził skarżący w odwołaniu od decyzji I instancji. Informacje uzyskane przez organ pochodzą jedynie od zainteresowanej, dzielnicowego oraz świadków, których zeznania są całkowicie rozbieżne, co do faktu opuszczenia przez zainteresowanego mieszkania. Podkreślić trzeba, że jeżeli w sprawie występują sprzeczne interesy stron reprezentujących sprzeczne racje i argumenty, zadaniem organów administracyjnych jest wszechstronne przeanalizowanie tych racji i argumentów i podanie w rozstrzygnięciu, jakie względy przemawiały za uznaniem jednych, a odrzuceniem drugich, dlaczego pewne argumenty zostały przedłożone nad inne, niektóre dowody zostały uwzględnione, a innym odmówiono wiarygodności. Organ administracyjny dysponując sprzecznymi zeznaniami stron i świadków nie może uchylić się od oceny ich wiarygodności, a tym samym dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Na koniec wreszcie podkreślić trzeba, że w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego naruszono przepisy regulujące tryb przesłuchiwania świadków, w szczególności art. 79 k.p.a., zgodnie z którym strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem. Strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia. W aktach sprawy natomiast brak dowodów potwierdzających uczynienie zadość tym wymogom Powyższe prowadzi do wniosku, że w postępowaniu uchybiono zasadom procedury administracyjnej, nakazującym dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego poprzez wszechstronne rozważenie materiału dowodowego i ustosunkowanie się do zarzutów. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż uniemożliwiło wykazanie w sposób nie budzący wątpliwości, że zainteresowany opuścił sporny lokal w sposób trwały i dobrowolny. W konsekwencji błędnie poczynionych (z uchybieniem procedury) ustaleń stanu faktycznego nie było podstaw do zastosowania powołanego w sprawie przepisu prawa materialnego. Mając powyższe na względzie, działając na podstawie art. 145 § 1 lit. "a" i "c" oraz art. 152 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.