II SA/Wr 264/14
WyrokWSA we Wrocławiu2014-07-23
Skład orzekający: Anna Siedlecka, Halina Kremis, Ireneusz Dukiel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, który nie przekazuje zmieszanych odpadów komunalnych do regionalnej instalacji przetwarzania odpadów komunalnych (RIPOK) w okresie od wejścia w życie uchwały sejmiku województwa wskazującej RIPOK do końca roku, podlega karze pieniężnej, jeśli twierdzi, że nie mógł zawrzeć umowy z RIPOK z "innych przyczyn"?Ratio decidendi
Podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest obowiązany do przekazywania zmieszanych odpadów komunalnych do wskazanej regionalnej instalacji przetwarzania odpadów komunalnych (RIPOK) od momentu wejścia w życie uchwały sejmiku województwa. Obowiązek ten nie jest bezwzględny, a wyjątki przewidują możliwość przekazania odpadów do instalacji zastępczej w przypadku awarii RIPOK lub "innych przyczyn" uniemożliwiających przyjęcie odpadów. Jednakże, ocena istnienia tych "innych przyczyn" nie może być subiektywna i dokonywana jedynie przez podmiot odbierający odpady. Pismo RIPOK wskazujące na możliwość zawarcia umowy od późniejszej daty lub trudności w negocjacjach nie stanowi obiektywnej przyczyny uzasadniającej przekazanie odpadów do instalacji zastępczej, jeśli RIPOK nie odmówiła ich przyjęcia wprost lub nie wystąpiła awaria. Zasada bliskości, wynikająca z prawa unijnego i krajowego, nie uprawnia podmiotu odbierającego odpady do samodzielnego wyboru instalacji wbrew przepisom ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.Stan faktyczny
Spółka A. S.A. została ukarana karą pieniężną za nieprzekazywanie zmieszanych odpadów komunalnych odebranych od właścicieli nieruchomości z terenu gminy K. do regionalnej instalacji przetwarzania odpadów komunalnych (RIPOK) w R. w okresie od 6 grudnia 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. Spółka twierdziła, że nie mogła zawrzeć umowy z RIPOK z "innych przyczyn", powołując się na pismo zarządzającego RIPOK wskazujące na możliwość zawarcia umowy dopiero od 1 stycznia 2013 r. oraz na zasadę bliskości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji nakładającą karę. Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Siedlecka Sędziowie sędzia NSA Halina Kremis (spr.) sędzia WSA Ireneusz Dukiel Protokolant starszy sekretarz sądowy Patrycja Kikosicka-Jędrzejczak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 lipca 2014r. sprawy ze skargi A. S.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za pierwszy ujawniony przypadek nieprzekazywania odebranych od właścicieli nieruchomości zmieszanych odpadów komunalnych do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych oddala skargę.
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. wydana po rozpatrzeniu odwołania spółki A. od decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] r. nr [...], nakładającej na spółkę karę pieniężną w wysokości 500 zł za pierwszy ujawniony przypadek nieprzekazywania - w okresie od 6 grudnia 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. - odebranych od właścicieli nieruchomości z terenu Gminy K. zmieszanych odpadów komunalnych (kod 20 03 01) do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych. Zaskarżoną decyzją kolegium utrzymało w mocy decyzję wójta i wskazało, że czyni to na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 9x ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2013 r. poz. 1399).
Na uzasadnienie decyzji organu odwoławczego podano, że postępowanie administracyjne w tej sprawie zostało wszczęte na wniosek Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska we W.. Organ pierwszej instancji na podstawie otrzymanego sprawozdania podmiotu odbierającego odpady za IV kwartał 2012 r. ustalił, że odebrane z terenu gminy K. przez spółkę niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne w ilości 17,4 Mg przekazane zostały w całości do sortowni odpadów zmieszanych i selektywnej zbiórki przy ul. S. we W..
Wskazano dalej, że A. SA uzyskała zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych z terenu gminy K. na podstawie decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] r. (nr [...]) na czas oznaczony do dnia 1 kwietnia 2012 r. Natomiast w dniu 29 marca 2012 r. A. SA została wpisana do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości z terenu gminy K., prowadzonego przez Wójta Gminy K., zgodnie z wymogiem wynikającym z art. 9b ust. 2 ustawy. Jak podano, w okresie od września do dnia 5 grudnia 2012 r. spółka miała prawo przekazywać odebrane z terenu gminy zmieszane odpady komunalne do instalacji zastępczej, zlokalizowanej we W. przy ul. S., natomiast od dnia 6 grudnia 2012 r., to jest od dnia wejścia w życie uchwały Sejmiku Województwa D. z dnia [...] r. nr [...], takie odpady powinny być kierowane wyłącznie do instalacji regionalnej zlokalizowanej w R. w gminie W..
Analizując zgromadzony materiał dowodowy organ pierwszej instancji ustalił, że spółka w okresie od dnia 6 grudnia 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. przekazywała odebrane zmieszane odpady komunalne z terenu gminy do instalacji do mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych opadów komunalnych, przewidzianej do zastępczej obsługi regionu, to jest do instalacji przy ul. S. we W., przy jednoczesnym braku podstaw do korzystania z niej na podstawie art. 9l ust. 1 ustawy. Organ pierwszej instancji podniósł, że nakładając karę pieniężną uwzględnił dotychczasową działalność podmiotu, realizującego nałożone na niego obowiązki bez zarzutu, ilość odpadów, jaka została przekazana do niewłaściwej instalacji i stosunkowo niedługi okres, w jakim spółka dopuszczała się naruszenia przepisów ustawy, ponadto uznał, że spółka ta działała przy braku świadomości co do naruszenia prawa i nałożył karę w kwocie 500 zł.
Od decyzji organu I instancji odwołanie wniosła spółka A. SA z siedzibą we W.. Odwołująca zarzuciła organowi pierwszej instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 9x ust. 1 pkt 3 ustawy, w związku z art. 9e ust. 1 pkt 2 ustawy oraz w związku z art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, poprzez błędne przyjęcie, że na spółce ciążył w okresie od dnia 6 grudnia 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. obowiązek kierowania zmieszanych odpadów komunalnych do instalacji regionalnej. Jak wskazano w odwołaniu, spółka nie mogła kierować zmieszanych odpadów komunalnych odebranych od właścicieli nieruchomości z terenu gminy do regionalnej instalacji przetwarzania odpadów z "innych przyczyn", które w świetle art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy o odpadach uprawniały ją do skorzystania z zastępczej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych. Dodano, że podmiot zarządzający po dniu 6 grudnia 2012 r. jedyną w regionie północno-centralnym instalacją regionalną w zakresie MBP, w piśmie z dnia 16 listopada 2012 r. nr [...] skierowanym do spółki wyraził wolę zawarcia umowy w przedmiocie zagospodarowania zmieszanych odpadów komunalnych dopiero od 1 stycznia 2013 r., przy czym organ pierwszej instancji niesłusznie przypisał tej korespondencji rolę wyłącznie informacyjną.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. rozpatrując sprawę jako organ II instancji stwierdziło, że przepis art. 9x ust. 1 pkt 3 ustawy wprowadza sankcję za niedopełnienie obowiązku określonego w art. 9e ust. 1 pkt 2 tej ustawy, w myśl którego podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest obowiązany do przekazywania ich do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych (przywołano przy tym art. 35 ust. 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, Dz.U. z 2013 r. poz. 21, i dodano, że analogiczną regulację zawierał art. 3 ust. 1 pkt 15c uchylonej ustawy o odpadach z dnia 27 kwietnia 2001 r.). RIPOK są wskazywane w wojewódzkich planach gospodarki odpadami i w uchwale w sprawie wykonania wojewódzkiego planu gospodarki odpadami, podejmowanych przez sejmik województwa, odpowiednio dla poszczególnych regionów gospodarki odpadami komunalnymi, wraz z instalacjami przewidzianymi do zastępczej obsługi tych regionów, w przypadku gdy znajdująca się w nich instalacja uległa awarii lub nie może przyjmować odpadów z innych przyczyn oraz do czasu uruchomienia regionalnych instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych (zgodnie z art. 35 ust. 4 pkt 2 oraz art. 38 ust. 2 ustawy o odpadach; podobnie w art. 14 ust. 8 i art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy o odpadach z dnia 27 kwietnia 2001 r.).
Z powyższego należy wywieść, zdaniem kolegium, że dopiero wejście w życie przepisów wykonawczych do art. 35 ust. 4 i art. 38 ust. 2 ustawy o odpadach (czy też wcześniej do art. 14 ust. 8 i art. 15 ustawy o odpadach z dnia 27 kwietnia 2001 r.) i wskazanie odpowiednich RIPOK daje podstawę do zastosowania art. 9x ust. 1 pkt 3 ustawy. Powołana regulacja ustawowa ustanawia bowiem karę za niedopełnienie obowiązku przekazania odpadów odebranych przez przedsiębiorcę do RIPOK obsługującej dany region, wskazanej w wojewódzkim planie gospodarki odpadami i uchwale w sprawie jego wykonania. Okoliczność ta, ustalona przez organ pierwszej instancji, może stać się podstawą wydania decyzji o nałożeniu kary za pierwszy przypadek niedopełnienia wprowadzonego obowiązku.
Kolegium wskazało, że uchwała nr [...] Sejmiku Województwa D. z dnia [...] r. w sprawie wykonania Wojewódzkiego Planu Gospodarki Odpadami dla Województwa D. weszła w życie dnia [...] r. i dla regionu północno-centralnego, do którego należy gmina K., wskazywała instalacje do przetwarzania selektywnie zebranych odpadów zielonych i innych bioodpadów: 1) kompostownia (w R., we W. przy ul. J. oraz przy ul. J.) oraz 2) do składowania odpadów powstających w procesie mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych - składowisko (w R. i w J.).
Dla tego regionu w ramach zastępczej obsługi wskazano instalacje do mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych w R., M., R., W. przy ul. S. i Ż., a także instalacje do składowania odpadów powstających w procesie mechaniczno- biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych w M., W., G. i Z..
Powyższy akt został znowelizowany uchwałą nr [...] Sejmiku Województwa D. z dnia [...] r., która weszła w życie dnia 6 grudnia 2012 r. Wprowadzała ona istotne modyfikacje w zakresie gospodarki odpadami, wskazując dla regionu północno-centralnego instalację do mechaniczno- biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych (MBP) w R., a instalację do składowania odpadów powstających w procesie mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych - składowisko w R. i w R.. Ponadto wyznaczono instalacje w R. oraz we W. przy ul. J. i przy ul. J. do obsługi regionu w zakresie przetwarzania selektywnie zebranych odpadów zielonych i innych bioodpadów. W ramach zastępczej obsługi regionów wskazano natomiast w zakresie MBP instalacje w M., R., we W. przy ul. S. i Ż., a w zakresie składowania odpadów - instalacje w W., G., Z..
Następnie w uzasadnieniu decyzji podano, że kolegium nie stwierdziło uchybień formalnych w postępowaniu przeprowadzonym przez organ pierwszej instancji. Organ ten zgromadził materiał dowodowy, konieczny do ustalenia podstaw nałożonej kary pieniężnej, zadbał o szczegółowe wyjaśnienie okoliczności sprawy, zapewnił także udział stronom postępowania na każdym jego etapie, zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego. Kwestią wymagającą wyjaśnienia, w związku z wniesionym odwołaniem, było ustalenie, czy spółka w okresie od dnia 6 grudnia do dnia 31 grudnia 2012 r. była uprawniona do korzystania z instalacji zastępczej, to jest własnej sortowni przy ul. S. we W..
Zdaniem kolegium, obok RIPOK dla poszczególnych regionów gospodarki odpadami komunalnymi, wskazuje się także instalacje przewidziane do zastępczej obsługi tych regionów, w przypadku gdy znajdująca się w nich instalacja uległa awarii lub nie może przyjmować odpadów z innych przyczyn oraz do czasu uruchomienia regionalnych instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych. Zgodnie natomiast z art. 9l ust. 2 ustawy w przypadku wystąpienia awarii regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, uniemożliwiającej odbieranie zmieszanych odpadów komunalnych odpadów zielonych lub pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania od podmiotów odbierających odpady komunalne od właścicieli nieruchomości odpady te przekazuje się do instalacji przewidzianych do zastępczej obsługi tego regionu, wskazanych w uchwale w sprawie wykonania wojewódzkiego planu gospodarki odpadami. Zdaniem organu pierwszej instancji, wyłącznie art. 9l ust. 2 ustawy stanowi podstawę do skorzystania z instalacji zastępczej i w związku z tym przeprowadzono postępowanie wyjaśniające, czy spółka dysponuje zaświadczeniem potwierdzającym wystąpienie opisanej w tym przepisie sytuacji.
Spółka podniosła natomiast, że cytowany przepis nie stanowi wyłącznej podstawy odstąpienia od realizacji obowiązku przekazywania odebranych odpadów komunalnych do RIPOK, bowiem art. 38 ust. 2 ustawy o odpadach uprawnia do skorzystania z instalacji zastępczej także w przypadku braku RIPOK w regionie gospodarki odpadami (to jest do czasu uruchomienia takiej instalacji) oraz w przypadku, gdy istniejąca instalacja nie może przyjmować odpadów z innych przyczyn.
Zdaniem kolegium należy zgodzić się, że art. 35 ust. 4 pkt 2 czy też art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy o odpadach (a wcześniej art. 14 ust. 8 i art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy o odpadach z dnia 27 kwietnia 2001 r.) wskazują okoliczności, w jakich podmiot może skorzystać z instalacji zastępczej, rozszerzając regulacje ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Ustawa przewiduje bowiem wyłącznie sytuację awarii RIPOK, uniemożliwiającej odbieranie odpadów, co jednak nie wyczerpuje wszystkich możliwych zdarzeń, jakie uniemożliwiałyby realizację obowiązku przekazywania odpadów. Zakładając racjonalność działań ustawodawcy oraz uwzględniając konieczność zapewnienia stałej usługi odbierania odpadów, wskazane przepisy ustawy o odpadach powinny być interpretowane jako regulacje dotyczące także możliwości skorzystania z instalacji zastępczej, a art. 9l ust. 2 ustawy nie może stanowić wyłącznej podstawy do wyłączenia realizacji obowiązku, o którym mowa w art. 9e ust. 1 pkt 2 ustawy.
Zdaniem kolegium, użyte w uzasadnieniu decyzji sformułowanie, wskazujące na art. 9l ust. 2 ustawy jako wyłączną podstawę do skorzystania z instalacji zastępczej, nie może stanowić podstawy do jej uchylenia. Organ pierwszej instancji odniósł się bowiem w dalszej części uzasadnienia do argumentacji podnoszonej przez spółkę w toku prowadzonego postępowania, analizując owe "inne okoliczności", wymienione przez stronę i uzasadniające skorzystanie z instalacji zastępczej, w kontekście art. 9e ust. 1 pkt 2 i art. 9x ust. 1 pkt 3 ustawy.
Kolegium zauważyło, że w odwołaniu wskazano, iż podmiot zarządzający instalacją w R. (B. sp. z o.o.) w piśmie z dnia 16 listopada 2012 r. wyraził wolę zawarcia umowy w przedmiocie zagospodarowania zmieszanych odpadów komunalnych dopiero od 1 stycznia 2013 r., co - zdaniem spółki - kwalifikowało się jako przesłanka do skorzystania z instalacji zastępczej (jako niemożność przyjęcia odpadów przez RIPOK z innych przyczyn). Zdaniem kolegium pismo to nie uzasadnia przekazania odebranych od właścicieli odpadów komunalnych do instalacji zastępczej. Przede wszystkim w piśmie tym wskazuje się na datę 1 stycznia 2013 r. wyłącznie w kontekście interpretacji Ministerstwa Środowiska odnośnie daty, od której RIPOK mają w całości przejąć strumień odpadów komunalnych, pochodzących z danego regionu. Z treści pisma wynika natomiast, że instalacja posiada wymagane prawem zezwolenia i na początku listopada 2012 r. rozpoczęto jej eksploatację. Dalej B. "zachęcała do podjęcia rozmów" w sprawie współpracy i informowała, że w zakresie MBP uzyska status RIPOK bezpośrednio po upływie terminów formalnych, licząc od podjęcia przez Sejmik Województwa uchwały zmieniającej (z dnia 8 listopada 2012 r.).
W ocenie kolegium, zgodnie z art. 9l ustawy, prowadzący regionalną instalację do przetwarzania odpadów komunalnych jest obowiązany zawrzeć umowę na zagospodarowanie zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych lub pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania ze wszystkimi podmiotami odbierającymi odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, którzy wykonują swoją działalność w ramach regionu gospodarki odpadami komunalnymi. Podmiot zarządzający instalacją w R. miał świadomość tego obowiązku, wskazywał bowiem na ten przepis prawa w piśmie skierowanym do spółki, zwracając ponadto uwagę, że dla dochowania wymagań nowego systemu, oprócz obowiązku po stronie prowadzącego RIPOK, niezbędnym elementem jest także odpowiedzialne podejście przedsiębiorców odbierających odpady komunalne i ich inicjatywa w zakresie podpisania stosownej umowy z RIPOK-ami. Spółka zatem miała możliwość, a nawet uprawnienie żądania zawarcia stosownej umowy z RIPOK w R. i przekazania do niej zmieszanych odpadów komunalnych już od dnia 6 grudnia 2012 r.
Mając na względzie ustawowo wprowadzony obowiązek przekazywania odebranych od właścicieli nieruchomości zmieszanych odpadów komunalnych do RIPOK, nie sposób uwzględnić argumentacji spółki odnośnie do trudności w negocjacjach z podmiotem zarządzającym instalacją regionalną i problemów z osiąganiem poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami odpadów, czy masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania. Obowiązek korzystania z instalacji regionalnej wynika bezpośrednio z przepisów ustawy, a uchwała sejmiku, mająca rangę aktu prawa miejscowego, dopełnia go poprzez wskazanie konkretnej instalacji, właściwej dla danego regionu. Przedsiębiorca jest zobowiązany podporządkować się przywołanym regulacjom, które wyraźnie ograniczają możliwość prowadzenia negocjacji co do skorzystania z instalacji regionalnej. Jednocześnie realizacja obowiązku określonego w art. 9e ust. 1 pkt 2 ustawy nie jest w żaden sposób uwarunkowana przez ustawodawcę realizacją obowiązku uregulowanego w art. 9g ustawy (osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami oraz ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania).
W związku powyższym kolegium oceniło, że organ pierwszej instancji słusznie przyjął, że nie wystąpiły przesłanki do skorzystania przez spółkę z instalacji zastępczej. Kolegium uznało również, że w toku postępowania organ pierwszej instancji zagwarantował spółce możliwość obrony i wykazania, że niedopełnienie przez nią obowiązku jest następstwem okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności - służyło temu prowadzone postępowanie wyjaśniające i zapewnienie stronie możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego. Fakt, że organ pierwszej instancji nałożył karę w jej najniższej dopuszczalnej wysokości świadczy wymownie, że wszelkie okoliczności łagodzące zostały wzięte pod uwagę, natomiast argumentacja strony w żaden sposób nie przemawia za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej. Wbrew stanowisku wyrażonemu przez organ pierwszej instancji kolegium uznało, że spółka działała ze świadomością, co do naruszenia przepisów prawa, wyraźnie nakładających obowiązek przekazywania wszystkich odpadów komunalnych do RIPOK i wbrew istniejącym możliwościom skorzystania z usług właściwej instalacji.
Kolegium podzieliło również stanowisko organu pierwszej instancji co do kwoty nałożonej kary. Mając na względzie - stosownie do wskazań wynikających z art. 9zc ustawy - stopień szkodliwości czynu, zakres naruszenia oraz dotychczasową działalność podmiotu należy akceptować przyjęte rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Trzeba bowiem mieć na względzie, że spółka nie przekazała odpadów do właściwej instalacji, naruszając określone przez ustawodawcę zasady gospodarowania odpadami. Jednocześnie kolegium podniosło, że odpady zostały przekazane do instalacji, która jest wskazana jako instalacja zastępcza, a więc podlegała weryfikacji pod kątem realizacji założeń gospodarki odpadami w regionie organ właściwy. Analizując zakres naruszenia, w tym przypadku zarówno ilość nieprzekazanych odpadów jak i czas, w jakim taki proceder miał miejsce, należy zgodzić się, że kara w kwocie 500 zł została nałożona prawidłowo.
Spółka A. SA z siedzibą we W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na opisaną decyzję ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W..
W skardze zarzucono, że zaskarżona decyzja narusza prawo materialne w sposób mający wpływ na wynik sprawy, a to art. 9x ust. 1 pkt 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w zw. z art. 9e ust. 1 pkt 2 u.c.p.g., art. 9l ust. 2 u.c.p.g. w zw. z art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (poprzednio art. 15 ust. 2 pkt 2 ustawy o odpadach z 2001 r.) i art. 65 k.c. poprzez przyjęcie, że na skarżącej ciążył w okresie od 6 grudnia 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. obowiązek kierowania zmieszanych odpadów komunalnych odebranych od właścicieli nieruchomości z terenu gminy K. do regionalnej instalacji przetwarzania odpadów, w sytuacji gdy w niniejszej sprawie zachodziła "inna przyczyna" uprawniająca skarżącą do skierowania odpadów do przetworzenia w instalacji zastępczej, polegająca na braku zawartej umowy z podmiotem zarządzającym instalacją regionalną z przyczyn od skarżącej niezależnych.
Dalej zarzucono naruszenie art. 9x ust. 1 pkt 3 u.c.p.g. w zw. z art. 20 ust. 1 i 2 u.o. i art. 16 ust. 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów poprzez przyjęcie, że skarżąca nie mogła przekazać zmieszanych odpadów komunalnych z terenu gminy do najbliższej instalacji przeznaczonej do ich zagospodarowania, tj. do instalacji położonej we W. przy ul. S., w sytuacji gdy nakaz przetworzenia odpadów w tej instalacji wynika z zasady bliskości.
W oparciu o te zarzuty autor skargi wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
Zdaniem skarżącej, błędne jest twierdzenie organu II instancji, że pismo podmiotu zarządzającego instalacją regionalną miało rolę wyłącznie informacyjną. W piśmie tym B. sp. z o.o., powołując się na interpretację Ministra Środowiska i uznając wyrażone tam stanowisko za własne, wyraźnie wskazała, że regionalne instalacje mają przejąć w całości strumień odpadów z danego regionu odpadów komunalnych z dniem 1 stycznia 2013 r. Wprawdzie w piśmie tym wspomina się o gotowości prowadzenia negocjacji zmierzających do zawarcia umowy na zagospodarowanie odpadów w RIPOK, ale oczywiste pozostaje, że intencją podmiotu zarządzającego RIPOK było zawarcie tego typu umowy z datą od dnia 1 stycznia 2013 r. Wystąpienie z przedmiotowym pismem już w listopadzie 2012 r. służyło wyłącznie temu, aby podmioty, które, zdaniem zarządzającego RIPOK, były obowiązane od dnia 1 stycznia 2013 r. korzystać z jego usług, miały czas na zmianę sposobu prowadzenia działalności i wynegocjowanie z nim warunków przyszłej umowy. Choć zakres ewentualnych negocjacji B. sp. z o.o. pojmowała bardzo wąsko.
Przeciwne rozumienie oświadczenia podmiotu zarządzającego RIPOK w R. pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z art. 65 § 1 k.c., który oświadczenie woli nakazuje tłumaczyć tak, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje. Zwłaszcza te ostanie nakazywały traktować pismo B. sp. z o.o. jako zaproszenie do negocjacji warunków umowy, które winny się zakończyć przed dniem 1 stycznia 2013 r., tj. w dacie wskazanej wprost w piśmie. Co istotne, w taki sposób oświadczenie B. sp. z o.o. zrozumiały także inne podmioty odbierające odpady komunalne od właścicieli nieruchomości z terenu regionu północno-centralnego, które otrzymały od operatora instalacji regionalnej pisma o analogicznej treści i które również rozpoczęły korzystanie z instalacji regionalnej - podobnie jak skarżąca - dopiero z początkiem 2013 r. Nadto, przy dokonywaniu wykładni oświadczeń woli należy uwzględniać także kontekst sytuacji, w którym oświadczenie zostało złożone oraz zachowanie strony towarzyszące jego złożeniu i mające miejsce po tej dacie. W niniejszej sprawie znamienne jest więc także i to, że B. sp. z o.o. powołując się właśnie na nowe obowiązki wynikające z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach zmieniła z dniem 1 stycznia 2013 r., a więc z dniem, który uznawała za "datę początkową" istnienia po jej stronie obowiązku z art. 9l ust. 1 u.c.p.g., ceny zagospodarowania zmieszanych odpadów komunalnych na własnej instalacji.
Powyższe pokazuje, zdaniem skarżącej, iż podmiot zarządzający jedyną instalacją regionalną w regionie północno-centralnym do dnia 1 stycznia 2013 r. nie był zainteresowany zawieraniem umów z podmiotami odbierającymi odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, w tym ze skarżącą, bowiem przyjmował on, iż obowiązek kierowania do jego instalacji odpadów powstanie dopiero po tej dacie (stąd przykładowo zmienił ceny za zagospodarowanie odpadów z dniem 1 stycznia 2013 r., jak również tą datę wskazywał w pismach kierowanych do kontrahentów jako datę "graniczną" do zakończenia negocjacji w sprawie warunków umowy).
Jak wskazano w odwołaniu, skarżąca skorzystała z możliwości negocjowania umowy na zagospodarowanie zmieszanych odpadów komunalnych w RIPOK, jednak negocjacje te nie doprowadziły do zawarcia przez strony umowy przed dniem 1 stycznia 2013 r. Strony nie mogły dojść do porozumienia w zakresie m.in. przeniesienia na podmiot zarządzający instalacją regionalną obowiązków związanych z osiąganiem poziomów, o których mowa w art. 3b i 3c u.c.p.g. Kwestia ta była bardzo istotna z punktu widzenia skarżącej, gdyż przekazując RIPOK cały strumień zmieszanych odpadów komunalnych traciła faktyczną możliwość zrealizowania obowiązków w zakresie zwiększania poziomów odzysku odpadów komunalnych, czy ograniczenia ilości odpadów komunalnych biodegradowalnych trafiających na składowisko. Realizacja tych obowiązków zależy bowiem od sposobu gospodarowania odpadami przez instalacje, z czego skarżąca zdawała sobie sprawę, zarządzając od lat własną instalacją do segregacji odpadów przy ul. S., która jest jedną z największych sortowni odpadów w Polsce, przy czym cały proces technologiczny został ukształtowany w taki właśnie sposób, by zwiększać odsetek odpadów komunalnych poddawanych odzyskowi.
Następnie skarżąca wskazała, że w żadnym wypadku nie może zgodzić się z organem, iż przepisy u.c.p.g. ograniczają możliwość przeprowadzenia negocjacji z podmiotem zarządzającym RIPOK. Powyższego nie sposób wywieść z obowiązku podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości przekazywania odebranych od właścicieli nieruchomości zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania do RIPOK, czy też obowiązku zawarcia przez prowadzącego RIPOK umów na zagospodarowanie tych odpadów ze wszystkimi podmiotami odbierającymi odpady komunalne od właścicieli nieruchomości. Przepis art. 9e ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. statuuje wyłącznie administracyjny obowiązek skierowania określonych odpadów do przetworzenia w instalacji regionalnej. Z kolei przepis art. 91 ust. 1 u.c.p.g. ma ułatwić realizację obowiązku, o którym mowa w art. 9e ust. 1 pkt 2 u.c.p.g., przy czym - co wymaga w tym miejscu szczególnego podkreślenia - realizacja obowiązku z art. 9l ust. 1 u.c.p.g. zagrożona jest sankcją w postaci administracyjnej kary pieniężnej. Sankcja ta stosowana jest przez właściwy organ administracji publicznej po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego. Skarżąca spółka, wbrew temu, co twierdzi organ II instancji, nie dysponuje więc narzędziem, które pozwoliłoby jej wymóc na podmiocie zarządzającym instalacją regionalną zawarcie stosownej umowy. Odmowę zawarcia umowy, z którą na równi winna być traktowana sytuacja narzucenia kontrahentowi niemożliwych do przyjęcia warunków zawarcia umowy, strona może traktować wyłącznie jako "inną przyczynę", o której mowa w art. 38 ust. 2 pkt 2 u.o. uprawniającą ją do skierowania odpadów do przetworzenia w instalacji zastępczej.
Zdaniem skarżącej, oba wskazane przepisy, tj. art. 9e ust. 1 pkt 2 i art. 9l ust. 1 u.c.p.g., stanowią ograniczenie wynikającej z art. 3531 k.c. zasady swobody umów i jednocześnie ograniczają konstytucyjną zasadę swobody prowadzenia działalności gospodarczej. Wobec takiego charakteru omawianych przepisów, tj. wobec faktu, iż stanowią one wyjątek od zasad o charakterze konstytucyjnym, nie można z nich wywodzić dalej idących obowiązków dla stron przyszłej umowy niż mogło by to wynikać wprost z ich wykładni językowej. Wbrew temu, co sugeruje organ, umowa na zagospodarowanie odpadów w instalacji regionalnej, nie ma więc charakteru umowy adhezyjnej, tj. podmiot odbierający odpady komunalne nie musi przyjąć na siebie wszystkich wymogów, w tym przede wszystkim wymogów związanych z ceną, narzuconych mu przez podmiot zarządzający instalacją regionalną. Stąd, przepis art. 38 ust. 2 pkt 2 u.o. mówiący o "innych przyczynach" uzasadniających nieskierowanie zmieszanych odpadów komunalnych do zagospodarowania do instalacji regionalnej, odnosić można także i do takiej sytuacji, gdy przedsiębiorca odbierający odpady od właścicieli nieruchomości nie może zawrzeć umowy z podmiotem zarządzającym instalacja regionalną, bo ten narzuca mu wyjątkowo niekorzystne warunki zawarcia tej umowy, czy też - jak w niniejszej sprawie - deklaruje gotowość jej zawarcia od konkretnej daty.
Kolejno wskazano, że przy dokonywaniu wyboru instalacji, w której mają zostać zagospodarowane zmieszane odpady komunalne gmina, a w ślad za nią podmiot odbierający odpady od właścicieli nieruchomości, winny kierować się zasadą bliskości wyrażoną w art. 20 ust. 1 i 2 u.o. Zasada ta wywodzona jest z art. 16 ust. 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy, który stanowi, iż sieć instalacji do unieszkodliwiania odpadów i instalacji do odzysku zmieszanych odpadów komunalnych zebranych z gospodarstw domowych powinna umożliwiać unieszkodliwiane odpadów lub odzysk odpadów w jednej z najbliżej położonych odpowiednich instalacji, za pomocą najodpowiedniejszych metod i technologii, w celu zapewnienia wysokiego poziomu ochrony środowiska oraz zdrowia publicznego. Zasada ta stanowi - obok zasady hierarchii postępowania z odpadami - podstawową zasadę naszego systemu prawa w odniesieniu do gospodarowania zmieszanymi odpadami komunalnymi. Zgodnie z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 12 grudnia 2013 r. w sprawie Ragn-Sells As przeciwko Sillamae Linnavalitsus (C-292/12) pierwszeństwo w wyborze instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych ma zasada bliskości ("odpowiednia i najbliższa instalacja przetwarzania odpadów"). Co za tym idzie, jeżeli w danym terenie istnieje bliższa i spełniająca warunki ochrony środowiska instalacja do przetwarzania odpadów komunalnych gminy (tu: przedsiębiorcy) mogą z niej korzystać zamiast z instalacji RIPOK. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Z terenu gminy K. bliżej jest do instalacji należącej do skarżącej (instalacja położona we W. przy ul. S.), niż do instalacji regionalnej w R.. Instalacja przy ul. S. jest przy tym instalacją odpowiednią do zagospodarowania zmieszanych odpadów komunalnych, tj. gwarantuje ich mechaniczne przetworzenie w sposób prowadzący do odzysku jak największej ilości odpadów surowcowych, zaś pozostałości z tego procesu są przekazywane do odzysku w procesach biologicznych. Na tej zasadzie, skarżąca wskazuje, iż z racji "pierwszeństwa" zasady bliskości nad przepisem art. 9e ust. 1 pkt 2 u.c.p.g., była ona uprawniona do zagospodarowywania odpadów odebranych z terenu gminy K. w instalacji zastępczej we Wrocławiu.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
W postępowaniu sądowoadministracyjnym zmierzającym do kontroli legalności zaskarżonej decyzji sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie jest niesporne, że strona skarżąca nie przekazywała w okresie od 6 grudnia 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. wszystkich zmieszanych odpadów komunalnych odebranych od właścicieli nieruchomości z terenu gminy K. do Zakładu Utylizacji, Recyklingu, Przerobu i Unieszkodliwiania Odpadów Komunalnych i Przemysłowych w R.. Zakład ten wyznaczony został uchwałą Sejmiku Województwa D. nr [...] z dnia [...] r. w sprawie zmiany uchwały Sejmiku Województwa D. nr [...] z dnia [...] r. w sprawie wykonania Wojewódzkiego Planu Gospodarki Odpadami dla Województwa D., jako regionalna instalacja do przetwarzania odpadów komunalnych w zakresie mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych dla regionu północno-centralnego. Poza sporem jest przy tym, że uchwała ta weszła w życie 6 grudnia 2012 r.
Istotą sporu między skarżącą a organami obu instancji jest natomiast to, czy w niniejszej sprawie strona skarżąca miała obowiązek skierowania całego strumienia zmieszanych odpadów komunalnych odebranych od właścicieli nieruchomości do Regionalnej Instalacji Przetwarzania Odpadów Komunalnych w R.. Skarżąca uważa bowiem, że takiego obowiązku nie miała, gdyż wystąpiły "inne przyczyny" uzasadniające nieskierowanie tam odpadów.
W tym kontekście należy powiedzieć, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stanowią przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2013 r. poz. 1399 ze zm.; dalej: u.c.p.g.). Przepis art. 9e ust. 1 pkt 2 tej ustawy stanowi, że podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest obowiązany do przekazywania odebranych od właścicieli nieruchomości zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych. W myśl art. 9l ust. 2 u.c.p.g., w przypadku wystąpienia awarii regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, uniemożliwiającej odbieranie zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych lub pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania od podmiotów odbierających odpady komunalne od właścicieli nieruchomości odpady te przekazuje się do instalacji przewidzianych do zastępczej obsługi tego regionu, wskazanych w uchwale w sprawie wykonania wojewódzkiego planu gospodarki odpadami. Prowadzący instalację do przetwarzania odpadów komunalnych, która została wskazana jako instalacja zastępcza, jest obowiązany przyjąć przekazywane do tej instalacji odpady. Wedle art. 9x ust. 1 pkt 3 u.c.p.g., przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, który nie przekazuje odebranych od właścicieli nieruchomości zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych - podlega karze pieniężnej w wysokości od 500 zł do 2.000 zł za pierwszy ujawniony przypadek. Stosownie do art. 9 zc u.c.p.g., przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych, właściwy organ bierze pod uwagę stopień szkodliwości czynu, zakres naruszenia oraz dotychczasową działalność podmiotu.
Dalej wypada wskazać, że zgodnie z art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2013 r. poz. 21 ze zm.), uchwała w sprawie wykonania wojewódzkiego planu gospodarki odpadami określa regionalne instalacje do przetwarzania odpadów w poszczególnych regionach gospodarki odpadami komunalnymi oraz instalacje przewidziane do zastępczej obsługi tych regionów, w przypadku gdy znajdująca się w nich instalacja uległa awarii lub nie może przyjmować odpadów z innych przyczyn oraz do czasu uruchomienia regionalnych instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych. Zgodnie z art. 20 ustawy z dnia 1 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 152, poz. 897 ze zm.), do dnia wejścia w życie uchwał (podkr. sądu), o których mowa w art. 15 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 4, podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości przekazuje zmieszane odpady komunalne, odpady zielone oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania odebrane od właścicieli nieruchomości do instalacji położonej najbliżej miejsca wytwarzania odpadów, przy zachowaniu hierarchii postępowania z odpadami, o której mowa w art. 7 ustawy zmienianej w art. 4. Przepis art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 1 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw stanowi, że przedsiębiorcy odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, którzy w dniu wejścia w życie ustawy posiadają zezwolenie na odbieranie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości mogą wykonywać działalność w zakresie odbierania i zagospodarowania odpadów komunalnych bez wpisu do rejestru działalności regulowanej, o którym mowa w art. 9b ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1, w okresie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy.
Sąd rozpoznający skargę mając na uwadze treść przytoczonych przepisów prawa uznał zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem, a podnoszone w skardze zarzuty za nieuzasadnione.
Po pierwsze należy powiedzieć, że z chwilą wejścia w życie uchwały wskazującej regionalną instalację do przetwarzania odpadów komunalnych w zakresie mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych w R. jako właściwą dla regionu północno-centralnego, przekazywanie do tej instalacji odpadów z terenu gminy K. stało się obowiązkiem skarżącej spółki jako podmiotu odbierającego odpady od mieszkańców gminy.
Zgodzić się należy przy tym ze skarżącą, że obowiązek ten, wynikający z art. 9e ust. 1 pkt 2 u.c.p.g., nie ma charakteru bezwzględnego, bowiem art. 9l ust. 2 tej ustawy przewiduje sytuację, w której podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest uprawniony do przekazywania do instalacji zastępczej zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych, przeznaczonych co do zasady do składowania do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, a także, iż stosownie do art. 38 ust. 2 pkt ustawy o odpadach, za przyczyny uzasadniające przekazywanie wspomnianych odpadów do składowania do instalacji zastępczej mogą zostać uznane różne stany faktyczne, które doprowadziły do sytuacji, o jakiej mowa w przywoływanym unormowaniu.
Niemniej należy powiedzieć, że organy obu instancji w sposób prawidłowy wykazały, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodziły okoliczności, które uzasadniałyby nieprzekazywanie przez skarżącą zmieszanych odpadów komunalnych do RIPOK w R..
Zdaniem sądu, przekonanie skarżącej spółki o tym, że RIPOK w R. od dnia 6 grudnia 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. nie była w stanie przyjmować odpadów z terenu gminy K. nie jest okolicznością uzasadniającą przekazywanie wspomnianych odpadów do instalacji zastępczej. Nadto – wbrew argumentom skarżącej – organy prawidłowo oceniły pismo właściciela RIPOK w R. i oceniły, że również ten dowód wcale nie wskazuje na wystąpienie omówionych okoliczności. Należy bowiem podkreślić, że to, czy okoliczności takie zachodzą nie może być oceniane subiektywnie jedynie przez podmiot odbierający odpady.
Obowiązkiem regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych wynikającym z przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz z ustawy o odpadach jest przyjmowanie zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania, zebranych z danego regionu gospodarki odpadami komunalnymi. Istnieje zatem domniemanie, że moce przerobowe regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych są wystarczające do przerobienia wszystkich zbieranych na określonym terenie odpadów, o ile podmiot ją prowadzący nie odmówi ich przyjęcia (z powodu awarii lub z innych przyczyn). Podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości nie jest uprawniony do samodzielnego decydowania, czy kierować odpady do instalacji regionalnej, czy zastępczej, w wyniku jedynie jego oceny, czy są ku temu spełnione przesłanki. Uznanie, że podmioty odbierające odpady komunalne od właścicieli nieruchomości same mogą tę kwestię oceniać doprowadzić mogłoby do sytuacji, że do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych kierowane byłyby tylko niektóre odpady, w niewielkich ilościach – według uznania podmiotów odbierających je od właścicieli nieruchomości – co w konsekwencji doprowadziłoby do wykorzystania jedynie części mocy przerobowych regionalnej instalacji.
W tym zakresie chybione jest powoływanie się przez skarżącą na art. 16 ust. 3 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylenia niektórych dyrektyw (Dz.Urz. UE seria L z 2008 r. Nr 312, s. 3). Przepis ten stanowi, że sieć instalacji do unieszkodliwiania odpadów i instalacji do odzysku zmieszanych odpadów komunalnych zebranych z gospodarstw domowych powinna umożliwiać unieszkodliwiane odpadów lub odzysk odpadów w jednej z najbliżej położonych odpowiednich instalacji, za pomocą najodpowiedniejszych metod i technologii, w celu zapewnienia wysokiego poziomu ochrony środowiska oraz zdrowia publicznego. Pamiętać jednak należy, że dyrektywa skierowana jest do poszczególnych Państw Członkowskich Unii Europejskiej i podlega transpozycji do porządku prawnego każdego kraju. W Polsce przepisy tej dyrektywy zostały wdrożone za sprawą przepisów ustawy o odpadach, a zasadę "bliskości" wyraża dostatecznie jasno art. 20 ust. 2 ustawy o odpadach. Nie jest jednak tak, zdaniem sądu, że owa "zasada bliskości" wiąże się z możliwością decydowania przez skarżącą o tym, do której instalacji transportowane będą odpady. Działanie takie stałoby w sprzeczności z przepisem art. 9e u.c.p.g., w którym mowa o regionalnych instalacjach do przetwarzania odpadów komunalnych jako o miejscach docelowych dla odpadów komunalnych. To na etapie planowania i projektowania sieci i podziału województwa na regiony doszło do praktycznego wdrożenia "zasady bliskości". Okoliczność, że z terenu gminy K. jest bliżej do instalacji we W. niż do instalacji w R. nie może zwalniać skarżącej spółki z wykonania obowiązków nałożonych na nią z mocy prawa. Skoro ustawodawca zdecydował, że zasadą jest kierowanie zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, a wyjątki od tej zasady wynikają z wyraźnych regulacji ustawowych, to ocena, czy zachodzą te wyjątki nie może być dowolna i dokonywana przez podmioty zobowiązane do kierowania wspomnianych odpadów do regionalnej instalacji do ich przetwarzania. W tym kontekście bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy pozostaje cytowany w skardze wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 12 grudnia 2013 r. (C-292/12, Ragn-Sells AS przeciwko Sillamäe Linnavalitsus, opubl. Eur-lex.europa.eu), który zapadł w zupełnie odmiennym stanie faktycznym. Wyrok ten dotyczy bowiem kryteriów wyboru instalacji do przetwarzania odpadów przez gminę, a nie wyboru instalacji przez podmiot odbierający odpady od mieszkańców (jak w sprawie niniejszej).
Oczywiście, gdyby regionalna instalacja do przetwarzania odpadów komunalnych uległa awarii lub gdyby zachodziły inne przyczyny, z powodu których regionalna instalacja nie mogłaby przyjmować odpadów, to strona skarżącą byłaby uprawniona do skierowania zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych lub pozostałości z sortowania odpadów komunalnych przeznaczonych do składowania do instalacji zastępczej. Jednak podkreślenia wymaga, że powyższe przyczyny musiałyby istnieć obiektywnie i nie mogłyby wynikać jedynie z ustaleń i wyliczeń poczynionych przez podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, a więc w realiach niniejszej sprawy przez stronę skarżącą. W rozpoznawanej sprawie – zdaniem sądu – na istnienie obiektywnych okoliczności tego rodzaju nie wskazuje też pismo B. sp. z o.o. z dnia 16 listopada 2012 r., ponieważ nie zawiera ono oświadczenia spółki o odmowie przyjmowania odpadów w okresie od 6 grudnia 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. Z pisma tego również nie sposób wyprowadzić wniosku, że w tym okresie regionalna instalacja uległa awarii lub zachodzą inne przyczyny, z powodu których regionalna instalacja nie przyjmie odpadów.
Ponadto jeszcze godzi się powiedzieć, że w motywach podjętych przez organy obu instancji rozstrzygnięć wskazano, z jakich przyczyn nałożono na skarżącą spółkę karę pieniężną i uzasadniono należycie względy warunkujące jej wymiar (500 złotych). Różnica w ocenie, czy spółka miała świadomość działania niezgodnie z prawem, jaka zarysowała się między organami obu instancji, nie wpłynęła na wymiar kary, której wysokość odpowiada prawu.
W tym stanie rzeczy sąd doszedł do przekonania, że podnoszone w skardze zarzuty naruszenia prawa krajowego i europejskiego nie znalazły potwierdzenia w realiach rozpatrywanej sprawy. Z tych względów – zgodnie z art. 151 p.p.s.a. – orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło