II SA/Wr 2738/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędziowie: NSA Bogumiła Skrzypczak, WSA Lidia Serwiniowska /sprawozdawca/, Protokolant Grzegorz Uciurkiewicz, po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi W. L. na decyzję Wojewody D. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego oddala skargę Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Wojewoda D., po rozpatrzeniu odwołania W. L. od decyzji Starosty Powiatu W. z dnia [...]r. znak [...] orzekającej o odmowie przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 37 k ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. z 2001r nr 6, poz. 56 z póź.zm./ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, iż decyzją administracyjną Starosty Powiatu W. odmówiono przyznania W. L. prawa do świadczenia przedemerytalnego. Od tej decyzji zainteresowana złożyła odwołanie. Podając, iż decyzja jest krzywdząca gdyż organ pierwszej instancji nie zaliczył jej do okresu zatrudnienia pracy w gospodarstwie rolnym teścia. Na gospodarstwo rolne teścia składała się wylęgarnia kaczek oraz szklarnie, których prowadzona była specjalna, kontraktowana hodowla na rzecz spółdzielni ogrodniczej. Strona także nadmieniła, iż praca była ważna, ponieważ dawała zainteresowanej możliwość utrzymania się. W związku z powyższym zwraca się o zaliczenie okresu pracy w gospodarstwie rolnym i przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego. W toku postępowania odwoławczego na podstawie akt sprawy ustalono, że W. L. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy we W. [...]r. W dniu rejestracji udokumentowała staż pracy w wymiarze [...] lat [...] miesięcy i [...] dzień, w tym [...] lat, [...] miesięcy i [...] dni pracy w szczególnych warunkach. Wobec tak udokumentowanego stażu pracy strona nabyła prawo do zasiłku przedemerytalnego. W dniu [...]r. zainteresowana składając wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego wniosła o zaliczenie do okresu uprawniającego do świadczenia przedemerytalnego pracę w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie od [...]r. do [...]r., od [...]r. do [...]r. oraz pracę w gospodarstwie rolnym teściów w terminie od [...]r. do [...]r. Na okoliczność pracy w gospodarstwie rolnym rodziców złożyła do akt sprawy własne oświadczenie oraz zeznania świadków tj. A. G., M. M. i J. G. Zainteresowana przedłożyła, także zaświadczenie ze Starostwa Powiatowego w B. o istnieniu gospodarstwa rolnego o powierzchni [...]ha położonego we wsi S. w latach [...]-[...] oraz zaświadczenie Urzędu Miasta i Gminy w B. informujące, że W. L. zamieszkiwała w okresie od [...]r. do [...]r. we wsi S. W/w zaświadczenie zostało wystawione w oparciu o zeznania świadków tj. M. M. i J. G. W podobny sposób zainteresowana na okoliczność pracy w gospodarstwie rolnym swojego teścia załączyła do akt sprawy swoje oświadczenie oraz zeznania świadków: S. T. i C. N. Ponadto strona przedłożyła zaświadczenie Wydziału Ochrony i Kształtowania Środowiska Urzędu Miejskiego we W. stwierdzające fakt istnienia w latach [...] - [...] gospodarstwa rolnego o powierzchni [...]ha położonego we W. - Z. przy ul. D. [...]. Przedstawiła również poświadczenie o zameldowaniu wydane przez Zarząd Gospodarki Komunalnej W. - P. P. we W. przy ul. D. [...] w okresie od [...]r. do [...]r. Przed zarejestrowaniem się w powiatowym urzędzie pracy W. L. była zatrudniona w okresie od [...]r. do [...]r. w pełnym wymiarze czasu pracy. Stosunek pracy rozwiązany został na podstawie ustawy z 24 grudnia 1989r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy /Dz.U. z 1990r. nr 4, poz. 19 z późniejszymi zm./. Organ odwoławczy po rozpatrzeniu sprawy utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Zgodnie bowiem z zapisem art. 37 k ust. 1 pkt 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet. W. L. rejestrując się [...]r. w Powiatowym Urzędzie Pracy we W. udowodniła łączny okres zatrudnienia wynoszący [...] lat [...] miesięcy i [...] dzień. W toku postępowania odwoławczego nie zaliczono zainteresowanej wnioskowanego okresu pracy jako stałej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym teściów. Podstawę zaliczenia czasu pracy w gospodarstwie rolnym do okresu uprawniającego do przyznania świadczenia przedemerytalnego określają przepisy emerytalno-rentowe. Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 1989 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy /Dz. U. z 1990 r. nr 54, poz. 310 z późniejszymi zm./, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, wlicza się okresy pracy przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. po ukończeniu 16 roku życia w gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rodziców lub teściów, poprzedzające objęcie tego gospodarstwa i rozpoczęcie jego prowadzenia osobiście lub wraz ze współmałżonkiem, a także w myśl pkt 3 cytowanego wyżej przepisu do stażu pracy wlicza się okresy pracy przypadające po dniu 31 grudnia 1982r. w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika. Natomiast zgodnie z przepisem art. 6 pkt 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników "domownikiem" jest osoba stale pracująca w tym gospodarstwie rolnym i nie związana z rolnikiem stosunkiem pracy zamieszkująca we wspólnym gospodarstwie z rolnikiem lub w pobliżu tego gospodarstwa. W obliczu ww. okoliczności organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające. Zgodnie z ustaloną praktyką załatwiania tego rodzaju spraw, skierowano ją na posiedzenie kolegium ds. rozstrzygania problemów związanych z zaliczeniem okresu zatrudnienia. W sposób pozytywny zaopiniowano okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Natomiast nie uznano okresów pracy w gospodarstwie rolnym teściów. W przedłożonym odwołaniu strona nadmieniła, iż pracowała w gospodarstwie rolnym teścia o powierzchni [...]ha, jak również to, że W. L. /teść strony/ dzierżawił grunt o powierzchni [...]ha /w oparciu o załączone do odwołania umowy dzierżawy/. Równocześnie zainteresowana w złożonym oświadczeniu z [...]r. podała, iż ww. gospodarstwie mogło pracować rodzeństwo męża. W wyniku dokonanych ustaleń, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, nie uznano wnioskowanego przez stronę okresu pracy w gospodarstwie rolnym teściów. Podana powierzchnia gospodarstwa rolnego była nieznaczna, a zatem w okresie jesienno - zimowym brak jest możliwości świadczenia pracy w wymiarze najmniej 4 godzin dziennie. Należy także zwrócić uwagę na to, iż gospodarstwo było prowadzone przez teścia, a nie stronę, przy pomocy rodzeństwa ze strony męża. Wątpliwość budzi również możliwość zaliczenia spornych okresów tj. od [...] r. do [...] r. oraz od [...]r. do [...] r. do stażu pracy, iż ww. okresy noszą znamiona świadczenia pracy o charakterze sezonowym. W wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego organ II instancji podtrzymał zaskarżoną decyzję Starosty Powiatu W. Z powyższych względów istnieją bowiem uzasadnione wątpliwości co do wykonywania przez zainteresowaną stałej pracy w gospodarstwie rolnym. Wobec braku podstaw do zaliczenia ww. okresów do stażu pracy uprawniającego do emerytury, zainteresowana nie spełnia warunków do przyznania świadczenia przedemerytalnego wynikających z zapisu art. 37 k ust. 1 pkt 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W skardze na powyższą decyzję W. L. podniosła, iż "praca w gospodarstwie teścia była poprzedzającą jego objęcie oraz dalsze prowadzenie wraz z współmałżonkiem. Rodzeństwo męża uczęszczało do szkoły a teść pracował w zakładzie pracy. Pracochłonne działy produkcji w okresie jesiennym to: chryzantemy, zbiór warzyw, obróbka truskawek itp., w okresie zimowym to przygotowanie nowalijek /kontraktacje Sp. A w zamian otrzymywane przydziały opału/ oraz wysiewy i przygotowanie sadzonek do szklarni i w pole. Prowadzona wylęgarnia to stado kaczek ok. [...] szt. hodowane cały rok, wymagające całodziennego obrządku, w tym celu ukończyłam kurs kwalifikacyjny. Przewlekła choroba teściowej, nieobecność teścia /praca w zakładzie/, mąż w wojsku, rodzeństwo męża /szkoły średnie/ prace w gospodarstwie w dużej mierze spoczywały na mojej osobie." W odpowiedzi na skargę Wojewoda D. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Przepis art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że "Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi." W świetle przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności decyzji z prawem materialnym oraz przepisami postępowania administracyjnego. Sąd nie może oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej, chyba że wynika to z przepisu prawa. Skarga podlega oddaleniu. Skarżąca w niniejszej sprawie ubiegała się o przyznanie świadczenia przedemerytalnego z uwzględnieniem stałej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym W. L. /teścia/ w okresie od [...]r. do [...]r. oraz od [...]r. do [...]r. Rozpatrując żądanie skarżącej ustalono, iż przed zarejestrowaniem się w Powiatowym Urzędzie Pracy we W. skarżąca była zatrudniona w okresie od [...]r. do [...]r. w "B" SA w pełnym wymiarze godzin pracy. Stosunek pracy rozwiązany został na podstawie art. 11 ustawy z dnia 28 grudnia 1989r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy /Dz.U. z 1990r. Nr 4 poz. 19 ze zm./. W dniu rejestracji w urzędzie W. L. legitymowała się ogólnym okresem zatrudnienia w wymiarze [...] lat, [...] miesięcy i [...] dni /bez pracy w gospodarstwie rolnym i bez urlopu bezpłatnego wykorzystanego na opiekę nad członkiem rodziny/ w tym [...] lat, [...] miesięcy i [...] dni pracy w szczególnych warunkach. Organy orzekające w sprawie nie uznały natomiast okresów pracy skarżącej w gospodarstwie rolnym W. L. /teścia/ od [...]r. do [...]r. oraz od [...]r. do [...]r. Stwierdzono bowiem, iż powierzchnia gospodarstwa była nieznaczna a zatem w okresie jesienno-zimowym brak było możliwości świadczenia pracy w wymiarze co najmniej 4 godzin dziennie. Gospodarstwo było prowadzone przez teścia, a nie stronę, przy pomocy rodzeństwa ze strony męża. Okresy pracy w gospodarstwie rolnym noszą znamiona świadczenia pracy o charakterze sezonowym - będącego przerwą w zatrudnieniu. W myśl art. 37 k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U. 2001r. Nr 6, poz. 562 ze zm./ "Świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie, spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statutu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli: 1) osiągnęła wiek co najmniej 58 lat kobieta i 63 lata mężczyzna i posiada okres uprawniający do emerytury, lub 2) w roku kalendarzowym, w którym został rozwiązany stosunek pracy lub stosunek służbowy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, ukończyła 55 lat kobieta i 60 mężczyzna oraz posiada okres uprawniający do emerytury, lub 3) do dnia rozwiązania stosunku pracy, z przyczyn dotyczących zakładu pracy, osiągnęła okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn, lub 4) do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy, posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący, co najmniej 34 lat dla kobiet i 39 lat dla mężczyzn, a rozwiązywanie stosunku pracy nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1993r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy /Dz.U. z 1994r. Nr 1, poz. 1, z 1995 Nr 87, poz. 435, z 1996 Nr 5, poz. 34 oraz z 1997 Nr 28, poz. 153 i Nr 123, poz. 776 z 1998 Nr 106, poz. 668 i Nr 137, poz. 887 oraz z 2000r. Nr 48, poz. 550/. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, iż w przypadku skarżącej w grę wchodzić może jedynie pkt 3 cytowanego przepisu. Przepis art. 37 k ust. 1 pkt 3 cyt. ust. w sposób jednoznaczny wiąże uprawnienie do świadczenia przedemerytalnego z posiadaniem odpowiedniego okresu uprawniającego do emerytury. Według art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /Dz.U. Nr 162 poz. 1118 ze zm./ "przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również następujące okresy, traktujące je, z zastrzeżeniem art. 56, jak okresy składkowe: 1) okresy ubezpieczenia społecznego rolników, za które opłacono przewidziane w odrębnych przepisach składki, 2) przypadające przed dniem 1 lipca 1977r. okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego po ukończeniu 16 roku życia, 3) przypadające przed dniem 1 stycznia 1983r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych w art. 5-7, są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu. Okresy wymienione w ust. 1 pkt 1 uwzględnia się także przy ustalaniu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, jeżeli okresy składkowe i nieskładowe ustalane na zasadach określonych w art. 5-7 są krótsze od okresu wymaganego do przyznania renty, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu. /ust. 2/ Okresów, o których mowa w ust. 1 i 2, nie uwzględnia się, jeżeli zostały one zaliczone do okresów, od których zależy prawo do emerytury lub renty, na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. /ust. 3/ Jak wynika z karty rejestracyjnej skarżąca pracowała min.: - od [...]r. do [...]r. w indywidualnym gospodarstwie we W., - od [...]r. do [...]r. w Zakładach Chemicznych "C" SA W. - od [...]r. do [...]r. "praca w rolnictwie" W., - od [...]r. "D" SA W. /.../ W oświadczeniu z dnia [...]r. skarżąca podała, iż była zatrudniona od [...]r. do [...]r. i od [...]r. do [...]r. w indywidualnym gospodarstwie rolnym o powierzchni [...]ha, które stanowiło własność W. L. /teścia/. Skarżąca oświadczyła, że "praca na rok" stanowiła jedyne źródło utrzymania w/w okresie i miała "charakter stały". W świetle powyższego oświadczenia zauważyć trzeba, iż skarżąca, w spornym okresie, pracowała w gospodarstwie rolnym krócej niż [...] rok - odpowiednio [...] miesięcy i [...] miesięcy. Okresy tej pracy - jak wskazano wyżej - były przerywane podjęciem zatrudnienia - poza gospodarstwem rolnym. Na uwagę zasługuje fakt, iż gospodarstwo rolne, w którym pracowała skarżąca było nieznaczne - [...]ha. Taką powierzchnię gospodarstwa podaje skarżąca we wspomnianym oświadczeniu. Również świadek C. N. i S. T. potwierdzają, iż powierzchnia gospodarstwa rolnego W. L. wynosiła [...]ha /zeznania z dnia [...]r./. Jak wynika z akt sprawy właściciel gospodarstwa - W. L. pracował zawodowo /oświadczenie skarżącej z dnia [...]r./. Rodzina jego składała się z [...] osób - oprócz skarżącej i jej męża, który do [...]r. odbywał służbę wojskową /później i on podjął pracę zawodową/ - a zatem nie sama skarżąca była w gospodarstwie rolnym zatrudniona. Już te okoliczności mogą przekonywująco przemawiać za stwierdzeniem organów, iż nieznaczna powierzchnia gospodarstwa rolnego nie stwarzała, w okresie jesienno-zimowym możliwości świadczenia pracy w wymiarze najmniej 4 godziny dziennie. Sporne okresy noszą zaś znamiona świadczenia pracy o charakterze sezonowym - a nie stałym. Nie zmienia tej oceny okoliczność, iż W. L. dzierżawił nadto nieruchomość gruntową, gdyż jej powierzchnia nie powiększała istotnie rozmiarów gospodarstwa /wynosiła w okresie od [...]r. do [...]r., [...]ha/. Mając na uwadze wyżej powiedziane, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ należało orzec jak w sentencji wyroku.