II SA/Wr 2757/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędzia WSA Lidia Serwiniowska /sprawozdawca/, Asesor WSA Ewa Kamieniecka, Protokolant Marzena Korokowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2005r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Dowódcy Śląskiego Okręgu Wojskowego we W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty zasiłku pogrzebowego oddala skargę Wnioskiem z dnia [...] r. J. M. zwrócił się do Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Z. G. o wypłacenie zasiłku pogrzebowego, przysługującego żołnierzowi zawodowemu zgodnie z ustawą z dnia 17 grudnia 1974r. o uposażeniu żołnierzy oraz zarządzeniem Ministra Obrony Narodowej nr 10/MON z dnia 23 marca 1993r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy, w związku ze śmiercią w dniu [...] r. matki E.M.. J. M. oświadczył, że w związku z pogrzebem matki pokrył część kosztów z tym związanych. Zasiłek pogrzebowy z ZUS pobrała siostra H. B., która dopełniła wszelkich formalności związanych z pogrzebem matki. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Z. G., na podstawie art. 20, ust. 3a, pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1974r. o uposażeniu żołnierzy /Dz.U. z 2002r., Nr 76, poz. 693/, § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 23 lipca 2002r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu wypłacania zasiłków pogrzebowych z tytułu śmierci członków rodziny żołnierza zawodowego /Dz.U. Nr 120, poz. 1026/ i rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 marca 1993r. w sprawie określenia organów wojskowych wyższego stopnia właściwych w sprawach określonych w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych /Dz.U. Nr 23, poz. 101/ i art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego odmówił J. M. przyznania zasiłku pogrzebowego z tytułu śmierci matki. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż brak jest dostatecznego udokumentowania pokrycia kosztów pogrzebu członka rodziny. Zgodnie z § 4 ust. 2 pkt 1 b rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 23 lipca 2002r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu wypłacania zasiłków pogrzebowych z tytułu śmierci członków rodziny żołnierza zawodowego dokumentem do wypłaty wyrównania zasiłku z tytułu śmierci członka rodziny żołnierza zawodowego jest oryginał dokumentu stwierdzającego wysokość zasiłku pogrzebowego przyznanego żołnierzowi przez ZUS, przy czym na równi z tym dokumentem uznaje się oryginał dokumentu stwierdzającego wysokość zasiłku wypłaconego innej osobie, jeżeli żołnierz udokumentuje rachunkami pokrycie kosztów pogrzebu członka rodziny. Jeden rachunek za wieniec nie wyczerpuje udokumentowania kosztów pogrzebu członka rodziny. W odwołaniu od powyższej decyzji J. M. podniósł, iż wniosek o przyznanie zasiłku złożył [...] r. załączając niezbędne dokumenty tj. ksero odpisu skróconego aktu zgonu, ksero decyzji ZUS o przyznaniu zasiłku pogrzebowego dla siostry, oryginał rachunku uproszczonego. W dniu [...] r. został poinformowany pismem Nr [...] z dnia [...] r. o konieczności uzupełnienia złożonych dokumentów o oryginał decyzji ZUS o przyznaniu zasiłku dla siostry H. B. oraz o dodatkowe potwierdzenie na rachunku sposobu zapłaty poprzez pieczęć "zapłacono" /na rachunku w rubryce "sposób zapłaty" figurowało "gotówka" i data zapłaty/. J. M. podaje, że w dniu [...] r. uzupełnił wymagane dokumenty. Dodatkowo wyjaśnia, że przedstawił tylko rachunek za zakup wieńca pogrzebowego, ponieważ w związku z zamieszkiwaniem w innej miejscowości niż matka i wykonywaniem ważnych obowiązków służbowych - formalności związane z pochówkiem wykonała siostra H. B., na którą wystawione były rachunki w kosztach których miał znaczny udział. J. M. uważa, że zastosowanie rozporządzenia MON z dnia 23 lipca 2002r. /obowiązującego od dnia 13 sierpnia 2002r./ w jego sprawie jest krzywdzące. W chwili składania wniosku oraz w terminowym czasie jego rozpatrywania /30 dni/ wyżej wymienione rozporządzenie nie miało mocy prawnej. Dowódca Śląskiego Okręgu Wojskowego decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 20 ust. 3 b ustawy z dnia 17 grudnia 1974r. o uposażeniu żołnierzy /tj. Dz.U. z 2002r. Nr 76, poz. 693/, § 1 ust. 3 i § 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 23 lipca 2002r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu wypłacania zasiłków pogrzebowych z tytułu śmierci członków rodziny żołnierza zawodowego /Dz.U. z 2002r. Nr 120, poz. 1026/, § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 marca 1993r. w sprawie określenia organów wojskowych wyższego stopnia właściwych w sprawach określonych w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz w ustawie o uposażeniu żołnierzy /Dz.U. Nr 23, poz. 101/ i art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, iż przesłanki określające możliwość wypłacenia zasiłku pogrzebowego z tytułu śmierci członka rodziny żołnierza zawodowego zostały syntetycznie określone postanowieniami rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 23 lipca 2002r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu wypłacania zasiłków pogrzebowych ... /Dz.U. Nr 120, poz. 1026/. Z treści § 2 wyżej wymienionego rozporządzenia jednoznacznie wynika, iż w przypadku pokrycia kosztów pogrzebu rodziny żołnierza zawodowego przez więcej niż jedną osobę uprawnioną wypłaca się tylko jeden zasiłek, o którym mowa w art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1974r. o uposażeniu żołnierzy /tj. Dz.U. z 2002, Nr 76, poz. 693/. Na podstawie przedłożonych w sprawie dokumentów ustalono, iż koszty pogrzebu matki żołnierza E. M. pokryła jej córka H. B., której z tego tytułu Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. G. wypłacił zasiłek pogrzebowy w kwocie [...] zł i która dopełniła wszelkich formalności związanych z pogrzebem matki, co potwierdził odwołujący się we wniosku. J. M. ani do wniosku ani później nie dołączył oryginałów rachunków obejmujących ogół poniesionych przez osobę uprawnioną kosztów pogrzebu, tak jak o tym stanowi § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że pismem z dni [...] r. nr [...] organ pierwszej instancji zawiadomił J. M. o przypuszczalnym terminie wydania decyzji a następnie pismem z dnia [...] r. nr [...] organ ten zwrócił się o uzupełnienie dokumentacji do złożonego wniosku. Odnośnie zarzutu skarżącego, iż w jego sprawie zastosowano przepisy wymienionego rozporządzenia organ odwoławczy wskazał na treść § 7 rozporządzenia, który stanowi, że w sprawach wszczętych i nie zakończonych ostateczną decyzją stosuje się przepisy tego rozporządzenia. W skardze na powyższą decyzję J. M. zarzucił naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego "w sprawie ustalonych terminów i trybu załatwiania spraw oraz w zakresie stania organów administracji publicznej na straży praworządności i tworzenia zaufania obywateli kraju do instytucji publicznych." Skarżący podniósł, iż nie został pisemnie poinformowany o powodach nie rozpatrzenia wniosku w określonych terminach ani też o terminie wydania w tej sprawie decyzji. Uważa, że rozpatrzenie jego wniosku z dnia [...] r. niezgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego było celowym działaniem "na zwłokę" w związku z informacją o wejściu w życie nowych uregulowań w tej sprawie. W odpowiedzi na skargę Dowódca Śląskiego Okręgu Wojskowego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo stwierdzono, iż zarzut skarżącego dotyczący nie poinformowania go o terminie wydania decyzji jest nieuzasadniony. Organ pierwszej instancji pismem z dnia [...] r. Nr wych. [...] wskazał przypuszczalny termin wydania decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271/ "Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi." Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola obejmuje zatem materialną i formalną prawidłowość zaskarżonego aktu. Pismem z dnia [...] r. skarżący wniósł o wypłacenie zasiłku pogrzebowego przysługującego żołnierzowi zawodowemu. Przedstawił przy tym "odpis skrócony aktu zgonu, decyzję ZUS o przyznaniu zasiłku pogrzebowego, rachunek uproszczony za zakup wieńca pogrzebowego." W chwili podjęcia decyzji przez organ I instancji weszło w życie rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 23 lipca 2002r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu wypłacania zasiłków pogrzebowych z tytułu śmierci członków rodziny żołnierza zawodowego /Dz.U. Nr 120, poz. 1026/. W § 7 rozporządzenie to stanowi, iż "w sprawach wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją stosuje się przepisy niniejszego rozporządzenia." Podstawą materialnoprawną obu decyzji prawidłowo uczyniono zatem przepisy tego rozporządzenia. Wskazać tutaj należy, iż zostało ono oparte na podstawie art. 20 ust. 3 b ustawy z dnia 17 grudnia 1974r. o uposażeniu żołnierzy /Dz.U. z 2002r. Nr 76, poz. 693/ w brzmieniu "Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki i tryb wypłacania zasiłków pogrzebowych z tytułu śmierci członków rodziny żołnierza zawodowego, wymienionych w ust. 3 a, z uwzględnieniem sposobu dokumentowania uprawnień do tych zasiłków oraz wskazaniem dokumentów stanowiących podstawę wypłaty zasiłków." Zgodnie z tym rozporządzeniem zasiłek pogrzebowy z tytułu śmierci członka rodziny żołnierza zawodowego wypłaca się na pisemny wniosek osoby, która pokryła koszty pogrzebu, zwanej dalej "osobą uprawnioną". Wniosek powinien w szczególności wskazywać stopień pokrewieństwa lub powinowactwa między żołnierzem zawodowym i członkiem rodziny żołnierza zawodowego, którego koszty pogrzebu pokryto /§ 1 ust. 1 i 2/. W przypadku pokrycia kosztów pogrzebu członka rodziny żołnierza zawodowego przez więcej niż jedną osobę uprawnioną wypłaca się tylko jeden zasiłek, o którym mowa w art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1974r. o uposażeniu żołnierzy. /§ 2 rozporządzenia/ W myśl art. 20 ust. 3 ustawy o uposażeniu żołnierzy osobie, która pokryła koszty pogrzebu członka rodziny żołnierza, przysługuje zasiłek pogrzebowy: 1) żołnierzowi - w wysokości dwumiesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego mu na ostatnio zajmowanych stanowisku służbowym, 2) innej osobie - w wysokości kosztów rzeczywiście poniesionych, nie większej jednak niż określona w pkt 1. Dokumentami wymaganymi do wypłaty zasiłku z tytułu śmierci członka rodziny żołnierza zawodowego są: oryginały rachunków obejmujących ogół poniesionych przez osobę uprawnioną kosztów pogrzebu, w tym w szczególności zakupu trumny lub miejsca na cmentarzu. /§ 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia/. Jako dowód poniesionych kosztów pogrzebu członka rodziny żołnierza zawodowego, na równi z rachunkami, o których mowa w ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 1 lit. b) i pkt 2 lit c), uznaje się również wszelkie dowody wystawione na osobę uprawnioną potwierdzające koszty poniesione w związku z przeprowadzeniem pochówku, a także inne koszty poniesione stosownie do warunków i zwyczajów przyjętych w miejscowości organizowania pochówku, obejmujące w szczególności: zakup miejsca na cmentarzu wyznaniowym, sprawienie posługi religijnej, postawienie nagrobka, nabycie niezbędnej odzieży żałobnej oraz organizację poczęstunku dla osób biorących udział w pogrzebie. /§ 4 ust. 3 cyt. rozporządzenia/ Z akt sprawy wynika tymczasem, iż skarżący na uzasadnienie swego wniosku przedstawił jedynie fakturę za zakup wieńca pogrzebowego. W świetle tego więc organy orzekające w sprawie były uprawnione do podjęcia negatywnej decyzji. Na treść orzeczenia nie miało wpływu uchybienie, przez organ administracji wojskowej, terminu do załatwienia sprawy. Z powyższych przyczyn należało, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ orzec jak w sentencji.