II SA/Wr 276/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tersa Cisyk Sędzia NSA Jerzy Krupiński Asesor sądowy Elżbieta Naumowicz (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie należności przedemerytalnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...], znak [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...], nr [...], opartą o przepisy art. 6 ust. 1 i 2, art. 37 k oraz art. 37 l ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, odmówił przyznania J. K. prawa do świadczenia przedemerytalnego z dniem 4 stycznia 2000 r. W uzasadnieniu powołał się na decyzję Oddziału ZUS w O. z dnia 5 maja 2000 r. odmawiającą ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego z powodu uznania łącznego okresu zatrudnienia wynoszącego 37 lat, 11 miesięcy i 2 dni. Od tej decyzji J. K. odwołał się, składając odwołanie w Powiatowym Urzędzie Pracy w O. w dniu 29 listopada 2001 r., podnosząc, że decyzja ta, otrzymana w dniu 28 listopada 2001 r., jest krzywdząca oraz podając, że decyzją z dnia 19 września 2000 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. uznał za udowodniony okres pracy wynoszący 38 lat i 10 miesięcy i aktualnie toczy się sprawa w Sądzie Okręgowym w O. V Wydziale Pracy i Ubezpieczeń Społecznych o zaliczenie okresów pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, gdzie znajdują się wszystkie dokumenty i zeznania świadków na tę okoliczność. Podał, że wraz z okresami pracy w gospodarstwie rolnym łączny okres zatrudnienia do dnia rozwiązania umowy o pracę wynosi 41 lat, 5 miesięcy i 19 dni. Wojewoda [...], powołując się na przepisy art. 6c ust. 2 i art. 37 k ust. 1 pkt 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania od decyzji "z dnia [...], znak [...] w sprawie odmowy przyznania świadczenia przedemerytalnego" utrzymał w mocy decyzję wydaną przez organ pierwszej instancji, podając w uzasadnieniu, że strona zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w O. w dniu 3 stycznia 2000 r., natomiast Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. decyzjami z dnia 5 maja 2000 r. oraz 19 września 2000 r. odmówił ustalenia wysokości emerytury, informując jednocześnie w piśmie z dnia 16 października 2001 r., że nie powinny zostać zaliczone okresy pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od 14.10.1957 r. do 25.07.1960 r., od 4.11.1964 r. do 16.11.1964 r., od 17.02.1969 r. do 17.08.1969 r. oraz od 16.05.1970 r. do 18.05.1970 r. Wskazał, że dotychczas Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w O. nie rozpatrzył odwołania wniesionego przez J. K. od decyzji wydanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a w przypadku zmiany decyzji organu rentowego na korzyść odwołującego się, Prezydent Miasta [...] orzeknie o przyznaniu świadczenia przedemerytalnego zgodnie z orzeczeniem Sądu w wysokości 90% emerytury ustalonej przez organ rentowy. W skardze na powyższą decyzję J. K. wnosił o rozpatrzenie sprawy, wywodząc, że dowody w postaci zeznań świadków oraz dokumenty dotyczące pracy w gospodarstwie rolnym rodziców złożył w Sądzie Okręgowym do akt sprawy toczącej się w związku z odwołaniem wniesionym od decyzji O/ZUS. Organ wnosił o odrzucenie skargi, która wniesiona została z uchybieniem terminu, w dalszej części odpowiedzi na skargę przytaczając argumentację analogiczną jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2002 r. przywrócił termin do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: najpierw odnotować trzeba, że skoro skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., to w oparciu o art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny. Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna prawem, wynika konsekwencja co do tego, iż sąd ten rozważa prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji, jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji, badając prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Rozpatrując powyższą sprawę należało w pierwszej kolejności odnotować, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r., nr 6, poz. 56 ze zm.), zwanej dalej ustawą, w myśl których wydawanie decyzji w zakresie przyznawania świadczeń przedemerytalnych należy zadań z zakresu administracji rządowej realizowanych przez powiat (art. 6 pkt 2 ustawy). Wyraźne uregulowanie w tym zakresie zawiera przepis art. 37 o ust. 1 ustawy, przy czym z brzmienia art. 37 k ust. 2 i 3 ustawy wynika, iż wysokość świadczenia przedemerytalnego uzależniona jest od wysokości emerytury określonej w decyzji organu rentowego ustalającej wysokość emerytury w celu ustalenia świadczenia przedemerytalnego, którą to decyzję organ rentowy wydaje na wniosek powiatowego urzędu pracy. Jak wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 19 marca 2003 r., sygn. III UZP 1/03 (OSNP z 2003 r., nr 13, poz. 317) - podkreślając rozdzielność zakresu kompetencji organu rentowego i organu administracyjnego oraz trybów przewidzianych przez ustawodawcę postępowań odwoławczych - "w istniejącym stanie prawnym decyzja ZUS w takiej sprawie wyprzedza decyzję starosty". W konkluzji stwierdzono, iż decyzja organu rentowego w postępowaniu dotyczącym przyznania świadczenia przedemerytalnego ma charakter prejudycjalny. Wskazywana odrębność trybów odwoławczych polega na tym, że zgodnie z art. 37 k ust. 5 ustawy w zw. z art. 118 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118, t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) i art. 4778 - 47714a Kodeksu postępowania cywilnego odwołanie od decyzji organu rentowego w omawianym zakresie przysługuje do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Z tego względu decyzja organu rentowego, od której wniesiono odwołanie nie może być uznana za decyzję ostateczną. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, iż zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji wydaną w oparciu o nieostateczną decyzję organu rentowego z dnia 5 maja 2000 r., odmawiającą ustalenia wysokości emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytalnego. Organ odwoławczy wydał zaskarżone rozstrzygnięcie, pomimo odnotowania faktu, iż aktualnie toczy się postępowanie przed Sądem Okręgowym – Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w O., wszczęte wniesionym odwołaniem od decyzji z dnia 5 maja 2000 r., a także, że w toku tego postępowania wydana została przez organ rentowy decyzja z dnia 19 września 2000 r., którą uznano łączny okres zatrudnienia wynoszący 38 lat i 10 miesięcy. Zważywszy, że decyzja odmowna z dnia 5 maja 2000 r. wydana została przez organ rentowy w wyniku wniosku złożonego w dniu 7 marca 2000 r. przez Powiatowy Urząd Pracy, a to wobec uznania, że J. K. posiada 40-letni okres wymagany do przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego i że skarżącemu wypłacana była od dnia 4 stycznia 2000 r. zaliczko kwota odpowiadająca 120% zasiłku dla bezrobotnych, uznać należy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem obowiązku uzyskania rozstrzygnięcia kwestii wstępnej przez organ rentowy. Poza tym oparcie się na niestabilnym jeszcze stanowisku organu rentowego narusza również zasadę legalności wynikającą z art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego. Powyższe naruszenia postępowania mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Niezależnie od powyższego należało zauważyć, iż w zaskarżonej decyzji używano niewłaściwego określenia decyzji organu pierwszej instancji, poprzez wskazywanie daty jej wydania "[...]" oraz numeru "[...]", w sytuacji, gdy decyzja ta wydana została w roku [...]. Na marginesie należy również wskazać, że organ odwoławczy rozpatrując odwołanie wniesione w dniu 29 listopada 2001 r. nie odniósł się do faktu, że J. K. decyzję organu pierwszej instancji otrzymał dopiero w dniu 28 listopada 2001 r. Poza tym za nieuprawnione należy uznać stwierdzenie zawarte w końcowej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji, przesądzające o sposobie rozstrzygnięcia, jakie miałby podjąć organ pierwszej instancji w razie uwzględnienia w postępowaniu sądowym odwołania wniesionego od decyzji organu rentowego. Z przedstawionych względów zaskarżoną decyzję uchylono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz. 1270), natomiast decyzję pierwszej instancji na podstawie art. 135 tej ustawy. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 wyroku oparte jest o przepis art. 152 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazania do dalszego postępowania wynikają bezpośrednio z przedstawionych rozważań i sprowadzają się do rozpatrzenia sprawy po uzyskaniu ostatecznego rozstrzygnięcia przez organ rentowy zagadnienia materialnoprawnego, wynikającego z art. 37 k ust. 3 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, dotyczącego ustalenia prawa do emerytury w celu ustalenia prawa do świadczenia przedemerytalnego.