II SA/Wr 2780/01

Sygn. akt 3 II SA/Wr 2780/2001 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 czerwca 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec, Sędzia NSA Anna Moskała, Sędzia NSA Barbara Adamiak (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi S.C. na decyzję D. Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - zespołu wibracyjnego I. Uchyla zaskarżoną decyzję II. Odstępuje od orzekania o wykonaniu zaskarżonej decyzji Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. decyzją z [...] Nr [...], wydaną na podstawie § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.), orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u S. C. choroby zawodowej - zespołu wibracyjnego (postać naczyniowo-nerwowa) ujęta w poz. 16 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do powołanego rozporządzenia. W uzasadnieniu wskazał, że w wyniku przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego stwierdzono, że S.C. zatrudniony był w A S.A. Oddział Zakłady Górnicze A w L. od [...] do [...] pod ziemią kolejno na stanowiskach pracy: - robotnik transportowy, operator ciężkich maszyn przodkowych, młodszy górnik operator samojezdnych maszyn przodkowych. Praca na stanowisku robotnika polegała na wykonywaniu napraw i remontów samojezdnych maszyn górniczych w komorze remontowej. Natomiast praca na stanowisku górnika, operatora samojezdnych maszyn polegała na obsłudze ładowarek, tj. wybieranie urobku z przodków i załadunek na wozy odstawcze. W okresie zatrudnienia narażony był na czynniki szkodliwe, w tym między innymi wibrację o działaniu ogólnym. W związku z podejrzeniem choroby zawodowej - zespołu wibracyjnego -S. C. został przebadany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w L. w marcu 2001r., gdzie na podstawie badania lekarskiego oraz niezbędnych dla diagnozy badań uzupełniających choroby zawodowej nie rozpoznano. Ponieważ S. C. nie zgodził się z taką opinią, w trybie odwoławczym został skierowany na badania konsultacyjne do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. - jednostki powołanej w wypadku spraw spornych i wątpliwych. W wyniku przeprowadzonych w Instytucie badań w sierpniu 2001r. nie rozpoznano choroby zawodowej. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych - warunkiem niezbędnym do stwierdzenia choroby zawodowej przez Inspekcję Sanitarną jest jej uprzednie rozpoznanie przez właściwe placówki służby zdrowia Samo narażenie na dany czynnik szkodliwy nie jest wystarczające do stwierdzenia choroby zawodowej. W omawianym przypadku Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w L. i Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. są właściwymi do rozpoznawania zakładami służby zdrowia. Przeprowadzone rozpoznanie nie dało podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. S. C. wniósł na decyzję odwołanie. W uzasadnieniu wskazał, że stan jego zdrowia się pogarsza, ma bóle stawów, kręgosłupa szyjnego aż po palce. Nie jest w stanie załatwiać samodzielnie podstawowych potrzeb. D. Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. decyzja z [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że z analizy zgromadzonej dokumentacji w sprawie podejrzenia choroby zawodowej wynika, że S. C. pracował zawodowo w latach 1965-1997, przy czym w latach 1974-1979 oraz 1985-1997 zatrudniony był w A S.A. O/Zakłady Górnicze L. na stanowiskach młodszego górnika-operatora samojezdnych maszyn przodkowych oraz górnika-operatora samojezdnych maszyn przodkowych w narażeniu na zapylenie, hałas oraz wibrację ogólną. Od 1997r. przybywa na emeryturze. W związku z podejrzeniem choroby zawodowej, S. C. badany był w Poradni Chorób Zawodowych WOMP w L. w marcu 2001r. W orzeczeniu lekarskim podano, iż pacjent w czasie pracy zawodowej nie był narażony na wibrację miejscową przekazywaną przez kończyny górne. Dolegliwości jakie aktualnie zgłasza dotyczą głównie kończyn górnych. Biorąc pod uwagę całość obrazu klinicznego jak również badania dodatkowe oraz analizę stanowisk pracy - zdaniem Poradni brak jest podstaw do rozpoznania zespołu wibracyjnego. Również badania konsultacyjne przeprowadzone w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w sierpniu 2001r. nie dały podstaw do rozpoznania zespołu wibracyjnego. W uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego Instytut podał, iż na podstawie ujemnego wyniku czynnościowej próby termicznej, badania kapilaroskopowego i konsultacji neurologicznej nie znaleziono podstaw do rozpoznania naczyniowo-nerwowej postaci zespołu wibracyjnego. W aktualnych radiogramach układu kostno-stawowego stwierdza się zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa i stawów oraz dyskopatię. Stwierdzone zmiany nie odpowiadają postaci kostno-stawowej zespołu wibracyjnego, mają podłoże samoistne i mogą być przyczyną zgłaszanych dolegliwości ze strony narządu ruchu. Od decyzji I instancji S. C. wniósł odwołanie, zarzucając, iż występujące dolegliwości ze strony narządu ruchu są wynikiem narażenia na wibrację. D. Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. nie znalazł podstaw do zmiany decyzji. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.) warunkiem niezbędnym do stwierdzenia choroby zawodowej jest jej wcześniejsze rozpoznanie przez właściwe placówki służby zdrowia. W omawianym przypadku zarówno PChZ w L. jak i IMP i ZŚ w S. nie stwierdziły u S. C. choroby zawodowej - zespołu wibracyjnego. Obie orzekające w sprawie jednostki służby zdrowia uznały, iż obraz kliniczny występującego u skarżącego schorzenia narządu ruchu nie odpowiada obrazowi zespołu wibracyjnego oraz, że zmiany te nie są związane z narażeniem na wibrację ogólną i nie mogą być rozpoznane jako choroba zawodowa. Sam fakt narażenia na czynniki szkodliwe w środowisku pracy jest niewystarczający do stwierdzenia choroby zawodowej. S. C. wniósł na decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu wywodził, że w narażeniu na wibrację pracował od [...] do [...] w Kółku Rolniczym (praca na ciągnikach rolniczych, kombajnach). Następnie w Zakładach Górniczych - L. od [...] do [...] oraz od [...] do [...]. Zarzuca wadliwe ustalenie stanu faktycznego. Wiele razy ze względu na stan zdrowia był leczony. Opisuje stan zdrowia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W związku z podejrzeniem choroby zawodowej skarżący badany był w Porani Chorób Zawodowych w L., gdzie w orzeczeniu lekarskim z marca 2001r. podano, że całość obrazu klinicznego, jak też badania dodatkowe i analiza stanowisk pracy nie dały podstaw do rozpoznania zespołu wibracyjnego. Skarżący poddany był też badaniom konsultacyjnym w IM P i ZŚ w S., gdzie również nie rozpoznano choroby zawodowej. Instytut nie rozpoznał postaci naczyniowo-nerwowej zespołu wibracyjnego, ani postaci kostno-stawowej. Natomiast u skarżącego stwierdzono zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa w odcinku szyjnym i lędźwiowym z towarzyszącą dyskopatią szyjną i lędźwiową, zmiany zwyrodnieniowe stawu łokciowego i obojczykowo-barkowego. Stwierdzone zmiany - zdaniem Instytutu - mają podłoże samoistne i mogą być przyczyną zgłaszanych przez skarżącego dolegliwości ze strony narządu ruchu. Orzeczenia lekarskie obu orzekających w sprawie jednostek służby zdrowia są zbieżne i nie potwierdzają istnienia u skarżącego choroby zawodowej. Warunkiem niezbędnym do stwierdzenia choroby zawodowej zgodnie z rozporządzeniem RM w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294, z późn. zm.) jest jej wcześniejsze rozpoznanie przez właściwe placówki służby zdrowia. W przypadku S. C. orzeczenia lekarskie wydane zostały zgodnie z § 8 cytowanego wyżej rozporządzenia i żadna z orzekających jednostek służby zdrowia nie rozpoznała choroby zawodowej. Inspektor Sanitarny nie znajduje podstaw do kwestionowania orzeczeń lekarskich wydanych w tej sprawie i nie może stwierdzić choroby zawodowej, jeśli taka nie została rozpoznana. Sam fakt potwierdzenia narażenia zawodowego na dany czynnik szkodliwy jest niewystarczający do stwierdzenia choroby zawodowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując decyzję administracyjną sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Według § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.) "Za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy". Stwierdzenie zatem choroby zawodowej jest uzależnione od łącznego wystąpienia dwóch przesłanek: - po pierwsze, musi być to rodzaj choroby, który mieści się w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do powołanego rozporządzenia, - po drugie, choroba zawodowa została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Zgodnie z punktem 16 Wykazu chorób zawodowych stanowiącym załącznik do powołanego rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, chorobą zawodową jest: zespół wibracyjny. W sprawie jest niesporne pomiędzy stronami, że skarżący był narażony na wibrację o działaniu ogólnym. Ustalenie wystąpienia działania czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy wymaga szczególnie wnikliwego ustalenia wystąpienia pierwszej przesłanki, której wystąpienie jest podstawą do stwierdzenia choroby zawodowej. Ustalając stan faktyczny w sprawie organ związany jest zasadami ogólnymi przyjętymi w kodeksie postępowania administracyjnego, a zwłaszcza zasadą ogólną uwzględnienia słusznego interesu strony (art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego), z której wynika obowiązek szczególnie starannego ustalenia stanu faktycznego strony, aby sprawę załatwić pozytywnie. Zasadą ogólną mającą szczególną moc w ustaleniu stanu faktycznego sprawy jest zasadą ogólną uwzględnienia słusznego interesu strony (art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego), z której wynika obowiązek szczególnie starannego ustalenia stanu faktycznego strony, aby sprawę załatwić pozytywnie. Zasadą ogólną mającą szczególną moc w ustaleniu stanu faktycznego sprawy jest zasada ogólna prawdy obiektywnej (art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego), która nakłada na administracji publicznej obowiązek ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. W tym celu obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego). Art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego nakłada na organ obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Obowiązek rozpatrzenia to obowiązek szczegółowej oceny dowodów zgromadzonych w sprawie, co ma związek z pozostawioną organowi orzekającemu swobodną oceną dowodów zebranych w sprawie (art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego). Realizacja zasady ogólnej prawdy obiektywnej musi znaleźć odbicie w uzasadnieniu faktycznym decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego "Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. (...). W sprawie będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji zostały naruszone przepisy prawa procesowego. W sprawie nie została prawidłowo ustalona przesłanka pierwsza, od której spełnienia uzależnione jest stwierdzenie choroby zawodowej. Powołane rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych przyjmuje, że stwierdzenie choroby zawodowej uzależnione jest od ustalenia rodzaju choroby, która mieści się w wykazie chorób zawodowych. Tryb ustalenia tej przesłanki jest unormowany w powołanym rozporządzeniu w ten sposób, że jednostkami właściwymi do rozpoznania chorób zawodowych są poradnie chorób zawodowych, kliniki chorób zawodowych, oddziały chorób zawodowych wchodzących w skład odpowiednich zakładów społecznej służby zdrowia, akademii medycznych lub instytutów naukowo-badawczych (§ 7 ust. 1). Ten tryb ustalania choroby zawodowej nie oznacza, że organ jest bezwzględnie związany orzeczeniem jednostki właściwej do rozpoznania choroby. Prowadziłoby to do tego, że organ tylko formalnie podejmowałby decyzję. Orzeczenie jednostki właściwej do rozpoznania choroby zawodowej jest poddane swobodnej ocenie organu orzekającego (art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego), który musi w uzasadnieniu decyzji dokonać przedstawienia rozpatrzenia materiału dowodowego na podstawie, którego ocenia dowód jako wiarygodny. W sprawie organy nie dokonały rozpatrzenia materiału dowodowego. Nie można uznać za realizację nałożonego na organy, w art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego, obowiązku przytoczenia w uzasadnieniu decyzji treści orzeczeń właściwych jednostek służby zdrowia oraz stwierdzenie, że organ tymi orzeczeniami jest związany. Zawarte w aktach sprawy orzeczenia są niepełne, sprzeczne, a w konsekwencji trudno oprzeć na nich prawidłowe ustalenie stanu faktycznego. Orzeczenie lekarskie musi być jasne, przejrzyste, czytelne dla osób nie mających przygotowania zawodowego. Spełnienie tych warunków zapewnia realizacje konstytucyjnego obowiązku jawności. Strona może skutecznie bronić się tylko gdy orzeczenie lekarskie ze względu na jego jasne, pełne uzasadnienie może być przez stronę zrozumiałe. Ma to też znaczenie dla organu orzekającego, który tylko wówczas może dokonać jego pełnej oceny. W sprawie orzeczenia tego wymogu nie spełniają, są nieczytelne, sprzeczne. Niejasne jest wykluczenie choroby zawodowej - zespołu wibracji z powodu wystąpienia wibracji ogólnej a nie wibracji miejscowej. Należy zwrócić uwagę na sprzeczności w materiale dowodowym. W orzeczeniu lekarskim z [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w wynikach badań dodatkowych i konsultacji specjalistycznych uwzględnionych przy wydaniu opinii w Poradni Chorób Zawodowych w L. stwierdzono przy opisie rtg dłoni, stawów łokciowych i barkowych z [...] - "Obraz odpowiada chorobie wibracyjnej". Do tego stwierdzenia w orzeczeniach nie ustosunkowano się. Trudno przyznać orzeczeniu wiarygodności, gdy nie dokonuje się oceny stwierdzając - "prawdopodobnie symuluje". Nie jest czytelne ogólnikowe stwierdzenie, że ustalone zmiany nie odpowiadają postaci kostno-stawowej zespołu wibracyjnego. W tym stanie rzeczy, skoro zostały naruszone przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a to art.7, art. 77§ 1, art. 80, art. 107 § 3, a naruszenia te mogły mieć wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd orzekł jak w sentencji. Sąd odstąpił od orzekania na podstawie art. 152 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zaskarżona decyzja nie tworzy bowiem praw ani obowiązków dla stron.