II SA/Wr 2650/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA – Andrzej Wawrzyniak Sędziowie NSA - Tadeusz Kuczyński NSA - Jolanta Sikorska (spraw.) Protokolant Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2005 r. przy udziale --- sprawy ze skargi B. i M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji Starosty Ś. w sprawie rejestracji pojazdu marki Toyota Corolla 1,4 nr rej. [...] uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz B. i M. R. kwotę 20 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym; nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. nr [...]wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 z późn. zm.) oraz § 2 ust. 1 i 4 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. Nr 59, poz. 632 z późn. zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. – po rozpatrzeniu odwołania B. i M. R. od decyzji Prezydenta Miasta W. z dnia [...] r. nr [...]o odmowie uchylenia, po wznowieniu postępowania administracyjnego, decyzji własnej z dnia [...]r. w sprawie rejestracji na nazwisko D. L. i A. L. samochodu osobowego marki TOYOTA COROLLA nr rej. [...]- utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podało, że decyzją z dnia [...]r. organ I instancji na podstawie atr.145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 1 kpa odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...]r. w przedmiocie rejestracji samochodu osobowego marki Toyota Corolla 1,4 nr rej[...], nr nadwozia: [...], nr silnika [...] na D. L. i A. L.. Wskazało, że w uzasadnieniu decyzji organ I instancji opisał podejmowane w sprawie czynności i w konsekwencji uznał, że przedmiotowy pojazd został zarejestrowany na podstawie wymaganych dokumentów i brak jest podstaw do uchylenia przedmiotowej decyzji w myśl art. 145 § 1 kpa. Odwołanie od decyzji złożyli B. i M. R., wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do organu I instancji, zarzucając obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 72 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz § 2 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, gdyż w sprawie brak było właściwych dokumentów niezbędnych przy czynnościach rejestracyjnych. W ocenie Kolegium odwołanie nie mogło być uwzględnione. Kolegium wskazało, że postanowieniem z dnia [...]r. organ I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną z dnia [...]r. w sprawie zarejestrowania samochodu Toyota Corolla 1,4 numer rejestracyjny [...]na D. L. i A. L. w związku ze złożonym wnioskiem przez B. i M. R. - osoby, na które pojazd był wcześniej zarejestrowany, a którzy we wniosku o wznowienie postępowania zarzucali, że przedmiotowy pojazd utracili w wyniku przestępstwa, zaś jego rejestracja została dokonana w sposób nieprawidłowy. Zdaniem organu odwoławczego ponownie należy przytoczyć treść przepisów, na jakich oparł się organ I instancji rejestrując przedmiotowy samochód, a także ponowne rozważyć, czy i jakie przepisy zostały naruszone przy zarejestrowaniu przedmiotowego pojazdu bowiem do oceny, czy zaistniały przesłanki, które stanowiłyby o zasadności uchylenia decyzji w przedmiocie zarejestrowania i w konsekwencji uchylenia decyzji i odmowy zarejestrowania przedmiotowego pojazdu - w myśl art. 151 § 1 pkt 2 kpa, zastosowanie będą miały przepisy prawa materialnego obowiązującego w dniu wydania decyzji o zarejestrowaniu pojazdu. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. art. 72 ust.1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 z późn. zm.) rejestracji dokonuje się na podstawie: 1) dowodu własności pojazdu, 2) karty pojazdu, jeżeli była wydana, 3) wyciągu ze świadectwa homologacji albo odpisu decyzji zwalniającej pojazd z homologacji lub zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli są wymagane, 4) dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany, 5) dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z zagranicy i jest rejestrowany po raz pierwszy. Natomiast zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 19 czerwca 1999r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, w szczególności § 2 ust. 1 i 4 w celu rejestracji pojazdu właściciel pojazdu składa wniosek w organie rejestrującym i dołącza do wniosku następujące dokumenty: - dowód własności pojazdu, - dowód rejestracyjny , jeżeli pojazd był zarejestrowany, - kartę pojazdu, jeżeli była wydana. Zaś w przypadku, gdy dane odnoszące się do zbywcy pojazdu zawarte w dowodzie własności pojazdu są niezgodne z danymi zawartymi w dowodzie rejestracyjnym i karcie pojazdu, jeżeli była wydana, do wniosku o rejestrację dołącza się dokument (dokumenty) potwierdzający fakt przeniesienia prawa własności pojazdu. Natomiast w § 6 ust. 1 rozporządzenia określa się, że dowodem własności pojazdu jest jeden z następujących dokumentów: - umowa sprzedaży, - umowa zamiany, - umowa darowizny, - umowa dożywocia , - faktura VAT lub rachunek uproszczony, - prawomocne orzeczenie sądu rozstrzygające o prawie własności. Organ odwoławczy wskazał, ze w niniejszej sprawie D. L. do wniosku o zarejestrowanie pojazdu dołączył wszystkie wymagane dokumenty, a więc: dowód rejestracyjny pojazdu, dowód własności pojazdu jakim była faktura VAT wystawiona przez Auto Komis [...]s.c. R. K., J. T.. Zdaniem organu brak jest obecnie jakichkolwiek przesłanek do uznania zasadności zarzutu strony co do tego, że którykolwiek z dokumentów stanowiących podstawę zarejestrowania przedmiotowego pojazdu jest fałszywy, w szczególności, że w odwołaniu nie wskazano, który z dokumentów miałby tę wadę. Organ wskazał, że na ocenę ważności dowodu kupna - sprzedaży, jakim jest faktura nie mają wpływu, przynajmniej na tym etapie postępowania, ewentualne roszczenia poprzednich właścicieli tego samochodu – B. i M. R. wynikające z zawartej przez nich umowy komisu. Kolegium wskazało dalej: "Z akt sprawy wynika bowiem, że postępowanie karne, na które wielokrotnie powołują się B. i M. R. przywłaszczenia w dniu [...]r. w W. przez J. T. i R. K. pieniędzy w kwocie [...] zł pochodzących ze sprzedaży komisowej samochodu marki Toyota Corolla o numerze rejestracyjnym [...]na szkodę B. i M. R.. Należy mieć bowiem na uwadze, że w myśl art. 765 k.c. poprzez umowę komisu przyjmujący zlecenie (komisant) zobowiązuje się za wynagrodzeniem w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa do kupna lub sprzedaży rzeczy ruchomych na rachunek dającego zlecenie (komitenta), lecz w imieniu własnym." Kolegium wskazało dalej, że ewentualne nieprawidłowości wynikające z wzajemnych rozliczeń, bądź też sprzedaży przez komitenta osobom trzecim na warunkach odbiegających od umowy komisu nie mogą stanowić podstawy do kwestionowania prawa własności nabywcy tego samochodu. W szczególności w żadnym przypadku nie może postępowanie w przedmiocie rejestracji pojazdu stanowić podstawy do dochodzenia roszczeń cywilnoprawnych, a w szczególności nie może ono służyć do dochodzenia prawa własności w wyniku kwestionowania dokonanych umów. Ten cel skutecznie osiągnąć można jedynie na drodze roszczeń skierowanych do sądu powszechnego." Mając powyższe na uwadze Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło jak w zaskarżonej decyzji. W skardze na powyższą decyzję skarżący podtrzymali zarzuty zawarte w odwołaniu, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz wydania korzystnego wyroku, na podstawie którego odzyskaliby utracony w wyniku przestępstwa samochód. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty powołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawujący zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2001r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) mającej zastosowanie do rozpoznania niniejszej sprawy w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem uznał, że wydane w sprawie decyzje zostały podjęte z naruszeniem prawa w stopniu skutkującym konieczność ich uchylenia. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie są decyzje wydane w wyniku wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta Miasta W. z dnia [...]r. w sprawie rejestracji na nazwisko D. L. i A. L. samochodu osobowego marki Toyota Corolla 1,4 Nr rej. [...] .Wskazać należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego (W. Dawidowicz: "Ogólne postępowanie administracyjne", Zarys wykładu, s. 242, Warszawa 1983). Wznowienie postępowania dopuszczalne jest tylko w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. W przepisach kpa przyjęto rozwiązanie wyczerpującego wyliczenia podstaw wznowienia postępowania, co oznacza niedopuszczalność wznowienia postępowania na podstawie nie wymienionej w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 kpa. Art. 16 § 1 kpa ustanawia zasadę ogólną trwałości decyzji administracyjnej, następstwem czego jest zarówno niedopuszczalność wznowienia postępowania w oparciu o wadliwość nie wyliczoną w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 kpa, jak i rozszerzająca wykładnia podstaw wyliczonych w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 kpa. Granica postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest wyznaczona zakresem rozstrzygniętej decyzją ostateczną sprawy administracyjnej. Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 1 i § 2 kpa). W myśl art. 151 § 1 kpa organ administracji publicznej po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której: 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, albo 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. W przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.(§ 2). Z akt sprawy wynika, że w sprawie niniejszej zostały wydane dwa postanowienia o wznowieniu postępowania zakończonego decyzją ostateczną Prezydenta Miasta W. z dnia [...]r. w sprawie rejestracji na nazwisko D. L. i A. L. samochodu osobowego marki TOYOTA COROLLA nr rej. [...]. W postanowieniach tych wskazano, że po wydaniu decyzji o zarejestrowaniu w/w pojazdu organ otrzymał w dniu [...]r. pismo Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w D. informujące o wyłudzeniu w/w pojazdu przez nieznane osoby i z uwagi na ten fakt nie potwierdzono danych pojazdu. W postanowieniach tych powołano jako podstawę wznowienia postępowania art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Wskazać należy, że wydanie aż dwóch postanowień dotyczących wznowienia postępowania nastąpiło z naruszeniem przepisu art. art. 149 § 1 i 2 kpa. Powyższe uchybienie nie miało jednak wpływu na wynik sprawy. W obszernym uzasadnieniu organ I instancji opisał w sposób chronologiczny przebieg zdarzeń jakie wystąpiły po dniu wydania postanowienia w sprawie wznowienia postępowania oraz czynności procesowe podjęte przez organ po wznowieniu postępowania w sprawie. Z uzasadnienia tego wynika m.in., że toczy się postępowanie w sprawie oszustwa popełnionego na szkodę B. i M. R. w wyniku którego utracili oni przedmiotowy samochód osobowy. W konkluzji organ I instancji uznał, analizując stan prawny obowiązujący w daniu wydania decyzji ostatecznej z dnia [...]r., że przedmiotowy pojazd został zarejestrowany na podstawie wymaganych dokumentów. Decyzja ta nie zawiera ustaleń co do istnienia podstaw wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Prezydenta W.. Decyzja ta, podobnie jak wydana w wyniku odwołania decyzja organu II instancji nie zawiera oceny, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy. W wyroku z dnia 13.11.1987r. sygn. I SA 1326/86 (ONSA 1987, z. 2, poz. 80) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "1. Postanowienie o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.) jest jedynie postanowieniem wszczynającym postępowanie i nie może zawierać innych treści poza wskazaniem przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania. 2. Stwierdzenia, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.), mogą być wyłącznie efektem postępowania, przeprowadzonego po wydaniu postanowienia z art. 149 § 1 i muszą być zawarte w decyzji określonej w art. 151 k.p.a." Z wydanych w sprawie decyzji nie wynika, która z przesłanek określonych w sposób wyczerpujący w art. 145 § 1 kpa była podstawą wznowienia postępowania w sprawie, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie oraz jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto uzasadnienie zarówno decyzji wydanej przez organ I instancji, jak i organ odwoławczy wskazuje, że organy te dokonały w trybie wznowienia postępowania w sprawie weryfikacji decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta W. z dnia [...]r. pod względem istnienia w tym dniu podstaw materialnoprawnych do rejestracji przedmiotowego pojazdu na D.L. i A. L., odrywając się od zbadania w pierwszej kolejności istnienia podstaw do wznowienia postępowania w sprawie. Tego rodzaju weryfikacja decyzji ostatecznej w trybie wznowienia postępowania jest niedopuszczalna. Wskazać należy, że w wyroku z dnia 01.02.2001r. sygn. IV SA 2436/98 (LEX nr 55759) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "Zarzuty, odnoszące się do wad materialnoprawnych decyzji, muszą być ocenione jako bezprzedmiotowe w sprawie o wznowienie postępowania. Do eliminowania bowiem z obrotu prawnego decyzji dotkniętych wadami materialnoprawnymi powołana jest odrębna instytucja - mianowicie instytucja stwierdzenia nieważności, której przesłanki określone zostały w art. 156 § 1 kpa." Zważyć bowiem należy, że weryfikacji decyzji ostatecznych w trybie wznowienia postępowania dokonuje się w razie wystąpienia jednej z przesłanek wskazanych w sposób wyczerpujący w art. 145 § 1 kpa, które to przesłanki mają charakter procesowy. Wyżej wskazane uchybienia procesowe jako mające istotny wpływ na wynik sprawy skutkowały konieczność uchylenia wydanych w sprawie decyzji, co orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) wyżej powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 wyżej powołanych ustaw. Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji albowiem decyzja ta z uwagi na swój charakter nie podlega wykonaniu.