II SA/Wr 2633/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Siedlecka, Sędzia WSA Mieczysław Górkiewicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Halina Kremis, Protokolant Magda Mikus, po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi 1. J. M. 2. Duszpasterstwa Rzymsko-Katolickiego Parafii A w D. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie budowy i robót prowadzonych przez J. i K. C. na posesji przy ul. Ks. D. [...] w D. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji II. odrzuca skargę złożoną przez Duszpasterstwo Rzymsko-Katolickie Parafii A w D. III. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana IV. zasądza od D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. na rzecz skarżącej J. M. kwotę 10 zł. (dziesięć złotych) tytułem kosztów postępowania sądowego. W piśmie z dnia [...]do organu nadzoru budowlanego J.M. występująca w imieniu nieokreślonych "osób mających groby bliskich przy rozsypującym się murze" wniosła o interwencję w związku z budową trwającą na działce sąsiadującej z cmentarzem, podczas której inwestor podniósł poziom gruntu przy murze cmentarnym oraz nie założył rynien na dachu, co powoduje niszczenie muru i zanieczyszczenie grobów. W dniu [...]organ zawiadomił inwestorów i Parafię o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie dot. budowy i robót na działce nr [...], a osobno wystosował także zawiadomienie do J. M. Decyzją z dnia [...]wydaną na podstawie art. 105 k.p.a. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w D. umorzył postępowanie w tej sprawie. Według uzasadnienia, w toku kontroli robót budowlanych stwierdzono, że wokół budowanego budynku został wyrównany teren poprzez nasypanie ziemi o grubości przy murze ok. 80 cm. Przy murze od strony cmentarza znajdują się groby z kamiennymi nagrobkami, a część płyt jest umieszczona na murze. Inwestor posiada pozwolenie na budowę oraz inwentaryzację geodezyjną powykonawczą budynku. Budynek nie posiada rynien oraz rur odprowadzających wody deszczowe. Okap budynku znajduje się ok. 75 cm od ściany budynku. Mur od strony cmentarza skorodowany, odpada tynk. Nie stwierdzono pęknięć muru ani zagrożenia zawaleniem. Budynek jest użytkowany jako warsztat samochodowy i skierowano do Kolegium ds. wykroczeń wniosek o ukaranie inwestora za samowolne przystąpienie do użytkowania. Budowa trwa od 1993r. zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym. Organ nie mógł zakwestionować braku rynien, skoro obiekt jest w trakcie budowy. Sprawa dot. zawilgocenia muru spowodowanego ukształtowaniem terenu dotyczy naruszenia art. 50 prawa wodnego (Dz. U. z 1974r. Nr 38, poz. 230 ze zm.) i w tym zakresie organ nadzoru nie był właściwy. Prace ziemne nie stanowiły robót budowlanych przy wznoszeniu obiektu budowlanego. Wszczęte postępowanie okazało się zatem bezprzedmiotowe. Odwołanie od powyższej decyzji złożyli J. M. oraz Duszpasterstwo Rzymsko-Katolickie Parafii A w D. reprezentowane przez pełnomocnika Z.M. Zarzucili, że decyzja akceptuje niewłaściwe wykonawstwo robót budowlanych, pogarszające stan sąsiedniego obiektu i bezzasadnie poddaje część tych robót prawu wodnemu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...]organ odwoławczy utrzymał powyższą decyzję w mocy. W uzasadnieniu stwierdził, że w przypadku braku ustalenia przez organ nadzoru budowlanego naruszenia przepisów prawa budowlanego, postępowanie przed tym organem staje się bezprzedmiotowe. Organ I instancji dokonał prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i przedstawił jego należytą ocenę prawną, zatem odwołanie nie mogło być uwzględnione. W skardze na powyższą decyzję skarżący powtórzyli zarzuty podniesione w odwołaniu, że sposób prowadzenia robót budowlanych i stan sąsiedniego budynku wywołuje degradację muru cmentarnego i położonych przy nim nagrobków. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w oparciu o dotychczasową argumentację. W toku postępowania sądowego wezwano pełnomocnika procesowego Duszpasterstwa do wykazania, że może być pełnomocnikiem tej strony zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 dalej w skrócie p.s.a.), w szczególności że jest pracownikiem tej strony, w terminie 14 ni pod rygorem odmowy dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze pełnomocnika oraz wezwano Duszpasterstwo do oświadczenia, czy popiera skargę wniesioną przez tego pełnomocnika, o ile nie jest on uprawniony do reprezentowania tej strony przed sądem, gdy nie jest jej pracownikiem, w terminie 14 dni pod rygorem odrzucenia skargi tej strony. Strona ta i jego pełnomocnik nie odpowiedzieli na wezwania Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując w zaskarżonej decyzji oceny prawnej, że w ustalonym przez organy stanie faktycznym nie zachodziła obawa naruszenia prawa budowlanego przez inwestorów lub użytkowników obiektu, sąsiadującego z budowlą cmentarną, organy te zaniechały rozważenia norm wynikających z przepisów art. 50 ust. 1 pkt 2 lub art. 66 pkt 3 prawa budowlanego (ówcześnie Dz. U. z 2000r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.). Pierwszy z tych przepisów, jak wiadomo, uzasadnia ingerencję właściwego organu w sposób wykonywania robót budowlanych, o ile może on spowodować zagrożenie dla mienia bądź środowiska, zaś drugi, gdy obiekt budowlany jest użytkowany w sposób zagrażający środowisku lub bezpieczeństwu mienia. Jak wynikało z tych ustaleń, inwestorzy na podstawie pozwolenia na budowę z 1985r. wybudowali dom jednorodzinny przylegający do warsztatu rzemieślniczego, a następnie już bez pozwolenia na budowę wykonywali rozbudowę tych budynków, co zalegalizowała decyzja z 1993r. Nie udokumentowano w aktach sprawy kontynuowania tej rozbudowy do chwili obecnej, czy może stanu przerwania robót, natomiast ustalono samowolne przystąpienie do użytkowania budynku, częściowo jeszcze nie wykończonego, a przede wszystkim nie posiadającego żadnego odprowadzenia wód opadowych (patrz § 2 ust. 1, § 122, § 126, § 309, § 315 i § 319 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1999r. Nr 15, poz. 140) albo § 1 ust. 1, § 2, § 36, § 50, § 73, § 78 i § 79 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. z 1980r. Nr 17, poz. 62 ze zm.) ustanawiające w nawiązaniu do przewidzianej w art. 5 prawa budowlanego ochrony interesów osób trzecich, zakaz odprowadzania wód opadowych na teren sąsiedniej nieruchomości oraz nakaz dbałości o należyty stan techniczny obiektu również w trakcie budowy). W toku postępowania przed organami nadzoru budowlanego strony inicjujące postępowanie z urzędu podkreślały, że inwestorzy należycie zabezpieczyli własny budynek przed szkodliwym wpływem wód opadowych. Natomiast organ pierwszej instancji (pismo z dnia [...]) "kilkakrotnie podejmował rozmowy z inwestorem w celu przekonania go o konieczności założenia rynien", co widocznie w ocenie organu stanowiło wystarczającą formę oddziaływania na sprawcę samowoli budowlanych. Brak zaś rynien wywoływał przez szereg lat szkodliwy wpływ na obiekt sąsiedni, który ze zrozumiałych względów powinien podlegać szczególnej ochronie, również przy wykorzystaniu instrumentów prawnych z zakresu prawa budowlanego. Wymaga podkreślenia, że przepis art. 5 prawa budowlanego ustanawia wymagania aktualne jeszcze w fazie projektowania i budowania obiektu budowlanego. Utrzymywanie stanu stałego, bowiem w okresie wieloletnim, budowanego obiektu, wywołującego szkodliwe oddziaływanie na obiekt sąsiedni, nie pozbawia organu nadzoru budowlanego możności zastosowania przewidzianych prawem środków dla doprowadzenia tego obiektu do stanu należytego. Należało natomiast podzielić oceny prawne organów wyrażone na tle art. 50 prawa wodnego. W sprawie wystąpiły ponadto pewne kwestie procesowe w postępowaniu sądowym. O ile organy uznały za nie budzący wątpliwości fakt posiadania przez skarżącą przymiotu strony, to również Sąd nie miał podstaw do badania tej kwestii z urzędu. Należało natomiast wyjaśnić, czy skarżące Duszpasterstwo było od początku należycie reprezentowane przy wniesieniu skargi (patrz art. 183 § 2 pkt 2 p.s.a. w związku z art. 35 § 1 i 2 p.s.a.). Ostatecznie uległo wyjaśnieniu, że strona ta nie zatwierdziła czynności złożenia skargi przez osobę nie mogącą być jego pełnomocnikiem procesowym, co uzasadniało uznanie tej skargi za niedopuszczalną od samego początku (art. 58 § 1 pkt 3 i 6 p.s.a.). Mając powyższe na uwadze oraz zgodnie ponadto z art. 145 § 1 pkt 1a, art. 152 i art. 200 p.s.a. w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), orzeczono jak na wstępie.