II SA/Wr 2678/00

Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - J. Szczygielska (sprawozdawca) Sędziowie NSA - J. Sikorska - A. Wawrzyniak Protokolant - E. Luniak po rozpoznaniu w dniu 9 października 2003 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. i L. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę Decyzją z dnia [...], Nr [...], wydaną na podstawie art. 149 § 3 K.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu odmówiło wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] Nr [...]. W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, iż w dniu w dniu 15.06.2000r. M. i L. W. złożyli wniosek o wznowienie postępowania wskazując, iż dotyczy on decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu Nr [...] z dnia [...]. W uzasadnieniu wniosku podnieśli, że jest on podyktowany cyt. "brakiem możliwości uzyskania orzeczeń dotyczących zachowań i działania ośrodków mających obligatoryjnie świadczyć pomoc rodzinie jak były MOPS a obecnie MOPR", "w zgodzie z intencjami NSA we Wrocławiu zawartymi w piśmie z dnia 29.05.2000r". W ocenie strony cyt. "Brak podjęcia czynności przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu pozbawia stronę pokrzywdzoną w sprawie dochodzenia praw w zwykłym trybie administracyjnym". Badając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu zwróciło się do strony z pytaniem czy jej wolą jest wznowienie postępowania dotyczącego decyzji z dnia [...] Nr [...], gdyż postępowanie wyjaśniające wykazało, że wskazana decyzja nie istnieje w obrocie prawnym. W zakreślonym terminie przez tut. Kolegium, strona nie sprecyzowała odmiennie swojego roszczenia, zatem rozpatrzenie sprawy jest zgodne z wnioskiem strony. Kolegium wskazało, że w dniu 16.06.1999r. w wyniku rozpatrzenia odwołania strony od decyzji organu I instancji z dnia 30.04.1999r. uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania ([...]). Następnie w dniu 26.10.1999r. Kolegium z urzędu stwierdziło nieważność w/w ostatecznej decyzji, bowiem wówczas na zasadzie art. 11 ustawy z dnia 29.11.1990r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 414 z 1998r. ze zm.) oraz poglądem NSA, wyrażonym w orzeczeniach z dnia 30.06.1999r. sygn. akt I SA 633/99, z dnia 4.08.1999r. sygn. akt I SA 691/99 Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie było organem wyższego stopnia w sprawach dotyczących zadań zleconych gminie (zasiłki okresowe). Decyzja jako wydana z naruszeniem przepisów o właściwości była dotknięta wadą nieważności na zasadzie art. 156 § 1 pkt 1 Kpa, zatem została wyeliminowana z obrotu prawnego ([...]). Wniosek zatem strony dotyczy decyzji, której nie ma w obrocie prawnym, stąd nie można mówić o wznowieniu postępowania w sprawie, w której nie ma decyzji administracyjnej (brak jest przedmiotu postępowania). Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, iż strona w swoim wniosku nie wskazała żadnej przesłanki dotyczącej wznowienia postępowania. Na marginesie należy wskazać, iż z treści pisma NSA z dnia 29.05.2000r. nie wynika wskazana przez stronę intencja, tj. wznowienia postępowania, wolą Sądu było poinformowanie jej o konieczności wyczerpania środków odwoławczych w postępowaniu administracyjnym przed wniesieniem skargi do NSA. Instytucja wznowienia postępowania administracyjnego nie jest środkiem odwoławczym jest to nadzwyczajny tryb wzruszenia decyzji ostatecznych. Mając powyższe na uwadze Kolegium orzekło jak na wstępie. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy decyzję z dnia [...]. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, iż w dniu 11.10.2000r. wnioskodawcy zwrócili się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej w/p decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] Nr [...]. Podnieśli, że wciąż chodzi im o pomoc materialną w postaci zasiłku okresowego wobec ciężkiej sytuacji materialnej w jakiej znaleźli się po powodzi, a argumenty o nieważności wydanej decyzji nie powinny się do nich odnosić skoro w niczym się do powstania nieważności decyzji nie przyczynili. Kolegium zważyło, iż przesłanki wznowienia postępowania wymienia art. 145 kpa i strona obowiązana jest we wniosku o wznowienie wskazać tę przesłankę. Wznowienie postępowania dopuszczalne jest jedynie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną czyli taką, od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji. W przedmiotowej sprawie decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu uchyliło decyzję organu I instancji, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi, a następnie decyzją z dnia [...] Nr [...] Kolegium stwierdziło nieważność własnej decyzji z dnia [...], w wyniku czego zniknęła ona z obrotu prawnego. Z tego względu brak było podstaw do wznowienia postępowania, bowiem poza brakiem wskazania przez stronę przesłanki wznowienia, nie istnieje również prawomocna decyzja administracyjna, której instytucja wznowienia miałaby dotyczyć. Akta sprawy znajdują się w Naczelnym Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu i po przekazaniu akt sprawa wnioskodawców zostanie rozpoznana merytorycznie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a wydana decyzja podlegać będzie ogólnym zasadom odwoławczym w postępowaniu instancyjnym. Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności faktyczne i prawne, należało zdaniem organu uznać, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, dotycząca odmowy wznowienia postępowania, jest prawidłowa, w związku z czym orzeczono jak na wstępie. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. i L. W. ponowili argumentację oraz zarzuty podniesione we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, zarzucając dodatkowo, iż wydana decyzja jest ignorowaniem ich rodziny. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny, zważył, co następuje: Na wstępie podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje legalność zaskarżonej decyzji administracyjnej oceniając prawidłowość zastosowania przepisów i ich wykładnię, a więc zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa na tle stanu faktycznego ustalonego w chwili wydania decyzji. Biorąc pod uwagę tak ograniczony zakres kognicji, Sąd rozpatrując niniejszą skargę uprawniony jest jedynie w tym postępowaniu do zbadania, czy zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] odpowiada prawu, czy też to prawo narusza i w zależności od tej oceny orzec w sposób przewidziany w art.22 lub art.27 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz.368 ze zm.). Rozpatrując stan faktyczny i prawny sprawy Sąd stwierdził, że skarga M. i L. W. nie może być uwzględniona, jako że ocena przeprowadzonego postępowania oraz stanowisko Kolegium nie dają podstaw do uchylenia tak zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...]. Uchylenie bowiem decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w razie istnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy (art. 22 ust. 2 i ust. 3 w/w ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym). Takie zaś wady i uchybienia nie występują w niniejszej sprawie. Wskazać należy, że postępowanie wznowieniowe ma swoją określoną procedurę uregulowaną w rozdziale 12 kodeksu postępowania administracyjnego. I tak wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli wydana ona została w postępowaniu dotkniętym kwalifikowanymi wadami, wymienionymi enumeratywnie w art. 145 § 1 k.p.a. Wszczęcie zaś postępowania w sprawie wznowienia postępowania może w myśl art. 147 k.p.a. nastąpić z urzędu lub na żądanie strony. Żądanie zatem strony o wznowienie postępowania prowadzi do wszczęcia postępowania wstępnego, wynikiem czego jest wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania, bądź też wydanie decyzji o odmowie wznowienia postępowania. Istotne jest przy tym, że zgodnie z poglądami doktryny (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 2 wydanie, Wydawnictwo C.H.BECK Warszawa 1998r., str.737), podzielanymi przez skład orzekający w niniejszej sprawie - wydanie decyzji odmawiającej wznowienia postępowania jest możliwe tylko w razie, gdy wznowienie postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 148 § 1 i 2 kpa, a nie ma podstaw do jego przywrócenia. I tak z przyczyn przedmiotowych odmowa wznowienia będzie miała miejsce, gdy strona żąda wznowienia w sprawie, w której organ działał w innej formie, np. umowy cywilnej, czynności materialno-technicznych, w formie zaświadczenia, gdy sytuacja jednostki jest kształtowana z mocy prawa, gdy sprawa nie jest jeszcze zakończona decyzją ostateczną lub gdy strona opiera żądanie na podstawie rażącego naruszenia prawa. Niesporne jest w niniejszej sprawie, że M. i L. W. w podaniu z dnia 15 czerwca 2000r. żądali wznowienia postępowania wskazując na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], Nr [...], którą Kolegium uchyliło w całości decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Opolu z dnia [...] odmawiającą świadczenia w postaci zasiłku okresowego i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Niesporne jest również w sprawie, że opisana wyżej decyzja z dnia [...], Nr [...], została w dniu [...] wyeliminowana z obrotu prawnego decyzją tegoż samego Kolegium o Nr [...], na skutek stwierdzenia jej nieważności w oparciu o przepis art. 156 § 1 k.p.a. W świetle powyższych ustaleń, zgodzić się należy ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, że w niniejszej sprawie zachodziła podstawa do odmowy wznowienia postępowania, skoro w chwili złożenia przez skarżących żądania o wznowienie postępowania , decyzji, którą uważali za ostateczną, nie było już w obrocie prawnym. Jak to już wyżej Sąd zauważył, zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a., tylko w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie. Decyzja zaś staje się ostateczna, gdy decyzję wydał organ odwoławczy, czyli wyczerpany został tok instancji. Skoro natomiast w niniejszej sprawie jest niewątpliwe, że w chwili złożenia przez skarżących żądania o wznowienie postępowania, brak było już wówczas decyzji ostatecznej, gdy zaś przepis art.145 & 1 k.p.a. stanowi, iż tylko w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, a nadto zważywszy, że skarżący przedmiotowe żądanie nie oparli na ustawowych przesłankach wznowieniowych, taksatywnie wymienionych w art.145 § 1 k.p.a., to przyjąć należy, że w sprawie zachodziła niedopuszczalność wznowienia postępowania. Oznacza to zatem, że w niniejszej sprawie zachodziła podstawa do wydania w oparciu o przepis art. 149 § 3 k.p.a. decyzji odmawiającej wznowienia postępowania. Wskazać przy tym należy, że nie mają w sprawie znaczenia i nie mogą wpłynąć na zmianę rozstrzygnięcia podnoszone przez skarżących okoliczności dotyczące ich bardzo trudnej sytuacji materialnej. Kwestie te, aczkolwiek ważkie z punktu widzenia skarżących, nie mają jednak wpływu na wynik rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a do czego ograniczają się kompetencje Naczelnego Sądu Administracyjnego, jako, że Sąd nie może oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej - nie wykazała, by decyzja ta wydana zostały z naruszeniem przepisów prawa. Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł zatem uwzględnić skargi M. i L. W. z braku uzasadnionych ku temu podstaw i wobec tego oddalił ją w myśl art. 27 ust. 1 ustawy o N.S.A.