II SA/Wr 2676/01

sygn. akt 3 II SA/Wr 2676/2001 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 marca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk Sędziowie: Sędzia NSA Anna Moskała Sędzia Krystyna Anna Stec (sprawozdawca) Protokolant: Monika Mikołajczyk po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi D. i B. D. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. III. sygn. akt 3 II SA/Wr 2676/2001 2 UZASADNIENIE Wójt Gminy Ż. decyzją z dnia [...] Nr [...] wykreślił z ewidencji działalności gospodarczej z dniem 14.05.2001r. wpis pod numerem [...] dotyczący Firmy Handlowo Usługowej - Stacja Paliw, spółki cywilnej z siedzibą w Ż. ul. O. [...], przedmiotem której było: stacja paliw, mini bar, myjnia, gry zręcznościowe w zakresie niewymagającym zezwoleń i koncesji, prowadzonej od [...]. Wskazano, że działalność zgłoszona została przez spółkę cywilną B. D., D. D. -oboje zamieszkali w Ż. ul. O. [...]. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał art.104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art.2 ust.3 z związku z art.88e oraz art.88i ustawy z dnia 19.11.1999 r. Prawo o działalności gospodarczej (Dz.U.Nr 101, poz. ll78 ze zm.) i w uzasadnieniu podniósł, że wpis jest bezprzedmiotowy w związku ze zmianą przepisów. W odwołaniu D. i B. D. zarzucili, iż wykreślenie wpisu nie miało podstaw prawnych. Twierdzili, że nie zawarli umowy spółki cywilnej, nie używali określenia "spółka cywilna", nie prowadzili działalności gospodarczej w tej formie, lecz na imię obojga małżonków, zgodnie z interpretacją Ministra Finansów, co do zasad nadawania numeru NIP. Podnieśli nadto, że zgodnie z art.26§4 ustawy Kodeks spółek handlowych złożyli w marcu 2001r. wniosek o zarejestrowanie spółki jawnej i postanowienie o zarejestrowaniu otrzymali 15 maja 2001 r. Wskazali na takie uchybienia jak m.in. to, że skarżona decyzja datowana na dzień [...] wskazuje jako datę wykreślenie wpisu dzień [...]. Z powołanych względów odwołujący się wnosili o uchylenia decyzji organu I instancji i wydanie decyzji o wykreśleniu z ewidencji z dniem [...] działalności gospodarczej zgłoszonej przez B. D. Decyzją z dnia [...] Wojewoda D.: 1/ utrzymał w mocy w/w decyzję organu I instancji w części dotyczącej wykreślenia z urzędu z ewidencji działalności gospodarczej nr [...] - Firma A – D. D., B. D., 2/ uchylił decyzję w części dotyczącej daty wykreślenia z dniem [...], 3/ wykreślił z ewidencji wpis [...] z dniem [...]. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że małżonkowie D. prowadzili od [...] działalność gospodarczą pod nazwą Firma A Stacja Paliw. W ocenie organu odwoławczego działalność gospodarcza małżonków zarejestrowana przed dniem 31.12.2001 r. i prowadzona w ramach jednego podmiotu traktowana jest, zgodnie z art. 860 kodeksu cywilnego, jako działalności w formie spółki cywilnej; wywodzono, iż współwłasność majątkowa odnosi się do stosunków majątkowych pomiędzy małżonkami a nie do ich stosunków zewnętrznych, na zewnątrz małżonkowie występują jako indywidualne osoby fizyczne. Organ II instancji wskazał, że 2 sygn. akt 3 II SA/Wr 2676/2001 3 zgodnie z art.88 "i" wpisy do ewidencji działalności gospodarczej jednostek organizacyjnych, które w dniu 1 stycznia 2001 r. nie są przedsiębiorcami podlegają wykreśleniu z urzędu. Wskazano, iż po myśli art. la ust.3 ustawy o zmianie ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym osoby, które do dnia 31.12.200 r. wykonywały działalności gospodarczą jako wspólnicy spółek cywilnych są obowiązane w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym - czyli do 31 marca 2001 r. - dostosować formę wykonywanej działalności do wymogów ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym i przepisów ustawy Prawo o działalności gospodarczej. Skoro D. D. i B. D. nie dopełnili tego obowiązku to skutkowało to wydaniem decyzji o wykreśleniu z urzędu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej z dniem 31.03.2001 r. -jako bezprzedmiotowego. Powołano też art.162§l pkt 1 kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji stwierdza jej wygaśniecie jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem D. i B. D. wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę. Podtrzymali w niej stanowisko podniesione w odwołaniu; w szczególności twierdzili nadal, iż nie zawierali umowy spółki cywilnej i nie prowadzili działalności w takiej formie. W ich ocenie organ administracyjny nie uwzględnił, że art. 860§2 kodeksu cywilnego nakłada na wspólników spółki cywilnej obowiązek zawarcia umowy w formie pisemnej. Stali na stanowisku, że art.88 "i" ustawy Prawo o działalności gospodarczej nie ma zastosowania gdyż nie zaistniały okoliczności wykluczające ich jako przedsiębiorcę, działalność prowadzili bowiem zgodnie z art.2 ust.l ustawy. Podnieśli też, że informowali kontrahentów o podjęciu działalności w nowej formie prawnej -jako spółka jawna - z dniem 18.06.2001 r. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z przepisem art.97§l ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270). Wobec powyższego niniejsza skarga podlegała rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako rzeczowo i miejscowo właściwy. Po myśli art. 1 § 1 i §2 ustawy z 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr 153, poz. l269) - sąd administracyjny sprawuje 3 sygn. akt 3 II SA/Wr 2676/2001 4 wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (§1), a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto zgodnie z art.3§l powołanej wyżej ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą. Wyżej powiedziane oznacza, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art.145-150 ustawy). W" ocenie Sądu kontrolowana decyzja uchybia prawu w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu. W stanie prawnym obowiązującym w dacie wydawania przedmiotowej decyzji zgodnie z przepisem art.2 ust. 2 i ust.3 ustawy z 19.11.1999 r. Prawo o działalności gospodarczej (Dz.U.Nr 101,poz.ll78 ze zm.) przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz niemająca osobowości prawnej spółka prawa handlowego, która zawodowo, we własnym imieniu podejmuje i wykonuje działalność gospodarczą (ust.l), za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej (ust.2). Po myśli zaś z art.88i w/w ustawy wpisy do ewidencji działalności gospodarczej jednostek organizacyjnych, które w dniu 1 stycznia 2001 r. nie są przedsiębiorcami, podlegają wykreśleniu z urzędu, z uwzględnieniem art. 88e ust. 3, tzn. wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej następuje w drodze decyzji administracyjnej. Nadto przepis art. la ust.3 ustawy z 20.08.1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U.Nr 121, poz. 770 ze zm.) stanowi, że osoby fizyczne, które do dnia 31 grudnia 2000 r. wykonywały działalność gospodarczą jako wspólnicy spółek cywilnych, są obowiązane w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, o której mowa w ust. 1, dostosować formę wykonywanej działalności do wymogów tej ustawy. Wskazać też należy, iż stosownie do treści art. 26§4 ustawy z dnia 15.09.2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. l037) regulacje dotycząca zgłoszenia spółki jawnej do rejestru sądowego stosuje się do spółki, o której mowa w art.860 kodeksu cywilnego (spółki cywilnej), jeżeli jej przychody netto ze sprzedaży towarów lub świadczenia usług w każdym z dwóch kolejnych lat obrotowych osiągnęły równowartość w walucie polskiej co najmniej 400.000 EURO (przedsiębiorstwo większych rozmiarów). Z chwilą wpisu do rejestru spółka ta staje się spółką jawną. W tym stanie prawnym nie budzi wątpliwości, że spółka cywilna jako jednostka organizacyjna - która w świetle ustawy Prawo o działalności gospodarczej utraciła przymiot przedsiębiorcy (podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą), wynikający z uchylonej ustawy z 23.12.1988 r. o 4 sygn. akt 3 II SA/Wr 2676/2001 5 działalności gospodarczej, podlega wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej w drodze decyzji administracyjnej. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się jednak do tego czy skarżący - małżonkowie D. i B. D. prowadzili działalność gospodarczą jako spółka cywilna i czy spółka ta wpisana została do ewidencji. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności ze zgłoszeń rejestracyjnych (w tym zmian) oraz dokonanych wpisów wynika, że podmiot gospodarczy skarżących oznaczono jako Firma A – Stacja Paliw – B. D., D. D. Wskazać jednak należy, że wpis do ewidencji podmiotów gospodarczych nie tworzy bytu jednostki i nie przesądza tego czy podmiot wpisany jest czy też nie jest spółką cywilną. Zgodnie z przepisem art. 860 kodeksu cywilnego spółka cywilna jest umową przez którą wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego (§1). Fakt, że umowa ta powinna być stwierdzona pismem (§2) nie znaczy jednakże, że umowa zawarta bez zachowania tej formy jest nieważna. Tak więc jeżeli wolą małżonków było wspólne dążenie do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego, w rozumieniu cytowanego wyżej przepisu - co do zasady istnieje możliwość przyjęcia, oczywiście w zależności od okoliczności konkretnej sprawy, że tworzyli oni spółkę cywilną. Pamiętać jednak należy, iż w praktyce małżonkowie częstokroć prowadzili tzw. działalność "na imię obojga małżonków" (dla celów rozliczeń podatkowych). W takiej sytuacji małżonkowie nie mogą być jednak traktowani jako jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej; małżonkowie traktowani winni być wówczas jak osoby fizyczne. W tym stanie rzeczy organ administracji, z uchybieniem zasadzie prawdy obiektywnej (art.7 kpa) i wymogowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (art.77 §1 kpa), bezpodstawnie poprzestał na nieznajdującym oparcia w prawie domniemaniu istnienia spółki cywilnej małżonków D. Zauważyć należy, że z uzasadnienia skargi wynika, iż skarżący, w oparciu o przepis art. 26 § 4 Kodeksu spółek handlowych, w dniu 22.03.2001 r. (a więc przed wydaniem decyzji w niniejszej sprawie) wystąpili do Krajowego Rejestru Sądowego o wpisanie A D. spółka jawna. Nie było to jednak przedmiotem ustaleń ani okoliczności tej nie poddano ocenie, w szczególności co do tego czy fakt ten świadczyć może jednak o istnieniu spółki cywilnej. Nawet jednak jeżeli przyjąć, że małżonkowie D. działali w formie spółki cywilnej i tej działalności dotyczył przedmiotów wpis do ewidencji -zaskarżona decyzja jest wadliwa z uwagi na błędnie wskazana w sentencji rozstrzygnięcia datę z jaką wykreślenie miało być skuteczne. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 10.12.2001 r. sygn.akt OPK 21/01 wskazał bowiem, i ze stanowiskiem tym w pełni należy się zgodzić, że "wykreślenie w trybie art, 88i ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) wpisu w ewidencji działalności 5 sygn, akt 3 II SA/Wr 2676/2001 6 gospodarczej spółki cywilnej, gdy osoby fizyczne wykonujące do dnia 31 grudnia 2000 r., działalność gospodarczą jako wspólnicy takiej spółki nie dostosowały formy wykonywanej działalności do wymagań tej ustawy stosownie do art., la ust. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r., - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz, U. Nr 121, poz. 770 ze zm.), następuje z dniem, w którym decyzja administracyjna o wykreśleniu stała się ostateczna". Tramie zwrócono uwagę, że ustawodawca -stanowiąc o wykreśleniu z urzędu w drodze decyzji administracyjnej wpisów do ewidencji działalności gospodarczej jednostek organizacyjnych, które w dniu 1.01.2001 r. nie są przedsiębiorcami - nie zakreślił żadnego terminu. Nadto nowe unormowania hołdują zasadzie ciągłości działalności gospodarczej, chodzi o nadanie działalności gospodarczej nowego kształtu a nie o "porządkowanie" ewidencji. Tak więc wykreślenie w niniejszej sprawie z dniem 31.03.2001r, uchybia prawu. Z tych wszystkich względów, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.