II SA/Wr 271/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński /sprawozdawca/, Sędziowie NSA Henryk Ożóg, Jolanta Sikorska, Protokolant Aleksandra Markiewicz, po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi P. M. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu równowartości kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania poniesionych w czasie studiów I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej; II. zasądza od Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] we W. na rzecz skarżącego kwotę 255 /dwieście pięćdziesiąt pięć/ zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] we W. z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 80 ustawy z dnia 30 czerwca 1970r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych /Dz.U. z 1997r. nr 10, poz. 55 z późn. zm./, i § 135 w zw. z § 133 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 czerwca 1996r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych /Dz.U. z 1997r. nr 7, poz. 38 z późn. zm./, jak również § 2 ust. 1 pkt rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 marca 1993r. w sprawie określenia organów wojskowych i organów wojskowych wyższego szczebla ..., /Dz.U. z 1993r. nr 23, poz. 101/, po rozpatrzeniu odwołania ppor. P. M. od decyzji nr [...] z dnia [...] r. w sprawie zwrotu równowartości kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania poniesionych w czasie studiów, utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach uzasadnienia podniesiono, że na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] r. organ I instancji - Dowódca Jednostki Wojskowej [...] we W. ustalił ppor. P. M. zwrot kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania poniesionych w czasie studiów w wysokości [...] zł. Wyliczenia tychże kosztów dokonano na podstawie powołanych na wstępie niniejszej decyzji przepisów ustawy pragmatycznej i aktu doń wykonawczego oraz rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego Nr [...] z dnia [...] r. w sprawie wprowadzenia w resorcie obrony narodowej jednostkowych wskaźników kosztów utrzymania stanów osobowych. Powyższe pozostaje zgodne z dotychczasową praktyką służbową w zakresie stosowania przytoczonych na wstępie niniejszej decyzji przepisów. Odwołujący się od przedmiotowej decyzji ppor. M. wniósł o jej zmianę w zakresie naliczonych kosztów, podnosząc, iż zasady ustalania kosztów w powołanym § 133 przepisu wykonawczego do ustawy pragmatycznej ustanowiono z naruszeniem upoważnienia ustawowego określonego art. 80 ust. 1 i 2 pkt 1 tejże ustawy, a także art. 32 Konstytucji. Rozstrzygający przedmiotową sprawę w postępowaniu odwoławczym organ II instancji - Dowódca Jednostki Wojskowej [...] we W., nie podzielił jednak powyższej argumentacji w zakresie podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji. Poza wszelkim sporem pozostaje podniesiony przez skarżącego w tej sprawie zarzut niekonstytucyjnego charakteru wskazanego przepisu wykonawczego do ustawy pragmatycznej w kwestii rozstrzyganej sprawy. Tymczasem zasadna ocena wadliwości prawnej tego prawa nie może jednak stanowić podstawy do korzystnych rozstrzygnięć w instancyjnym trybie administracyjnego rozpatrywania tego rodzaju spraw, ze względu na obowiązywanie oraz konieczność stosowania w tej postaci przepisu przez właściwe organy w ramach przypisanych im kompetencji. Odmienną praktykę w tym trybie uzasadni bowiem stosowna prawnie zmiana ułomnego przepisu wykonawczego do ustawy. W skardze na tę decyzję do sądu administracyjnego P. M. zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego i wniósł o jej uchylenie. Stwierdził, że w toku postępowania podnosił, że organy administracji wojskowej działały sprzecznie z postanowieniami Konstytucji RP oraz art. 80 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Ocena cytowanych aktów prawnych w konfrontacji z dyspozycją rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia [...] r. prowadzi do wniosku, że istotnie zostały naruszone podstawowe akty prawne obowiązujące w przypadku sprawy niniejszej. Organ administracji wojskowej w postępowaniu odwoławczym podnosi, iż w przedmiotowym zakresie działa ułomny przepis wykonawczy do ustawy, niemniej jednak z faktu tego nie wyciąga należytych konsekwencji dla ostatecznego rozstrzygnięcia sporu. Bezspornym jest, że wskaźniki kosztów utrzymania żołnierza nie zostały określone przez Ministra Obrony Narodowej, czego wymagał art. 89 ust. 2 punkt 1 ustawy. Natomiast bez żadnego upoważnienia ustawowego rozkazem Szefa Sztabu Generalnego z dnia 13 lipca 2001r. zostało wprowadzone w resorcie Ministerstwa Obrony Narodowej jednostkowe wyliczenie kosztów utrzymania żołnierza. W odpowiedzi na skargę Dowódca Jednostki Wojskowej [...] we W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją wcześniejszą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) do rozpoznania skargi wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. - właściwy jest obecnie Wojewódzki Sąd Administracyjny. Zaskarżona decyzja podlegała eliminacji z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 3 i art. 145 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy administracyjne powołane zostały do badania decyzji i innych aktów administracyjnych. W związku z tym kontrolą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi objęta zgodność z prawem materialnym i procesowym. Zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo. Została ona wydana bez podstawy prawnej, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 Kpa. Przepis art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ( Dz. U. z 1997r. Nr 10, poz. 55 z późn. zm. ) stanowi, że "żołnierz zawodowy zwolniony z zawodowej służby wojskowej w okresie pełnienia służby obowiązkowej, o której mowa w art. 12 ust. 1 i 2, z powodu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza (.., ) jest obowiązany zwrócić równowartość kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania, poniesionych w czasie studiów lub nauki". W ust. 2 tego przepisu upoważniono Ministra Obrony Narodowej do określenia w drodze rozporządzenia równowartości kosztów, o których mowa w ust.l, oraz zasady i tryb ich zwracania. Wykonując delegację ustawową zawartą w art. 80 ust. 2 powołanej ustawy Minister Obrony Narodowej w § 133 rozporządzenia Ministra i Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 z późn. zm.) wskazał, że koszty, o których mowa w art. 80 ustawy ustala się na podstawie wynikających z odrębnych przepisów norm budżetowych określających jednostkowe wskaźniki kosztów utrzymania żołnierza - w zakresie zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania, obowiązujących w dniu zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Porównując treść art. 80 ust. 1 i 2 powołanej ustawy z § 133 rozporządzenia należy uznać, że Minister Obrony Narodowej przekroczył granice delegacji ustawowej, a także w sposób nieuprawniony scedował część swoich kompetencji na inny, bliżej nieokreślony podmiot. Z treści zaskarżonej decyzji i odpowiedzi na skargę wynika, że obliczenie wspomnianych kosztów utrzymania oparte zostało na danych wynikających z Rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego Nr [...] z dnia [...] r. w sprawie wprowadzenia w resorcie obrony narodowej jednostkowych wskaźników kosztów utrzymania stanów osobowych. Treść § 133 cyt. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej nie wskazuje natomiast jakie koszty powinien ponosić żołnierz. Taki stan prawny oznacza, że Minister Obrony Narodowej, bez upoważnienia ustawowego daną mu delegację do określenia wysokości kosztów kształcenia żołnierza przekazał podmiotowi, który nie został wskazany w delegacji i ustawowej. Dlatego też regulacja zawarta w § 133 rozporządzenia, jak również Rozkaz Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego Nr [...] z dnia [...] r. w sprawie wprowadzenia w resorcie obrony narodowej jednostkowych wskaźników kosztów utrzymania stanów osobistych - nie może stanowić źródła prawa /por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2001r. II SA 112/01 - nie publ., wyrok NSA z dnia 22 listopada 2003r. II SA/Łd 10/01/. Identyczne stanowisko wraz z uzasadnieniem zawarto w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 kwietnia 20024. 4 II SA/Wr 843/2001. Skład orzekający w niniejszej sprawie stanowisko to w pełni podziela. Wojewódzki Sąd Administracyjny w związku z tym stwierdza, że organy administracyjne naruszyły rażąco przepisy prawa. Zgodnie więc z art. 145 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonych decyzji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74, poz. 368 ze zm./ w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm./. Na podstawie art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku, gdyż decyzją tą nałożono na skarżącego obowiązek zapłaty, a wobec stwierdzenia nieważności decyzji istnieje niebezpieczeństwo, że mogłaby być wykonana decyzja nieważna.