II SA/Wr 2750/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik - (spr.) Asesor sądowy Elżbieta Naumowicz Protokolant: sekretarz sądowy Jolanta Hadała po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. J. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...], Nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Decyzją ostateczną z dnia 28 czerwca 2001 r., Nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz w związku z § 10 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U nr 65, poz. 294 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania J. J. z dnia 10 maja 2001 r. od decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia 24 kwietnia 2001 r., Nr [...], o nie stwierdzeniu choroby zawodowej układu oddechowego pod postacią dychawicy oskrzelowej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W dniu [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. wydał decyzję nr [...], w której na podstawie § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U nr 65, poz. 294 z późn. zm.) oraz art. 104 § 1 Kpa nie stwierdził u J. J. choroby zawodowej - przewlekłej choroby oskrzeli wywołanej działaniem substancji powodujących napadowe stany spastyczne oskrzeli i choroby płuc przebiegające z odczynami zapalno-wytwórczymi w płucach (pozycja 3 w wykazie chorób zawodowych). W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż J. J. zatrudniona jest od 1 września 1973 r. w służbie zdrowia na stanowisku pielęgniarki, ostatnio w Przychodni Specjalistycznej Samodzielnego Publicznego Zespołu Opieki Zdrowotnej w K. jako pielęgniarka-rejestratorka. Od około 1995 r. J. J. skarży się na nawracające duszności wraz z katarem, których to występowanie łączy z wdychaniem środków dezynfekcyjnych w miejscu pracy. Wykonane w 2001 r. badania w Instytucie Medycyny Pracy w S. nie pozwoliły na rozpoznanie choroby zawodowej. Argumentował nadto organ, iż w marcu 2002 r. strona otrzymała powtórne skierowanie do Poradni Chorób Zawodowych z podejrzeniem astmy oskrzelowej. W związku z nawrotem dolegliwości ponownie została skierowana do Instytutu Medycyny Pracy w S., gdzie przeprowadzono szeroką diagnostykę, której wyniki nie dały jednak podstaw do rozpoznania związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zgłaszanymi dolegliwościami, a pracą zawodowa, a tym samym brak było podstaw do ustalenia choroby zawodowej. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła J. J., wskazywała, iż nie stwierdzono u niej schorzenia z pozycji 3 wykazu chorób zawodowych, ale nie rozważono pozycji 6 z tego wykazu, a to przewlekłe zanikowe, przerostowe i alergiczne nieżyty błon śluzowych nosa, gardła, krtani i tchawicy wywołane substancjami o silnym działaniu drażniącym lub uczulającym. Odwołująca podnosiła także, iż jej zdaniem niedokładnie i nierzetelnie przeprowadzono badania, gdyż po powrocie do pracy po okresie 8 miesięcy powróciły bóle pleców, duszności, katar i obrzęki nóg. W dalszej części odwołania przedstawiła przebieg leczenia, zaaplikowane jej leki oraz stan swojego samopoczucia. Decyzją z dnia [...], Nr [...], Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie w pierwszej instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że sprawę choroby zawodowej pod postacią (astmy) dychawicy oskrzelowej rozstrzygnięto decyzją Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia 28 czerwca 2001 r., nr [...] i stąd też rozpatrując sprawę bez wznowienia postępowania Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny naruszył art. 150 § 1 Kpa i stąd też należało decyzję organu I instancji uchylić, a sprawę przed tym organem umorzyć. Z załączonej dokumentacji nie wynikają żadne okoliczności wymienione w art. 145 i 145a Kpa, które uzasadniałyby wznowienie postępowania i stąd też należało orzec jak w decyzji. Z treścią powyższej decyzji nie zgodziła się J. J. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego, a w szczególności paragrafu 10 i następnych rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U nr 65, poz. 294 z późn. zm.) i następnych oraz art. 104 § 1 Kpa, a także niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, a w szczególności faktu leczenia wnioskodawczyni przez lekarza rejonowego i Szpital Pulmonologiczny w G. jak i szpital W K. na astmę oskrzelową. Wskazując na powyższe skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. W złożonej skardze wskazywała, iż jej schorzenia, a to astma oskrzelowa i chroniczne zapalenie zatok jest wynikiem długoletniego zatrudnienia na stanowisku pielęgniarki w szpitalu i kontaktu ze środkami dezynfekcyjnymi i lekami. Skarżąca ponownie przedstawiła przebieg leczenia, objawy, jakie u niej występują oraz lekarstwa jakie przyjmuje. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w O. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ podniósł, iż nie naruszono § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U nr 65, poz. 294 z późn. zm.), gdyż on nakazuje wydanie decyzji w sprawie, a taka decyzja została wydana. Organ wskazał nadto, iż organom nie był znany fakt leczenia się skarżącej w różnych palcówkach przed wydaniem decyzji w 2001r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, ale z przyczyn w niej nie podniesionych. Skarga J. J. wniesiona została do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu przed dniem 1 stycznia 2004 r. i stąd też w oparciu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) przedmiotowa sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy sąd administracyjny, którym jest na mocy § 1 pkt 9 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo - administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270). Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, wynika konsekwencja, co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji (tak NSA w wyroku z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. III SA 4731/97 - LEX nr 37180). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Legalność decyzji bada się zarówno pod względem formalnym jak też i materialono-prawnym. Przedmiotem oceny jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w O. z dnia [...], Nr [...], który działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie w pierwszej instancji, a to Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...], nr [...], w której nie stwierdzono u J. J. choroby zawodowej - przewlekłej choroby oskrzeli wywołanej działaniem substancji powodujących napadowe stany spastyczne oskrzeli i choroby płuc przebiegające z odczynami zapalno-wytwórczymi w płucach (pozycja 3 w wykazie chorób zawodowych). Art. 16 Kpa statuuje zasadę trwałości decyzji ostatecznych. Zasada ta ma podstawowe znaczenie dla stabilizacji opartych na decyzji skutków prawnych. Formalna strona zasady ogólnej trwałości decyzji ostatecznej wyraża się w tym, iż decyzje te obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone lub zmienione przez nową decyzję opartą na odpowiednim przepisie prawnym (por. komentarz do art. 16 Kodeksu postępowania administracyjnego pod redakcją prof. dr hab. Barbary Adamiak). Od tej reguły ostateczności załatwienia sprawy ustawodawca dopuścił wyjątki, wyznaczając jednocześnie warunki odstąpienia od niej. Mianowicie decyzja ostateczna może być wzruszona: - przez uchylenie decyzji w trybie postępowania w sprawie uchylenia decyzji prawidłowej lub dotkniętej wadą niekwalifikowana (art. 154, art. 155, art. 161 Kpa) - przez uchylenie decyzji w trybie postępowania w sprawie wznowienia postępowania (art. 145 §1 Kpa w związku z art. 151 §1 pkt 2 Kpa , - przez stwierdzenie nieważności w trybie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności (art. 156 § 1 Kpa), - przez uchylenie lub zmianę decyzji na podstawie przepisów szczególnych. W świetle zatem powyższego organ I instancji zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 KPA w toku postępowania organ administracji publicznej zobowiązany był pojąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Oznacza to zatem, iż to organ administracji publicznej, a nie strona postępowania miał obowiązek podjąć kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Nadto to właśnie organ administracji publicznej jako podmiot kierujący postępowaniem, a nie strona postępowania, obowiązany jest, zgodnie z art. 77 KPA, w sposób wyczerpujący zebrać, a następnie rozpatrzyć cały materiał dowodowy. (por wyrok WSA w Warszawie z 09.04.2004 r., II SA 1631/03; podobnie wyrok NSA z 23.04.2002 r. syg. I SA 274/02; wyrok NSA z 01.04.2002 r., syg. V SA 115/01). Prawidłowe zatem ustalenie przedmiotu postępowania oraz treści wniosku mieści się w granicach norm prawnych postępowania administracyjnego. W świetle powyższego organy inspekcji sanitarnej zobowiązane były w ramach postępowania wyjaśniającego do jednoznacznego ustalenia i wyjaśnienia na jakiej podstawie i w jakim trybie winno toczyć się przedmiotowe postępowanie. Nie sposób bowiem było nie dostrzec, iż decyzją ostateczną z dnia 28 czerwca 2001 r., Nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz w związku z § 10 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U nr 65, poz. 294 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania J. J. z dnia 10 maja 2001 r. od decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia 24 kwietnia 2001 r., Nr [...] o nie stwierdzeniu choroby zawodowej układu oddechowego pod postacią dychawicy oskrzelowej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Ponowne, zatem prowadzenie postępowania w tej samej sprawie wymagało wystąpienia jednej z okoliczności na które wskazywano wyżej, a które pozwalałyby na wzruszenie w/w ostatecznej decyzji. Organ winien, zatem ustalić, czy skarżąca wskazuje na jakieś ustawowe podstawy wznowienia postępowania (art. 145 § 1 Kpa, art. 145a Kpa), czy też wnosi o ponowne rozpoznanie sprawy w trybie art. 154 Kpa, czy też jej żądanie zmierza do ustalenia choroby zawodowej innej niż wymieniona w pozycji 3 wykazu chorób zawodowych, tym bardziej, jeśli się zważy, iż w treści odwołania wskazywała na pozycję 6 wykazu chorób zawodowych, a to przewlekłe zanikowe, przerostowe i alergiczne nieżyty błon śluzowych nosa, gardła, krtani i tchawicy wywołane substancjami o silnym działaniu drażniącym lub uczulającym. Dopiero, zatem ustalenie tych okoliczności pozwoli organom na prawidłowe zakwalifikowanie i poprowadzenie postępowania administracyjnego. Organy administracji publicznej związane są bowiem żądaniem strony i nie mogą zmieniać jego treści i uruchamiać według własnej oceny właściwego trybu postępowania. W razie wątpliwości, co do treści żądania strony, organ administracji publicznej powinien wezwać stronę do dokładnego określenia żądania. Organy inspekcji sanitarnej nie dokonały powyższego, prowadząc w I instancji postępowanie w kierunku ustalenia choroby zawodowej, a następnie w II instancji uchylając zaskarżoną decyzję organu I instancji i umarzając postępowanie. W świetle zatem powyższych wywodów należy uznać, iż organy administracji naruszyły przepisy postępowania, co skutkować musiało uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]. Wskazanie, co do dalszego postępowania przez organ wynika z powyższych rozważań. W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu...(Dz. U Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w pkt 2 oparto na podstawie art. 152 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.