II SA/Wr 2621/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński /sprawozdawca/, Sędzia WSA /del/ Grażyna Staniszewska, Asesor WSA Ewa Kamieniecka, Protokolant apl. prok. Piotr Góralski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2005r. sprawy ze skargi S.S. na decyzję Wojewody D. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia przedemerytalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną przez nią w mocy decyzję organu I instancji; II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzją Wojewody D. z dnia [...]r. [...], na podstawie art. 37 k ust. 9 i art. 37 1 ustawy z dnia 14.12.1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (J.t. z 2001r. Dz.U. Nr 6, poz. 56 ze zm.) w związku art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17.12.2001r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz.U. z 200lr. Nr 154, poz. 1793) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania S. S. od decyzji Kierownika Powiatowego Urzędu Pracy w K. Filia w B.K., działającego z upoważnienia Starosty Powiatu, z dnia [...]r., nr [...], orzekającej o odmowie przyznania S. S. świadczenia przedemerytalnego od dnia [...]r. - utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach uzasadnienia podniesiono, że w zaskarżonej decyzji odmówiono przyznania S. S. prawa do świadczenia przedemerytalnego od dnia [...]r, uzasadniając tym, że nie spełnił łącznie wszystkich warunków przewidzianych w ustawie dla przyznania prawa do tego świadczenia, a w szczególności na dzień [...]r. nie osiągnął wieku 55 lat. W odwołaniu od tej decyzji skarżący wniósł o jej zmianę oraz podał, że odmówiono jemu przyznania świadczenia przedemerytalnego z powodu braku osiągniętego wieku w chwili wejścia ustawy. Skarżący stwierdził, że w jego przypadku na dzień wejścia ustawy tj. 07.11.2001r., miał ukończone 54 lata i rozpoczęty 55. rok życia, a obecnie ma rozpoczęty 56. rok życia, a do przyznania świadczenia przedemerytalnego dla byłych pracowników PGR zmusiła jego sytuacja materialna, która jest trudna. Skarżący od roku jest zarejestrowany w PUP w B. K.. bez prawa do zasiłku. Do chwili obecnej nie może podjąć pracy, z powodu jej braku. Skarżący wyjaśnił, że do osiągnięcia wymaganego wieku 55 lat brakuje mu jedynie [...]miesięcy, co zdaniem skarżącego, nie powinno być, aż taką przeszkodą, a świadczenie mogłoby być nieco niższe, bo i tak poprawiłoby jego sytuację materialną. Rodzina skarżącego w chwili obecnej utrzymuje się tylko z poborów żony, która pracuje jako pielęgniarka w NZOZ [...] na umowę zlecenie, mają na utrzymaniu uczącą się córkę. Skarżący podnosi, że przepracował prawie [...] lat, w tym [...] lat w PPGR i w tej chwili nie stać jego na opłacenie mieszkania, energii, zakup żywności oraz lekarstw. Na podstawie akt ustalono, że S. S. ur. [...]r. zgłosił się do Powiatowego Urzędu Pracy w K. Filia w B. K.. dnia [...]r. po okresie podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej od [...]r. do [...]r. oraz od [...]r. do [...]r., przedłożył zaświadczenie z dnia [...]r. z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. Inspektorat w K. o okresach podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej od dnia [...]r. do [...]r. oraz od [...]r. do [...]r. i decyzją z dnia [...]r. został uznany z dniem [...]r. za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku. W dniu [...]r. skarżący złożył wniosek w Powiatowym Urzędzie Pracy w K. F. w B. K.. "o przyznanie emerytury pomostowej", dołączając świadectwa pracy dokumentujące okresy zatrudnienia od [...]r. do [...]r. - Kombinat Państwowych Gospodarstw Rolnych w G. oraz od [...]r. do [...]r. - Przedsiębiorstwo Nasienne [...]w Z. Ś., a w dniu [...]r. oświadczył, że "precyzuje swoje podanie z dnia [...]r. i wnosi o przyznanie świadczenia przedemerytalnego dla byłych pracowników PGR". Rozpatrując odwołanie organ odwoławczy uznał je za bezzasadne. Zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17.12.2001r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół osoby, które przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub stypendium nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach. Zgodnie z przepisem art. 37 k ust. 9 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (J.t. Dz. U. z 200lr. Nr 6, poz. 56 ze zm.) pracownikowi byłego państwowego przedsiębiorstwa gospodarki rolnej przysługuje świadczenie przedemerytalne, jeżeli w dniu 7 listopada 2001 r. posiadał status bezrobotnego oraz spełniał łącznie następujące warunki: 1) osiągnął wiek - co najmniej 50 lat kobieta i 55 lat mężczyzna, 2) posiadał okres uprawniający do emerytury - wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, 3) był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w państwowym przedsiębiorstwie gospodarki rolnej przez okres co najmniej 10 lat, 4) zamieszkiwał w powiecie (gminie) uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. Warunki określone w wyż. cyt. przepisie muszą być spełnione łącznie, a S. S. urodził się [...]r. i mimo, że w dniu [...]r. zamieszkiwał w powiecie uznanym za zagrożony szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym, posiadał status osoby bezrobotnej, okres uprawniający do emerytury oraz był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w Kombinacie Państwowych Gospodarstw Rolnych w G. i w Przedsiębiorstwie Nasiennym [...]w Z. Ś.. przez okres ponad [...] lat to prawo do świadczenia przedemerytalnego nie może być przyznane. W skardze na tę decyzję do sądu administracyjnego S. S. powtórzył swoją wcześniejszą argumentację. W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie, również powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 marca 2005r., sygn. akt K 19/02 /ogłoszonym w Dz.U. z dnia 12 kwietnia 2005r., nr 59, poz. 517/ stwierdzono, że art. 3 pkt 14 lit. f ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. Nr 154, poz. 1793) ustalający nowe brzmienie art. 37k ust. 9 zdanie pierwsze ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514, Nr 90, poz. 844, Nr 122, poz. 1143. Nr 128, poz. 1176, Nr 135, poz. 1268, Nr 137, poz. 1302, Nr 142, poz. 1380, Nr 166, poz. 1608, Nr 203, poz. 1966, Nr 210, poz. 2036 i 2037, Nr 223, poz. 2217 i Nr 228, poz. 2255 oraz z 2004 r. Nr 64, poz. 593, Nr 69, poz. 624 i Nr 96, poz. 959) w części, w jakiej zawiera zwrot: "w dniu 7 listopada 2001 r.", uzależniający prawo do świadczenia przedemerytalnego pracowników byłych państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej od posiadania w tym dniu statusu bezrobotnego, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Otóż podkreślić trzeba przede wszystkim, iż zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w innych przepisach właściwych dla danego postępowania. W świetle powołanej normy konstytucyjnej nasuwa się wniosek, że skutkiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności przepisu stanowiącego podstawę prawną ostatecznej decyzji jest co do zasady powinność uchylenia takiej decyzji. Wskazać trzeba także, iż przepisem art. 82 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643) wprowadzono do Kodeksu postępowania administracyjnego artykuł 145 a) stanowiący, iż można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja (§ 1) oraz że skargę w takiej sytuacji wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (§ 2). Tak więc podnoszona okoliczność orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niekonstytucyjności danego aktu prawnego (podstawy decyzji administracyjnej) jest z woli ustawodawcy samodzielną podstawą wznowieniową. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 "b" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm./ w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm./, decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, gdy Sąd ten stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Stwierdzenie wad będących przyczynami wznowienia postępowania skutkować powinno uwzględnieniem skargi, niezależnie od tego, czy Trybunał Konstytucyjny stwierdził utratę w określonym zakresie, czy też w całości mocy obowiązującej przepisu stanowiącego podstawę prawną decyzji, oraz od tego, czy dane naruszenie ma wpływ na wynik sprawy. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 "b" ustawy Prawo o postępowaniu ... ma bowiem na celu ochronę obiektywnego porządku prawnego. W świetle powyższego należy przyjąć, iż jest zasadą, że Naczelny Sąd Administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego. Skoro zatem - jak wykazano - powoływana okoliczność stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja, jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego (przesłanką wznowieniową), to taka regulacja prawna uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji (oraz decyzji organu pierwszej instancji) przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Sąd nie orzekał w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji, gdyż decyzja odmowna zasadniczo nie nadaje się do wykonania.