II SA/Wr 2750/01

sygn. akt 4 II SA/Wr 2750/2001 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 listopada 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędzia NSA Bogumiła Skrzypczak Asesor WSA Elżbieta Naumowicz (spr.) Protokolant: Agnieszka Figura po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi A S.A. we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej rejestracji samochodu 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz skarżącego A S.A. we W. kwotę 20 (dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. sygn. akt 4 II SA/Wr 2750/2001 Uzasadnienie Przedmiotem skargi A S.A. z siedzibą we W. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...]r., nr [...], którą stwierdzono nieważność decyzji administracyjnej, wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta W. przez referenta ds. rejestracji pojazdów w Wydziale Komunikacji Urzędu Miejskiego W., rejestrującej samochód Toyota Corolla nr rej. [...] na rzecz A S.A. z siedzibą we W. Wspomniana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r., oparta o przepis art. 157 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, zawierająca prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie wniesienia środka zaskarżenia w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, została doręczona A S.A. we W. w dniu [...] r. za pisemnym pokwitowaniem. W uzasadnieniu decyzji podano, że decyzją z dnia [...]r. zarejestrowano powyższy samochód jako ciężarowy, podczas gdy faktycznie w samochodzie osobowym marki Toyota Corolla zamontowano kasetkę do przewozu pieniędzy, co potwierdza ocena techniczna pojazdu, która to ocena nie przypisuje pojazdowi osobowemu cech pojazdu ciężarowego. Brak było również świadectwa homologacji, będącego w świetle przepisów ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 1992 r., Nr 11, poz. 41 ze zm.), w wersji obowiązującej w dacie wydania decyzji, niezbędnym dokumentem do rejestracji pojazdu jako ciężarowy. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, datowanym w dniu [...] r., przesłanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. listem poleconym nadanym w dniu [...]r., o czym świadczy data stempla pocztowego, skarżący wskazał, że decyzję otrzymał w dniu [...] r., a nadto zarzucił, iż w stanie faktycznym i prawnym nie zachodziły podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wymóg świadectwa homologacji nie 2 sygn. akt 4 II SA/Wr 2750/2001 dotyczy samochodów osobowych wprowadzonych już do obrotu, będących przedmiotem odsprzedaży przez właściciela. W wyniku rozpatrzenia wniosku organ utrzymał zaskarżoną decyzją swoje pierwotne rozstrzygnięcie. W skardze zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 68 ust. 9, art. 72 ust. 1 pkt 3, art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym przez nieuzasadnione przyjęcie, że warunkiem dokonania zmiany w dowodzie rejestracyjnym rodzaju (przeznaczenia) pojazdu z samochodu osobowego na ciężarowy jest dołączenie nowego świadectwa homologacji na zmieniony rodzaj pojazdu oraz naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, 8, 15, 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego przez brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego, naruszenie zasady dwuinstancyjności przez nieprzeprowadzenie wyczerpującego postępowania uwzględniającego wszystkie dowody niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy oraz naruszenie zasady działania w celu pogłębiania zaufania obywateli do państwa i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Wskazano na istniejące rozbieżności interpretacyjne, co prowadzi do wydawania przez Kolegium rozstrzygnięć wręcz ze sobą sprzecznych. Wskazano na fakt wniesienia przez Rzecznika Praw Obywatelskich rewizji nadzwyczajnej z dnia 20 września 2001 r. i pogląd prawny tam wyrażony. Organ wnosił o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji oraz dodatkowo podnosząc, że powołany w skardze pogląd, wyrażany przez Rzecznika Praw Obywatelskich, nie znalazł uznania w Sądzie Najwyższym, który rewizję oddalił. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na mocy art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), sąd w zakresie swojej właściwości sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd rozważa prawo 3 sygn. akt 4 II SA/Wr 2750/2001 obowiązujące w dniu wydania decyzji, jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji, badając prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sprawując taką kontrolę legalności, zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z tego względu sąd może wydać orzeczenie innej treści niż to, o które wnosił skarżący (por. Barbara Adamiak w: B.Adamiak, J.Borkowski "Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne", Wyd. Prawnicze PWN, W-wa 1999 r. str. 380), nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd uwzględniając skargę, stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 2 tej ustawy). Z powyższych względów w pierwszej kolejności powinna być przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji z punktu widzenia ewentualnego istnienia wad powodujących jej nieważność. Przyjęcie takiej kolejności badania zgodności z prawem decyzji uzasadnione jest tym, że ustalenie którejkolwiek z wad decyzji powodujących stwierdzenie jej nieważności czyni dalszą kontrolę nie tylko zbędną ale i niedopuszczalną. W przypadku bowiem nieważności decyzji powinno nastąpić jej stwierdzenie przez sąd niezależnie od jakichkolwiek okoliczności (por. Tadeusz Woś (w:) T.Woś, H.Knysiak-Molczyk, M.Romańska "Postępowanie sądowo- administracyjne", Wyd. Prawnicze LexisNexis, W-wa 2004 r., str. 307-308). Taka sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Na zasadzie art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest środkiem zaskarżenia służącym od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez samorządowe kolegium odwoławcze, przy czym do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy 4 sygn. akt 4 II SA/Wr 2750/2001 dotyczące odwołań od decyzji. W myśl art. 129 § 2 K.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), czego następstwem jest ostateczność decyzji (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Wyd. C.H. BECK Warszawa 2000 r., str. 576). Organ odwoławczy obowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) zostało wniesione z zachowaniem terminu. Stosownie do art. 45 K.p.a. doręczenie pism jednostkom organizacyjnym następuje w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. W myśl utrwalonego poglądu doktryny, który należy w pełni podzielić, jako uprawnioną należy traktować osobę, która ze względu na zajmowane stanowisko w organizacji adresata jest regulaminowo lub zwyczajowo uprawniona do odbioru pism, np. pracownik kancelarii lub biura. Doręczenie następuje w dacie potwierdzenia odbioru przez osobę uprawnioną do odbioru pism. Na ustalenia daty odbioru pisma jednostce organizacyjnej nie ma wpływu fakt, czy osoba ta przekazała następnie pismo osobom powołanym do dokonania czynności, których pismo dotyczyło, gdyż dotyczy to już wewnętrznej organizacji pracy jednostki będącej adresatem pisma (por. J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski - Kodeks postępowania administracyjnego., str. 267). Jak wynika z dowodów zawartych w aktach sprawy, decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]r., nr [...], została przesłana na adres wskazywany przez skarżącego dla doręczeń w toku całego postępowania administracyjnego w dniu [...]r. i odebrana w dniu [...]r. przez pracownicę sekretariatu skarżącego, o czym świadczy podpis (nazwisko nieczytelne) ze wskazaniem funkcji, datownik oraz odcisk pieczęci firmowej. Decyzja ta zawierała prawidłowe pouczenie o 14-dniowym terminie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. 5 sygn. akt 4 II SA/Wr 2750/2001 Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, opatrzony datą [...] r., ze wskazaniem, że doręczenie nastąpiło w dniu [...]r., przesłany został listem poleconym nadanym w dniu [...]r. (piątek). W ocenie Sądu, w świetle zapisów na zwrotnym poświadczeniu odbioru decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nie ma wątpliwości, że decyzja ta doręczona została w dniu [...]r. do rąk osoby uprawnionej do odbioru pisma, co wynika zarówno z datownika oraz pieczęci firmowej opatrzonej podpisem ze wskazaniem funkcji osoby odbierającej pismo, jak również z daty stempla pocztowego. Z tego względu należało uznać, że od dnia [...] r. rozpoczął bieg ustawowy czternastodniowy termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i termin ten upłynął z dniem [...] r., który przypadał na dzień tygodnia środę. Skarżący, wnosząc w dniu [...]r. pismo opatrzone datą [...] r., nie dochował zatem terminu przewidzianego na wystąpienie z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nie został jednocześnie złożony wniosek o przywrócenie uchybionego terminu. Wskazywany przez skarżącego fakt otrzymania decyzji w dniu [...]r. nie ma znaczenia dla oceny upływu terminu do wniesienia środka zaskarżenia, gdyż okoliczność doręczenia zwierzchnikowi pisma po upływie trzech dni od jego odebrania przez pracownika jest skutkiem organizacji pracy i obiegu dokumentów firmie. W przedmiotowej sprawie wydanie zaskarżonej decyzji z dnia [...] r. nie zostało poprzedzone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wystarczającymi czynnościami sprawdzającymi, jakie powinny zostać poczynione na etapie postępowania wstępnego, w wyniku czego zamiast wydania, stosownie do art. 134 K.p.a., postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w wyniku zaskarżonej decyzji doszło do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy na skutek wniosku złożonego z uchybieniem ustawowego terminu. 6 sygn. akt 4 II SA/Wr 2750/2001 Rozpatrzenie wniosku złożonego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, oznacza weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a więc decyzji, która stosownie do art. 16 § 1 K.p.a. korzysta z ochrony trwałości, co stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie wykazanie przyczyny nieważności zaskarżonej decyzji, stanowiące kwalifikowaną wadę tej decyzji, jest przesłanką stwierdzenia jej nieważności przez sąd administracyjny, co przesądza o braku podstaw prawnych do badania przez Sąd merytorycznej argumentacji skargi oraz dokonywania w tym kontekście oceny decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W związku z powyższym, na mocy art. 145 § 1 pkt 2 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt 1 sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punktach 2 i 3 wyroku oparte jest o przepis art. 152 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 55 ustany z dnia H maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U.Nr 74, poz. 368 ze zm.) w zw. z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). 7