II SA/Wr 2646/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Krupiński (spr) Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Protokolant: sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. i L. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie obowiązku meldunkowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...], nr [...] 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości 3. zasądza od organu – Wojewody [...] solidarnie na rzecz skarżących E. i L. P. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym Przedmiotem skargi wniesionej do sądu administracyjnego przez E. i L. P. jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...], nr [...], podjęta na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r., nr 87, poz. 960), którą utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...], nr [...], wydaną w przedmiocie cofnięcia czynności materialno - technicznej wpisu w dowodach osobistych skarżących adnotacji o ich zameldowaniu na pobyt czasowy w O. przy ul. [...] oraz o zameldowaniu dzieci N. i B. P. na pobyt stały pod tym samym adresem. W uzasadnieniu podniesiono, że organ I instancji prawidłowo oparł swoje rozstrzygnięcie na treści przepisu art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, przy czym art. 47 ust. 2 uprawnia organy administracji do badania prawdziwości danych stanowiących podstawę do wykonania obowiązku meldunkowego. Osoba ubiegająca się o zameldowanie na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące – obok faktycznego zamieszkiwania w lokalu – jest zobowiązana z mocy przepisu art. 9 ust. 2 ustawy, przedstawić przy zameldowaniu potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie. Obie przesłanki muszą wystąpić kumulatywnie. W przedmiotowej sprawie zgłoszone na drukach meldunkowych dane okazały się niezgodne ze stanem faktycznym, gdyż obok niewątpliwego pobytu skarżących pod wskazanym we wniosku adresem brak było pozwolenia na użytkowanie lokalu. Skarżący – jako właściciele budynku dysponują jedynie zaświadczeniem o oznaczeniu nieruchomości numerem porządkowym, natomiast nie posiadają dowodu potwierdzającego rozpoczęcie i zakończenie budowy oraz decyzji zezwalającej na jego użytkowanie. Zameldowanie będzie możliwe dopiero po przedłożeniu takiej decyzji. W skardze zarzucono szereg uchybień procesowych, a w szczególności uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, brak odniesienia się co do treści odwołań, nie wykonanie zaleceń wynikających z wcześniejszych decyzji kasacyjnych organu II instancji, nie wyjaśnienie pod rządami jakiego prawa budowlanego nastąpiło zakończenie budowy, nie wyjaśniono okoliczności związanych z nadaniem numeru porządkowego nieruchomości, nie zbadano rejestru zawiadomień zakończeniu budowy a ponadto zarzucono, iż organ powołuje się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na druki meldunkowe, które według wcześniejszych ustaleń zaginęły. Na rozprawie skarżący żądali stwierdzenia nieważności decyzji organów obu instancji oraz zasądzenia stosownego odszkodowania i zadośćuczynienia. Organ wnosił o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270). Przepisy tej ustawy mają zastosowanie także w sprawach wniesionych do NSA, a nie zakończonych przed dniem 1 stycznia 2004 r. (art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm.). Zgodnie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Korzystając z tej ostatniej możliwości – niezależnie od zarzutów skargi – należało skargę uwzględnić z innych przyczyn. Materialnoprawną przesłanką, na podstawie której rozpoznano sprawę był przepis art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. nr z 2001 r., nr 87, poz. 960 ze zm.), zwanej dalej ustawą, zgodnie z którym przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące należy przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu (pomieszczeniu), w którym ma nastąpić zameldowanie. W dniu 27 maja 2002 r. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem zapadłym w sprawie o numerze K.20/01 (OTK-A nr 3 z 2002 r., poz. 34) stwierdził niezgodność art. 9 ust. 2 o ewidencji ludności i dowodach osobistych z art. 52 ust. 1 i art. 83 w zw. z art. 2 konstytucji RP. Oznacza to wyeliminowanie tego przepisu z przepisów ustawy ze skutkiem wynikającym m. in. z art. 145 a § 1 KPA (możliwość żądania wznowienia postępowania administracyjnego, rozstrzygniętego na podstawie przepisu uznanego za niekonstytucyjny). Ponadto stwierdzenie niezgodności z Konstytucją omawianego przepisu oznacza, że w chwili obecnej do oceny prawidłowości rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji przepis art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności nie powinien mieć zastosowania, jako regulacja niekonstytucyjna. W takim razie, ocena ta powinna ograniczyć się jedynie do tego, czy przy zameldowaniu spełnione były przesłanki z art. 10 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 tej ustawy. Stwierdzenie niezgodności przepisu prawa materialnego – art. 9 ust. 2 ustawy - z Konstytucją spowodowało zmianę stanu prawnego i to taką, która zgodnie z art. 145 a KPA stanowi podstawę wznowienia postępowania, a która w konsekwencji musi być uwzględniana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, jako ewentualna podstawa uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1pkt 1 b Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W wyroku z dnia 4 kwietnia 2003r. sygn. akt II SA/Ka 1478/01, wydanym już po wspomnianym orzeczeniu TK, Naczelny Sąd Administracyjny zajął zasługujące na pełną aprobatę stanowisko, że meldunek jest czynnością rejestracyjną o charakterze deklaratoryjnym, nie stwarzającym uprawnień do mieszkania i pobytu w nim, natomiast jest kwestią pochodną od faktu stałego pobytu, mającego oczywiście legalny charakter. Powyższe oznacza, że organy mogą badać legalność pobytu strony pod konkretnym adresem jedynie w ramach wynikających z art. 6 i 10 ustawy. W tym kontekście należy podnieść, że stanowisko organów o konieczności posiadania przez skarżących pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego, w którym bezspornie zamieszkują od kilkunastu lat, powinno wynikać z konkretnego przepisu prawa, podobnie jak obowiązek przechowywania takiego rodzaju pozwolenia lub podobnych decyzji. Brak przywołania jakiejkolwiek podstawy prawnej w tym zakresie oraz brak odniesienia się do całokształtu – bardzo bogatego - materiału dowodowego zebranego w sprawie, stanowi naruszenie przepisów postępowania nakazujących podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienie z uwzględnieniem interesu społecznego oraz słusznego interesu strony (art. 7 i 77 KPA), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ nie wziął przy tym pod uwagę, że w toku wieloletniego zamieszkiwania strony musiały wchodzić w różnego rodzaju stosunki administracyjno – prawne (np. podatkowe), które były następstwem zamieszkiwania w lokalu, którego legalności nie kwestionowano. W opisanych wyżej okolicznościach należało przyjąć, że do wydania zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej doszło z takim naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i w związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 b i c o raz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach uzasadnia przepis art. 200 powołanej ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odnosząc się do stanowiska skarżących, domagających się zasądzenia odszkodowania lub zadośćuczynienia przez sąd administracyjny, należy odwołać się do uwag poczynionych na wstępie, a dotyczących zakresu kognicji sądu administracyjnego a ponadto należy zwrócić uwagę, że regulacja przepisu art. 160 KPA obejmuje skutki decyzji dotkniętych wadą nieważności, zaś organem uprawnionym do orzekania o odszkodowaniu jest stosownie do okoliczności organ administracji publicznej lub sąd powszechny, a nie sąd administracyjny.