II SA/Wr 267/15
WyrokWSA we Wrocławiu2015-11-03
Skład orzekający: Anna Siedlecka, Władysław Kulon, Zygmunt Wiśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarządzenie pokontrolne Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, wydane bez wcześniejszego zawiadomienia przedsiębiorcy o zamiarze wszczęcia kontroli, jest zgodne z prawem, jeśli kontrola była niezbędna do przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia przeciwko środowisku lub zabezpieczenia dowodów jego popełnienia?Ratio decidendi
Zarzadzenie pokontrolne, mimo że nie jest decyzją administracyjną, jest aktem administracji publicznej podlegającym kontroli sądu administracyjnego. Kontrola przeprowadzona bez wcześniejszego zawiadomienia przedsiębiorcy jest zgodna z prawem, jeśli jej przeprowadzenie jest niezbędne dla przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia przeciwko środowisku lub zabezpieczenia dowodów jego popełnienia, co zostało wykazane w niniejszej sprawie poprzez stwierdzone przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu. Brak zamieszczenia uzasadnienia odstąpienia od zawiadomienia w samym protokole, gdy wynika ono z upoważnienia do kontroli, nie stanowi uchybienia skutkującego uchyleniem zarządzenia.Stan faktyczny
Spółka D. P. Sp. z o.o. zaskarżyła zarządzenie pokontrolne Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, które nakazywało podjęcie działań mających na celu ograniczenie hałasu emitowanego do środowiska, uregulowanie stanu formalno-prawnego w zakresie emisji substancji do powietrza oraz zaprowadzenie ewidencji i naliczenie opłat. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w tym przeprowadzenie kontroli bez wcześniejszego zawiadomienia, wadliwe pomiary hałasu oraz brak dostatecznego zbadania stanu faktycznego w zakresie pozwoleń emisyjnych. Organ obrony środowiska uznał zarzuty za bezzasadne, podtrzymując swoje stanowisko.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Anna Siedlecka /sprawozdawca/ Sędzia WSA - Władysław Kulon Sędzia NSA - Zygmunt Wiśniewski Protokolant starszy sekretarz sądowy - Magda Minkisiewicz po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 listopada 2015 r. sprawy ze skargi D. P. Sp. z o.o. na zarządzenie D.Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podjęcia działań mających na celu ograniczenia hałasu emitowanego do środowiska oddala skargę w całości.
Zarządzeniem pokontrolnym z dnia [...] r. Nr [...] D. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska, działając na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska oraz ustaleń kontroli przeprowadzonej w dniach [...] do [...] r. w D. P. Sp. z o.o. z/s w N. przy ul. Z. [...] w obiekcie D.P.Sp. z o.o. – W. B. ul. R. [...] we W., zarządził:
1. Podjąć działania mające na celu ograniczenie hałasu emitowanego do środowiska z terenu D. P. Sp. z o.o. – W. B.ul. R. [...] we W. ( zwany dalej jako "Zakład") do wartości dopuszczalnych określonych decyzją Prezydenta W. sygn. [...] z dnia [...]r. (termin realizacji: niezwłocznie)
2. Wystąpić do Prezydenta W. z wnioskiem o uregulowanie stanu formalno-prawnego w postaci pozwolenia w zakresie emisji substancji do powietrza z technologicznych źródeł emisji – zbiorników materiałów sypkich o łącznej pojemności większej niż 50m³.(termin realizacji: niezwłocznie)
3. Wystąpić do Prezydenta W. z wnioskiem o uregulowanie stanu formalno-prawnego w postaci zgłoszenia w zakresie emisji substancji do powietrza z instalacji do magazynowania paliw płynnych.(termin realizacji: niezwłocznie)
4. Zaprowadzić ewidencję o ilości i rodzajach gazów i/lub pyłów wprowadzanych do powietrza ze źródła w postaci instalacji do magazynowania paliw płynnych, przedłożyć zweryfikowany wykaz zawierający informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska za 2013 r. do Marszałka Województwa D. oraz naliczyć i w razie wymagalności uiścić związane z tym opłaty.(termin realizacji: niezwłocznie)
Pisemną informację o zakresie podjętych działań należy przedłożyć do dnia 31 marca 2015 r.
Jak wyjaśnił organ w uzasadnieniu zarządzenia, na podstawie kontroli przeprowadzonej w terminie opisanym we wstępie zarządzenia organ stwierdził nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska.
Organ stwierdził przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu określonego decyzją Prezydenta W. (sygn. [...] ) z dnia [...] r. o wartość od 1,2 do 4,4 dB, emitowanego przez Zakład. Stan taki pozostaje w sprzeczności z art. 144 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2013 r., poz. 1232 ze zm.) zobowiązującym prowadzącego instalację do takiej jej eksploatacji, która nie będzie powodować przekroczenia standardów jakości środowiska.
W trakcie kontroli stwierdzono brak uregulowania stanu formalno-prawnego w postaci pozwolenia w zakresie emisji substancji do powietrza z technologicznych źródeł emisji, tj. zbiorników materiałów sypkich o łącznej pojemności większej niż 50m³ (2 szt. silosów na cement i 1 szt. silos na popiół o łącznej pojemności ok. 203 m³ ). Stwierdzony stan pozostaje w sprzeczności z art. 220 ust. 1 i ust. 2 ustawy – Prawo ochrony środowiska.
Organ stwierdził też brak uregulowania stanu formalno-prawnego w postaci zgłoszenia w zakresie emisji substancji do powietrza z instalacji do magazynowania paliw płynnych (2 szt. zbiorników oleju opałowego lekkiego – odpowietrzniki). Ten stan w ocenie organu pozostaje w sprzeczności z art. 152 ust. 1 Prawa ochrony środowiska.
Ponadto w prowadzonej w Zakładzie ewidencji i sporządzonym na jej podstawie wykazie o zakresie korzystania ze środowiska za 2013 r. oraz wniesionych z tego tyt. opłatach nie ujęto źródła w postaci instalacji do magazynowania paliw płynnych (2 szt. zbiorników na olej opałowy lekki). Stan ten narusza art. 285, art. 286, art.287 i art. 292 Prawa ochrony środowiska w zw. z art. 60a ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji.
W dniu 26 stycznia 2015 r. skarżący D.P. Sp. z o.o. z/s w N. wniósł do DWIOŚ wezwanie do usunięcia naruszenia prawa kwestionując w całości ww. zarządzenie pokontrolne.
W odpowiedzi na wezwanie D. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska pismem z dnia [...] r. ustosunkował się do wniesionych zarzutów, uznając je za bezzasadne, w związku z czym podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zarządzeniu pokontrolnym nr [...].
Na powyższe zarządzenie pokontrolne D. P. Sp. z o.o. z/s w N. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W skardze zostały zawarte te same zarzuty, które zgłoszono w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa.
Skarżonemu zarządzeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 Kodeksu postęp[owania administracyjnego (k.p.a.), poprzez wadliwe przeprowadzenie pomiarów hałasu i zaniechanie ich powtórnego dokonania, doprowadzając w konsekwencji do nieprawidłowego przyjęcia, że w zakładzie Skarżącego doszło do przekroczenia dopuszczalnych norm hałasu, co oznacza , że organ dopuścił się niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy; wadliwe przyjęcie wyników pomiaru hałasu, pomimo wszczęcia i przeprowadzenia kontroli z naruszeniem prawa, co uzasadnia twierdzenie, że organ dokonał ustaleń na podstawie dowodów niedopuszczalnych;
2. art. 8 k.p.a. poprzez wymaganie od pracowników strony skarżącej szczegółowej wiedzy z zakresu dokonywania pomiaru hałasu;
3. art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, poprzez bezpodstawne niezawiadomienie Spółki o zamiarze wszczęcia i przeprowadzenia kontroli;
4. art. 79 ust. 2 pkt 5 u.s.d.g., poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż zasadnym było zaniechanie przez organ zawiadomienia Spółki o zamiarze wszczęcia kontroli ze względu na bezpośrednie zagrożenie życia, zdrowia lub środowiska naturalnego, podczas gdy okoliczności takie nie zachodziły.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wszczęcie i przeprowadzenie kontroli bez uprzedniego zawiadomienia przedsiębiorcy jest wyjątkiem od ogólnej reguły zawiadamiania przedsiębiorców o zamiarze jej przeprowadzenia.
W niniejszej sprawie, w ocenie skarżącej taka okoliczność nie zachodziła i powołany w protokole z kontroli przepis art. 79 ust. 2 pkt 5 u.s.d.g. nie mógł mieć zastosowania. Zatem zawiadomienie Spółki o zamiarze przeprowadzenia kontroli było konieczne.
Strona skarżąca przyznaje, że funkcjonowanie węzła betoniarskiego przy ul. R. może stanowić "niedogodność" dla osób zamieszkujących w najbliższym otoczeniu zakładu, niemniej w chwili budowy węzła betoniarskiego teren zakładu miał przeznaczenie przemysłowe. Budynki mieszkalne powstały zaś w czasie funkcjonowania zakładu, gdy węzeł betoniarski już istniał.
Pełnomocnik skarżącej twierdzi, że przed wszczęciem kontroli w listopadzie 2014r. zamierzała przeprowadzić modernizację węzła betoniarskiego, której celem była m.in. minimalizacja emisji różnego rodzaju ( w tym dźwiękowych) do środowiska. Podaje, że skarżąca skorzystała z usług doradczych firmy B. C.G.M. z/s w W., która miała pomóc w znalezieniu optymalnych rozwiązań. Jednakże nieoczekiwana kontrola, na czas jej trwania, przerwała te prace. Dalej skarżąca wymienia, jakiego rodzaju prace podjęła po zakończeniu kontroli celem optymalizacji poziomu hałasu. Większość tych prac jest w toku realizacji.
Dlatego też w ocenie skarżącej oczywistym jest, że niezawiadomienie skarżącej o kontroli było nie tylko bezpodstawne ale co ważniejsze miało wpływ na wynik kontroli.
Ponadto w protokole kontroli brak jest uzasadnienia przeprowadzenia jej bez zawiadomienia.
Dodatkowo na wynik pomiarów mają istotne w chwili pomiarów warunki atmosferyczne. Panujące zaś w dniu pomiaru warunki mogły powodować istotne anomalia pogodowe. Opisane w protokole warunki ( temp. otoczenia 2°C, wilgotność względna powietrza 64 %) stanowią dla fal dźwiękowych korzystne środowisko do rozprzestrzeniania się, co sprzyja zawyżeniu pomiarów natężenia hałasu. Okoliczność ta nie została wzięta pod uwagę, co pozwala kwestionować prawidłowość wyników pomiaru. Dodatkowo w okolicy węzła betoniarskiego funkcjonują także inne zakłady produkcyjne, a nieopodal znajdują się tory kolejowe, co wskazuje na przemysłowy charakter terenu. Pomiaru dokonano w szczytowych godzinach pracy wszystkich zakładów (11.10 – 12.40). Sprawozdanie z pomiaru hałasu nie zawiera jakichkolwoek informacji o pracy / przerwie w pracy okolicznych zakładów i wpływu tej okoliczności na wynik pomiaru.
Odnośnie kolejnych punktów zarządzenia a dotyczących rzekomych nieprawidłowości o charakterze formalno-prawnym, tj. brak pozwolenia w zakresie emisji substancji do powietrza z technologicznych źródeł emisji, skarżąca stwierdza, że "decyzja" o nałożeniu w tym zakresie na Spółkę obowiązków także dokonana została bez dostatecznego zbadania stanu faktycznego. Wskazane przez organ przepisy i wy\dane na ich podstawie przepisy wykonawcze wprowadzają odpowiednie wyjątki od ogólnych zasad uzyskiwania zezwolenia oraz dokonywania zgłoszeń. Tych wyjątków organ zdawał się nie dostrzegać.
W piśmie procesowym skarżącego (k.96) zarzucono ponadto, że pomiary hałasu dokonane zostały niezgodnie z procedurą pomiarową określoną bowiem w załączniku nr 6 do rozporządzenia Ministra Środowiska z 4 listopada 2008 r., gdy tymczasem w dacie dokonywania pomiarów obowiązywało nowe rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 30 października 2014 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji oraz pomiarów ilości pobranej wody (Dz.U. poz. 1542) zawierające załącznik nr 7 określający metodykę pomiarów hałasu.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska we W.o jej oddalenie.
Odpowiadając na zarzuty skargi organ wyjaśnił, że w związku z kolejnym wnioskiem mieszkańców ul. S. o podjęcie interwencji z uwagi na uciążliwą emisję pyłu oraz uciążliwy hałas emitowany przez węzeł betoniarski zlokalizowany przy ul. R. we W., uwzględniając informacje zawarte w dokumentach posiadanych już przez WIOŚ, powstało uzasadnione podejrzenie popełnienia wykroczenia na podstawie art. 337a oraz art. 351 ustawy POŚ.
Mając powyższe na względzie, w związku z przeciwdziałaniem popełnienia przestępstwa lub wykroczenia przeciwko środowisku lub zabezpieczenia dowodów jego popełnienia nie zawiadomiono przedsiębiorcy o zamiarze wszczęcia kontroli, działając w trybie art. 79 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Upoważnienie do kontroli nr [...] wskazywało, że przeprowadzenie kontroli jest niezbędne dla przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia przeciwko środowisku lub zabezpieczenia dowodów jego popełnienia.
Wyniki dokonanych pomiarów potwierdziły wystąpienie przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu, a zatem popełnienie wykroczenia w trybie art. 337a POŚ. Jednak uwzględniając wyjaśnienia przedstawione przez kontrolowanego stwierdzono, że naruszenie w zakresie braku pozwolenia na wprowadzanie do powietrza gazów lub pyłów nie nastąpiło z winy podmiotu. W związku z powyższym WIOŚ zastosował wobec kierownika produkcji sankcje w postaci pouczeń (art. 337a, art. 342 ust. 1, art. 359 ust. 1 POŚ).
Organ wyjaśnił, że w niniejszej sprawie nastąpił zbieg podstaw wyłączenia od obowiązku zawiadomienia o zamiarze przeprowadzenia kontroli z art. 79 ust. 2 pkt 2 i pkt 5 u.s.d.g. Kontrola nastąpiła w związku z wnioskiem mieszkańców dotyczącym ponadnormatywnego hałasu i emisjami pyłu do środowiska.
Ponadnormatywny hałas stanowi zarówno bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia ludzi, a w przypadku posiadania już wcześniej decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu, jak mamy do czynienia w tej sprawie, informacja mieszkańców wskazuje na możliwość popełnienia wykroczenia polegających na naruszeniu warunków tejże decyzji. (art. 337 a POŚ).
Analogicznie w przypadku pyłów, ich emisja, zwłaszcza o normach wskazanych w odpowiedzi na skargę stanowi zagrożenie dla zdrowia ludzi. Jednocześnie emisja bez wymaganego pozwolenia na wprowadzanie do powietrza gazów lub pyłów (dotyczy zbiorników do magazynowania materiałów sypkich) bądź wymaganego zgłoszenia(dotyczy 2 zbiorników oleju opałowego lekkiego) stanowi wykroczenie (odp. Art. 351 ust. 1 i art. 342 ust. 1 POŚ).
Obydwie przesłanki umożliwiające zastosowanie wyłączenia z obowiązku podjęcia kontroli bez zawiadomienia zostały wskazane w protokole z kontroli nr [...] na str. 1 i 3 oraz w załączniku nr 1, który stanowi upoważnienie do kontroli nr [...].
Ustosunkowując się do kwestii pomiarów hałasu organ wyjaśnił, że kontrolne pomiary hałasu zostały wykonane w dniu 28 listopada 2014 r. przez Laboratorium WIOŚ zgodnie z referencyjną metodyką pomiarową (załącznik nr 7 do rozporządzenia Min. Środ. Z 30 października 2014 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji oraz pomiarów ilości pobieranej wody (Dz.U. z 2014r., poz. 1542) akredytowaną przez Polskie Centrum Akredytacji (Nr AB 075). Zgodnie z tą metodą punkty kontrolne zlokalizowano przy zabudowie mieszkaniowej wielorodzinnej, na terenie objętym ochroną, pomiary wykonano w odpowiednich warunkach meteorologicznych, tj. temperaturze, wilgotności, prędkości wiatru i ciśnieniu. Co wymaga podkreślenia, wykonano pomiary tła akustycznego, które uwzględniono w obliczeniach równoważnego poziomu dźwięku.
Podczas wykonywania pomiarów hałasu jedyna informacja jakiej udzielił kierownik zakładu był to czas pracy zakładu i urządzeń, żadna inna "szczegółowa" czy też "specjalistyczna" wiedza wykwalifikowanym i posiadającym akredytację na wykonywanie pomiarów osobom nie jest potrzebna.
WIOŚ w trakcie kontroli ustalił, że od czasu ostatniej kontroli (od kwietnia 2014 r.) w zakładzie nie zaszły żadne zmiany oraz nie były prowadzone prace modernizacyjne. Spółka nie informowała także w trakcie kontroli o tym, że ma zamiar przeprowadzać jakiekolwiek prace modernizacyjne.
Odnośnie poruszonej kwestii podstaw prawnych nałożenia na spółkę obowiązków o charakterze formalno-prawnym w zakresie emisji substancji do powietrza, organ stwierdził, że spółka nie posiada stosownego pozwolenia w zakresie emisji substancji do powietrza z instalacji oraz w postaci zgłoszenia w zakresie emisji substancji do powietrza z instalacji do magazynowania paliw płynnych. W § 1 ust. 1 pkt 16 załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z 2 lipca 2010 r. w sprawie przypadków, w których wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji nie wymaga pozwolenia – instalacja, z której emisja nie wymaga pozwolenia podlega zgłoszeniu. W § 2 ust. 4 ww. rozporządzenia określone zostały rodzaje instalacji nie wymagających zgłoszenia, gdzie instalacja do magazynowania paliw płynnych nie została enumeratywnie wymieniona. W związku z powyższym ww. instalacja podlega zgłoszeniu.
Podstawa prawna i akty wykonawcze, które stanowiły o klasyfikacji stanu formalno-prawnego kontrolowanych instalacji zostały przytoczone w pkt 2 i 3 protokołu kontroli, z którymi zapoznał się i podpisał przedstawiciel zakładu.
Posiadanie wymaganego pozwolenia na wprowadzenie do powietrza gazów lub pyłów oraz dokonanie wymaganego zgłoszenia warunkuje dopuszczalność eksploatacji instalacji. W myśl art. 180 POŚ nie jest dozwolona eksploatacja instalacji bez wymaganego pozwolenia. Na poziomie uzyskiwania pozwolenia lub zgłoszenia następuje bowiem weryfikacja dotycząca dopuszczalności użytkowania instalacji w kontekście jej oddziaływania na środowisko. Organ wspomniał także, że wydajność instalacji do produkcji betonu na poziomie nie mniejszym niż 15 t na dobę, skutkuje kwalifikacją niniejszej instalacji przy ul. R. [...] do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (§ 3 ust. 1 pkt 21 rozp. Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r. (Dz.U. Nr 213, poz. 1397), na co również wskazano w protokole kontroli. Informacyjnie organ podał także, że w dniu 18 marca 2015 r. wpłynął kolejny wniosek dotyczący uciążliwości funkcjonowania węzła betoniarskiego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej w skrócie "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego stanowią przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska – dalej jako OPŚ(Dz.U. z 2013 r., poz.1232 ze zm.), tj. art. 144, art. 152 ust. 1, art. 220 ust. 1 i ust. 2, art. 285, art. 286, art. 287 i art. 292 w zw. z art. 60a ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (DZ.U. Nr 130, poz. 1070 ze zm.). Podstawa formalnoprawna do podjęcia zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego wynika z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (t. jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 686 z późn. zm.).
Przechodząc do rozważań dotyczących oceny legalności wydanego w niniejszej sprawie aktu przypomnieć należy, że z treści art. 12 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska wynika, że zarządzenie pokontrolne jest odrębną od decyzji administracyjnej prawną formą działania inspektora ochrony środowiska. Wydawanemu przez tego inspektora zarządzeniu pokontrolnemu, mimo że nie jest decyzją administracyjną, nie można odmówić charakteru aktu administracji publicznej, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ponieważ ma ono bez wątpienia charakter władczy i rozstrzyga indywidualną sprawę konkretnego podmiotu. Zarządzenie to wpływa na prawa i obowiązki kontrolowanego, ponieważ niewykonanie tego zarządzenia, lub niezgodne z prawdą poinformowanie o jego wykonaniu zagrożone jest odpowiedzialnością karną (art. 31a ust. 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska). Skoro przepisy ustawy − o Inspekcji Ochrony Środowiska uprawniają wskazany w nich organ do wydawania zarządzeń pokontrolnych w oparciu o wyniki dokonanych kontroli, a jednocześnie nie przewidują środka zaskarżenia tych zarządzeń do organu wyższego stopnia, to zarządzenie pokontrolne, stwierdzające istnienie po stronie kontrolowanej osoby fizycznej określonego obowiązku, a więc będące działaniem władczym w indywidualnej sprawie, podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Kontynuując ten wątek wskazać należy, że w tym przypadku nie mogły mieć zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem gdyby tak było, organ administracji wydałby decyzję lub postanowienie, a nie podjął inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej. Istota działania organów administracji w formie, której dotyczy art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., polega na tym, że są to sytuacje uregulowane w przepisach szczególnych i w taki sposób, że brak podstaw, aby uznać, że organ administracji działa poprzez wydanie decyzji lub postanowienia, a więc w formach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Tak więc skoro organ w badanej sprawie w ogóle nie stosował przepisów K.p.a., to oczywistym jest, że nie mógł ich naruszyć.
W niniejszej sprawie skarżone zarządzenie pokontrolne, zdaniem sądu, nie narusza prawa w stopniu, który powodowałby jego wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Jak wynika z zarządzenia pokontrolnego, wydane ono zostało w oparciu o ustalenia z kontroli przeprowadzonej w dniach od [...]r. do [...] r., udokumentowanych protokołem z kontroli nr [...].
Z art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2015 r., poz. 584) wynika, że organy kontroli obowiązane są zawiadomić przedsiębiorcę o zamiarze wszczęcia kontroli. Takiego zawiadomienia nie dokonuje się jednakże w przypadku m.in., jeżeli przeprowadzenie kontroli jest niezbędne dla przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia, a także jeżeli przeprowadzenie kontroli jest uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia, zdrowia lub środowiska naturalnego.
Nie ulega wątpliwości Sądu, że integralną częścią protokołu z kontroli nr [...] stanowią jego załączniki, w tym upoważnienie do kontroli nr [...] z dnia [...] r. W upoważnieniu tym zawarta została informacja, z której wynika, że "Przeprowadzenie kontroli jest niezbędne dla przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia przeciwko środowisku lub zabezpieczenia dowodów jego popełnienia." Analiza przedłożonych akt sprawy i argumentacja organu w tym zakresie, która znajduje w pełni odzwierciedlenie w tych aktach dowodzą, że przeprowadzenie kontroli bez uprzedniego zawiadomienia przedsiębiorcy było zasadne i nie naruszało przepisu art. 79 ust. 1 u.s.d.g. Stwierdzone bowiem przez organ ochrony środowiska przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu ustalonego decyzją Prezydenta W. z dnia [...] r. (nr [...]) dowodzi, że popełnione zostało wykroczenie określone w art. 337a POŚ zagrożone karą aresztu albo ograniczenia wolności albo karą grzywny. Dlatego też brak zamieszczenia informacji w treści samego protokołu o wymienionej podstawie odstąpienia od zawiadomienia o kontroli przedsiębiorcy, w sytuacji gdy wynika to wprost z załącznika do protokołu - upoważnienia do kontroli - nie stanowi takiego uchybienia, które skutkowałoby uchyleniem zarządzenia. Przy czym podana w protokole kontroli na str. 1 i 3 w pkt 1.1.7 dodatkowa podstawa prawna do braku zawiadomienia przedsiębiorcy o zamiarze wszczęcia kontroli ze wskazaniem na przepis art.79 ust. 2 pkt 5 u.s.d.g. (zagrożenie życia i zdrowia lub środowiska naturalnego) - co w niniejszej sprawie jest oczywiste ze względu na stwierdzony ponadnormatywny hałas i emisję pyłów - dowodzi tylko o braku wadliwości podjętych działań przez kontrolujący organ. Należy też przyjąć, iż wskazanie przez organ jedynie podstawy prawnej do przeprowadzenia kontroli bez wcześniejszego zawiadomienia przedsiębiorcy o zamiarze jej przeprowadzenia, jest wystarczające dla stwierdzenia, iż organ zachował się zgodnie z obowiązującymi regulacjami prawnymi. Z żadnego przepisu nie wynika aby organ miał obowiązek zamieszczania w protokole z kontroli lub np. w książce kontroli prowadzonej przez przedsiębiorcę, uzasadnienie w tym zakresie. Zatem nie jest słuszny zarzut naruszenia art. 79 ust. 1 u.s.d.g.
Z przepisu art. 11 ust. 2 POŚ wynika, że protokół podpisują inspektor i kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej, którzy mogą wnieść do protokołu umotywowane zastrzeżenia i uwagi. Analiza protokołu wykazała, że podpisujący protokół upoważniony przedstawiciel kontrolowanej jednostki nie zgłaszał uwag do jego treści oraz nie wniósł żadnych zastrzeżeń, w szczególności do zarzucanej wadliwości przeprowadzenia pomiarów hałasu. Uznać zatem należy, że zawarte w protokole ustalenia nie zostały zakwestionowane i skutecznie podważone w przewidziany prawem sposób. Podjęta przez pełnomocnika skarżącego próba podważenia tych ustaleń nastąpiła dopiero, po doręczeniu skarżącemu zarządzenia pokontrolnego, w którym DWIOŚ zarządził, w oparciu o ustalenia stanu faktycznego, zastosowanie się do ciążących na skarżącym opisanych szczegółowo obowiązków ustawowych a także wynikających z decyzji Prezydenta W., w zakreślonym terminie.
Podkreślenia wymaga, że zarządzenia pokontrolne mogą bowiem dotyczyć jedynie przestrzegania szeroko rozumianych przepisów i decyzji o ochronie środowiska, których zakres przedmiotowy jest wyznaczony przez zadania kontrolne Inspekcji Ochrony Środowiska (art. 2 ust. 1 u.i.o.ś.).
Zarządzenia pokontrolne można wydać tylko na podstawie ustaleń kontroli opisanych w protokole sporządzonym przez pracownika Inspekcji Ochrony Środowiska zgodnie z art. 11 ust. 1–2 u.i.o.ś., z uwzględnieniem ewentualnego pisemnego stanowiska kontrolowanego podmiotu, o którym mowa w art. 11 ust. 3 u.i.o.ś.
Zarządzenie pokontrolne w sposób jednostronny stwierdza tylko i wyłącznie obowiązki prawne, jakie ciążą na takiej jednostce a wynikają z przepisów bądź decyzji odnoszących się do ochrony środowiska.
Tak więc celem zarządzenia pokontrolnego jest oficjalne stwierdzenie, jakie naruszenia obowiązków prawnych wykryto w toku kontroli, i zwrócenie – w sposób urzędowy – właściwej osobie uwagi na konieczność podjęcia działań w celu wyeliminowania tych naruszeń. Zarządzenie pokontrolne ma także umożliwić organowi Inspekcji Ochrony Środowiska uzyskanie informacji o tym, czy i jakie działania podjął oraz zrealizował podmiot kontrolowany, aby usunąć stwierdzone naruszenia.
Zarządzenie takie stanowi konsekwencję stwierdzonych w trakcie kontroli nieprawidłowości. Badanie jego legalności oznacza konieczność sprawdzenia, czy istniały podstawy do wydania zarządzenia, a to z kolei rodzi potrzebę zbadania, czy naruszenia zostały w prawidłowy sposób stwierdzone, określone i dostatecznie wykazane.
Zarządzenie pokontrolne nie jest tylko prostym "przypomnieniem" obowiązków wynikających z innych źródeł: przepisów lub decyzji, lecz "przypomnieniem" o obowiązkach naruszonych, a więc stwierdzonych uchybieniach kontrolowanego. W toku kontroli podmiot kontrolowany może wykazywać, że dopełnił wszelkich ciążących na nim obowiązków. Podmiot kontrolowany nie jest bowiem pozbawiony możliwości na bieżąco składania wyjaśnień, przedkładania dowodów świadczących o prawidłowości jego działania. Tym samym, już na etapie kontroli strona może negować zasadność jej wyników, czego w niniejszej sprawie nie uczyniła.
Odnosząc się zatem do kolejnego zarzutu skargi, dotyczącego wadliwie wykonanych pomiarów hałasu, w ocenie Sądu, nie jest on słuszny i należy go oddalić.
Jak wyjaśnił DWIOŚ w odpowiedzi na skargę, a co wynika także jasno z załącznika nr 2 do protokołu kontroli – protokołu z pomiaru hałasu (str. 4/4), "Pomiary hałasu w środowisku pochodzącego z instalacji lub urządzeń (...) wykonano zgodnie z załącznikiem nr 6 do rozp. MŚ z 4 listopada 2008 r.(...) metodą akredytowaną, ale niereferencyjną, której treść, sposób postępowania i wykonywania pomiarów jest w całości merytorycznie spójny z metodyką referencyjną określoną w załączniku nr 7 rozporządzenia Min. Środowiska z dnia 30 października 2014 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji oraz pomiarów ilości pobranej wody (Dz.U., poz. 1542).
W ocenie Sądu błędne było powoływanie się jednocześnie przez organ na załącznik nr 6 do r.MŚ z dnia 4 listopada 2008 r.(nieobowiązującego w dacie pomiarów) i na załącznik nr 7 r. MŚ z dnia 30 października 2014 r., skoro metoda do pomiaru hałasu przenikającego do środowiska jest identyczna w obu załącznikach. Nowe regulacje w tym zakresie są takie same jak regulacje zawarte w starym rozporządzeniu. Zatem pomiary hałasu zostały przeprowadzone właściwą metodą, skoro "stara metoda" jest taka sama jak "nowa metoda". Sąd nie stwierdził także aby punkty pomiarowe wyznaczono nieprawidłowo, jak też aby pomiarów dokonano w nieodpowiednich warunkach meteorologicznych. Prawidłowo również wykonano pomiary tła akustycznego, z uwzględnieniem równoważnego poziomu dźwięku. Twierdzenia pełnomocnika skarżącego o wadliwości pomiarów hałasu są gołosłowne i bezpodstawne. Przy czym skarżący zdaje sobie sprawę – co wynika choćby z treści skargi – że działalność węzła betoniarskiego generuje do środowiska określone uciążliwości, które jak to nazwał "mogą stanowić swego rodzaju "niedogodności" dla osób zamieszkujących w najbliższym otoczeniu." W tym celu już po zakończeniu kontroli skarżąca podjęła szereg działań zmierzających do optymalizacji poziomu hałasu wytwarzanego przez zakład "w celu ich dalszego utrzymywania poniżej dopuszczalnych norm". Prace te zostały szczegółowo wymienione w skardze i znajdują się jak oświadczył w toku realizacji.
Ponadto skarżący nie tylko nie udowodnił, ale nawet nie uprawdopodobnił aby przed kontrolą i w jej trakcie były prowadzone jakiekolwiek prace modernizacyjne w zakładzie, których przerwanie/opóźnienie w ich podjęciu nastąpiło poprzez czynności kontrolne bez uprzedniego zawiadomienia. Twierdzenie o korzystaniu z usług doradczych (brak nawet dowodu na fatyczne korzystanie z tych usług) jest bardzo wstępnym etapem planowania zamiaru przeprowadzenia określonego przedsięwzięcia, które ma dopiero pomóc w znalezieniu optymalnych rozwiązań przyszłej modernizacji zakładu. Samo planowanie modernizacji i prowadzone konsultacje w tym zakresie nie świadczą jeszcze o rozpoczęciu procesu modernizacji.
Odnośnie pozostałych zarzutów punktów od 2- 4 skarżonego zarządzenia a dotyczących uregulowania stanu formalno-prawnego w zakresie uzyskania pozwolenia w przedmiocie emisji substancji do powietrza z technologicznych źródeł emisji (zbiorników materiałów sypkich o łącznej pojemności większej niż 50m³) i w postaci dokonania zgłoszenia w zakresie emisji substancji do powietrza z instalacji do magazynowania paliw płynnych oraz zaprowadzeniu stosownych ewidencji, Sąd stwierdza, że znajdują one pełni uzasadnienie w protokole z czynności kontrolnych w świetle powołanych przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2013 r. poz. 1232 ze zm.) i ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji (Dz.U. Nr 130. poz. 1070 ze zm.). Zarówno stan faktyczny jak i stan postulowany w przepisach pokrywają się w pełni. Przy tym nie potwierdził się zarzut dotyczący niezastosowania odpowiednich przepisów wykonawczych wskazujących na określone wyjątki od ogólnych zasad uzyskiwania zezwolenia oraz dokonywania zgłoszeń. Jak wyjaśnił organ, w § 1 ust. 1 pkt 16 załącznika do rozporządzenia Ministra Środowiska z 2 lipca 2010 r. w sprawie przypadków, w których wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji nie wymaga pozwolenia (Dz.U. Nr 130, poz. 881) – instalacja, z której emisja nie wymaga pozwolenia podlega zgłoszeniu. W § 2 ust. 4 ww. rozporządzenia określone zostały rodzaje instalacji nie wymagających zgłoszenia, gdzie instalacja do magazynowania paliw płynnych nie została enumeratywnie wymieniona. W związku z powyższym słusznie organ uznał, że ww. instalacja podlega zgłoszeniu.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd orzekł ka w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło